Dante Alighieri Amsterdam - Italiaanse taal en cultuur in Amsterdam

Jan de Jong ~ Rafaël
2020-11-04 20:00 - 21:30 (Europe/Amsterdam) | ZOOM
Wat maakt het werk van Rafaël na 500 jaar nog zo boeiend? Vijfhonderd jaar na zijn dood in 1520, geldt Rafaël nog steeds als één van de belangrijkste kunstenaars uit de Westerse geschiedenis. Waarom is dat zo, wat maakt zijn werk zo bijzonder? Die vragen proberen we te beantwoorden aan de hand van twee kunstwerken in Rome: de frescoschilderingen in de zgn. Stanza della Segnatura van het Vaticaans paleis, en de frescoschilderingen in de Villa Farnesina, die de Romeinse fabel van Amor en Psyche illustreren. Aspecten die aan de orde zullen komen, zijn: hoe verhouden Rafaëls schilderingen zich tot die van belangrijke tijdgenoten als Leonardo da Vinci en Michelangelo? Hoe slaagde Rafaël erin om teksten om te zetten in afbeeldingen? Hoe lukte het Rafaël om diverse grote projecten tegelijkertijd uit te voeren, en hoe droeg hij zelf bij aan de snelle en grote bekendheid van zijn werk? Jan L. de Jong is als universitair docent verbonden aan de afdeling Geschiedenis van Kunst, Architectuur en Landschap van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij is gespecialiseerd in Italiaanse kunst uit de 15de en 16de eeuw, in het bijzonder in Rome. Tot zijn publicaties behoort The Power and the Glorification. Papal Pretensions and the Art of Propaganda in the Fifteenth and Sixteenth Centuries (University Park, PA Penn State University Press: 2013).

Hoe kunt u de lezing via Zoom bijwonen?
Om deel te kunnen nemen aan de lezing ontvangt u de dag voorafgaand aan de lezing een uitnodiging per e-mail met een link en korte uitleg over hoe u gemakkelijk verbinding maakt met Zoom. Het is dus niet nodig om zich vooraf hiervoor aan te melden.

Raphael Hunsucker ~ Graven naar de oorsprong van Rome
2020-12-08 20:15 - 21:30 | ZOOM
Lezing in samenwerking met het Nederlands Klassiek Verbond
De aankondiging van de vondst van het vermeende graf van Romulus, de legendarische stichter van Rome, onder de trappen van de Curia, het senaatsgebouw op het Forum Romanum, deed in februari 2020 het nodige stof opwaaien. De pers liep uit en de vondst haalde ook in Nederland het nationale nieuws. Toch is, zoals alles in Rome, ook dat opwaaiende stof al tamelijk oud. De eerste geruchtmakende ontdekkingen met betrekking tot de stichtingsgeschiedenis van Rome stammen al van rond 1900, toen Giacomo Boni meende met de lapis niger het herinneringsmonument van Romulus te hebben gevonden. Deze lezing stelt de vraag waarom het vanaf de 19e eeuw steeds belangrijker werd om de verre oorsprongen van Rome tastbaar en aantoonbaar te maken. Goed beschouwd is een rondgang langs deze plekken in het hart van het oude Rome daarmee niet alleen een archeologische ontdekkingsreis, maar ook een historische afdaling in een bouwput van moderne identiteiten. Raphael Hunsucker (1986) studeerde Klassieke Talen aan de Universiteit van Amsterdam en Oude Geschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij werkte in Rome aan de afronding van zijn proefschrift over de antieke omgang met de stichting van Rome. Daarnaast is hij als gids en cultureel ondernemer actief voor Rome Pro, een bedrijf dat zakelijke thema’s spiegelt aan voorbeelden uit de Romeinse geschiedenis, en de Italië Centrale, een startup die als missie heeft om duurzaam reizen naar Italië makkelijker en aantrekkelijker te maken. Tevens is hij bestuurslid van de Stichting Roma Aeterna en redacteur voor het tijdschrift van de vereniging.
Hoe kunt u de lezing via Zoom bijwonen?
Om deel te kunnen nemen aan de lezing ontvangt u de dag voorafgaand aan de lezing een uitnodiging per e-mail met een link en korte uitleg over hoe u gemakkelijk verbinding maakt met Zoom. Het is dus niet nodig om zich vooraf hiervoor aan te melden.

Pepijn Corduwener ~ Het Italiaanse Experiment
2021-01-13 20:15 - 22:00 | ZOOM
Wie wil weten welke toekomst er in het verschiet ligt voor de westerse democratie moet naar Italië kijken. Dat is de prikkelende stelling die Pepijn Corduwener en Arthur Weststeijn uitwerken in hun boek Het Italiaanse experiment dat deze zomer is verschenen. Het Italiaanse experiment is een uitgebreide herziening van hun succesvolle eerste boek Proeftuin Italië, met aandacht voor de meest recente ontwikkelingen: Italië en de EU, de opkomst van Salvini en natuurlijk de gevolgen van corona.
In deze lezing vertelt Pepijn Corduwener waarom en hoe de Italiaanse politiek vanaf de eenwording gekenmerkt wordt door een diepe kloof tussen burgers en politiek. Om die kloof te overbruggen zijn er door de geschiedenis allerlei experimenten gelanceerd die vervolgens elders zijn nagevolgd: de risorgimento was een inspiratiebron voor negentiende-eeuwse nationalisten, Mussolini introduceerde het totalitarisme tien jaar voor Hitler, Berlusconi was er al twintig jaar voor Trump. Op deze avond doet Pepijn Corduwener de experimenten uit de Italiaanse geschiedenis uit de doeken en schijnt hij zijn licht op de politieke actualiteit in Rome.
Pepijn Corduwener (1986) is historicus en universitair docent aan de Universiteit Utrecht. Hij doceert daar moderne politieke geschiedenis en doet onderzoek naar de crisis van de middenpartijen en populisme in West-Europa. Eerder publiceerde hij een boek over democratie in naoorlogs Europa en een bundel over gevolgen van de Val van de Muur. Samen met Arthur Weststeijn schreef hij Het Italiaanse Experiment. Een nieuwe geschiedenis van modern Italië. Hij deelt regelmatig zijn expertise over Italië in de media in o.m. Nieuwsuur, Bureau Buitenland, Het Oog op Morgen, OVT en BNR Nieuwsradio.

Gaila Jehoel ~ Het culturele netwerk van Jan van Scorel
2021-02-23 20:15 - 22:00 | ZOOM
Jan van Scorel (1495-1562) had een uitzonderlijke carrière. Hij was de eerste kunstenaar uit de Noordelijke Nederlanden die naar Italië reisde en werkte in Venetië en Rome. Hij woonde in het Belvedere en schilderde voor de Nederlandse paus Adrianus VI (1459-1523). Van Scorel reisde ook als pelgrim naar Jeruzalem, een dure en exclusieve reis. In 1524 keerde hij terug naar de Nederlanden, waar hij kanunnik werd en uitgroeide tot een succesvol kunstenaar. Hij onderhield een groot atelier en had vele navolgers.
In deze lezing wordt duidelijk dat Van Scorel bovenal een succesvol netwerker was, die zijn artistieke, diplomatieke en zakelijke talenten wist in te zetten bij het behalen van zijn ambitieuze doelen. Hij bouwde een wijdvertakt netwerk op, waarin hij verbonden was met verschillende personen uit de internationaal georiënteerde, katholieke en overwegend aristocratische elite. In zijn netwerk zijn vijf verschillende kringen te onderscheiden. Deze kringen waren onderling verstrengeld en overlapten elkaar verder dan tot nog toe werd aangenomen.
Gaila Jehoel is als universitair docent verbonden aan de master Kunst, Markt & Connaisseurschap van de Vrije Universiteit. Ze studeerde aan drie kunstacademies en behaalde twee universitaire masters alvorens zich voor haar doctoraat te verdiepen in het netwerk van Jan van Scorel. Ze werkte in het voortgezet onderwijs, ontwikkelde een onderzoeksmaster kunst voor het hbo en doceert sinds 2019 op de Vrije Universiteit. Als kunsthistoricus hoopt ze in de toekomst verder interdisciplinair onderzoek te kunnen doen naar het Nederlands-Vlaamse netwerk in Venetië en naar de betrekkingen tussen ’s-Hertogenbosch en Antwerpen in de vroegmoderne tijd.
N.B. Deze lezing wordt via Zoom gegeven. Leden van Dante Amsterdam ontvangen een link per e-mail voor deelname.

Tymon de Haas ~ De natuur getemd? Nieuwe inzichten in de ontginningsgeschiedenis van de Pontijnse moerassen
2021-04-06 20:15 - 22:30 | ZOOM
Binnen de Romeinse stedelijke cultuur werd de natuur beschouwd als vijandig en wild; een omgeving die door de beschaving gecontroleerd en geordend diende te worden en zo ook de mens tot nut. Deze visie op de natuur komt duidelijk naar voren in de geschriften van de agrimensores, de Romeinse ingenieurs die verspreid over het hele Romeinse Rijk veroverde gebieden transformeerden tot geometrisch geordende landbouwgronden. De praktijk was vaak echter weerbarstig: in cultuur gebrachte gebieden waren vaak niet zo strikt geordend als deze geschriften doen voorkomen, en mogelijk hadden landverdelingen vaak eerder een symbolische dan praktische waarde. Maar hoe zag de omgang van Romeinen met natuurlijke landschappen er dan uit in de praktijk? En welke gevolgen had het menselijk handelen voor landschap en landgebruik? Aan de hand van recent archeologisch onderzoek in de Pontijnse moerassen (centraal Italië), zal in deze lezing worden ingegaan op deze vragen.
Tymon de Haas (1979) studeerde Klassieke en Mediterrane Archeologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, alwaar hij in 2011 promoveerde. Sindsdien werkte hij als docent en onderzoeker aan de universiteiten van Groningen, Keulen en, sinds 2018, aan de Universiteit Leiden. Hij is hoofd van een langlopend onderzoeksproject in de Pontijnse regio; in zijn onderzoek gebruikt hij landschappelijk onderzoek om beter inzicht te verkrijgen in onder meer vroege Romeinse kolonisatie en de sociaal-economische ontwikkeling van het Romeinse platteland.
N.B. Deze lezing wordt via Zoom gegeven. Leden van Dante Amsterdam ontvangen een link per e-mail voor deelname.

Sanne de Boer ~ Mafiopoli: Een zoektocht naar de 'Ndrangheta, de machtigste maffia van Italië
2021-04-20 20:15 - 22:30 | ZOOM
Vlak nadat journaliste Sanne de Boer naar een idyllisch dorp in Zuid-Italië verhuist, wordt er in de buurt een man doodgeschoten. Het slachtoffer blijkt lid van de ’Ndrangheta, de maffia uit Calabrië. De moord is het begin van een jarenlange zoektocht naar de mysterieuze ’Ndrangheta. Hoe kon er in een sprookjesachtige uithoek van Italië zo’n onstuitbare criminele multinational ontstaan? Wat maakt deze maffia zo ouderwets en provinciaals en tegelijkertijd zo modern en werelds?
In haar boek Mafiopoli vertelt Sanne de Boer de verhalen van dorpsgenoten, ondernemers, openbaar aanklagers en kroongetuigen. Ze schetst een onthullend beeld van een uiterst geraffineerde maffia die in heel Europa, en zeker ook in Nederland, een stevige voet aan de grond heeft gekregen.
In deze lezing voor Dante Alighieri Amsterdam vertelt Sanne de Boer over haar journalistieke onderzoek en persoonlijke ervaringen. Ze beantwoordt ook graag uw vragen over de ’Ndrangheta en over de manier waarop deze maffia internationaal beter kan worden bestreden.
Sanne de Boer (1979, www.sannedeboer.nl) woont sinds 2006 in Calabrië en is de eerste buitenlandse journalist die vanuit daar schrijft over de ’Ndrangheta. Ze is een veelgevraagd researcher en maakte reportages voor onder meer De Correspondent, Nieuwsuur, Reporter Radio, de VPRO, OneWorld en Italië Magazine. Mafiopoli: Een zoektocht naar de ’Ndrangheta, de machtigste maffia van Italië (Nieuw Amsterdam, 2020) is haar eerste boek. Het is inmiddels genomineerd voor de Brusseprijs voor het beste journalistieke boek en zal ook uitkomen in een Duitse en Italiaanse vertaling.

Stijn Fens ~ Eeuwige veerkracht een liefdesverklaring aan Rome
2021-05-12 20:15 - 22:00 | ZOOM
Er is geen stad waar het geestelijke en het wereldse zo mooi botsen als in Rome. Terwijl in de Sint-Pieter miljoenen afscheid namen van Johannes Paulus II, pasten de Romeinse vrouwen twee straten verder de nieuwste zomermode. De twee zielen – de wereld en het gelooftolereren elkaar niet alleen, ze versterken elkaar en creëren daardoor elke dag iets grandioos nieuws. Tegelijkertijd is er geen stad die zoveel geplunderd, vernederd en voor dood is achtergelaten als Rome. Maar hoe groot de verwoesting ook, de stad stond altijd weer op uit de puinhopen. Op magnifieke wijze. Waar komt die veerkracht die Rome kenmerkt toch vandaan? Deze lezing neemt u mee op een verrassende zoektocht naar het geheim van de stad. Van Luther tot John Keats, van Adrianus VI tot paus Franciscus, van de pest van 1522 tot de lockdown van 2020.

Stijn Fens (1966) is redacteur en columnist van dagblad Trouw waarin hij bericht over de rooms-katholieke kerk. In 2015 was hij een van de vier journalisten die het eerste Nederlandstalige interview met paus Franciscus maakte. Toen Fens op zijn twaalfde voor het eerst in Rome kwam, was hij gelijk verkocht en sindsdien pendelt hij heen en weer tussen Nederland en de Eeuwige stad. Hij begeleidt een aantal keren per jaar reizen naar Rome. Op dit moment werkt hij aan een boek over de stad dat in november 2021 moet verschijnen. Het feit dat schrijfster Rosita Steenbeek hem ooit, staande voor het Pantheon als een ‘echte Romein’ betitelde, beschouwt hij nog steeds als een grote eer.

Carmen van den Bergh ~ Elena Ferrante
2021-11-11 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Wie is “Elena Ferrante”? Een mysterieuze vrouw, een man, of een heel team van schrijvers en vertalers? Vele onderzoekers hebben geprobeerd te ontdekken wie er schuilt achter deze artiestennaam, en met succes. Welke zijn de meest betrouwbare technieken om de identiteit van een auteur te achterhalen? En kan je die ook zelf toepassen op je favoriete werken? Tijdens de lezing zullen we ons buigen over de literaire kwaliteit van het fenomenale succes van Elena Ferrante’s bestellers, de hype, de Ferrante-koorts, met oog voor de film-en tv-adaptaties.
Carmen van den Bergh is verbonden als universitair docent Italiaanse Letterkunde aan de Faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit van Leiden. Tegelijkertijd werkt ze in België als Senior Research Fellow van het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek (FWO) op een project over de talrijke kruisbestuivingen tussen literatuur en journalistiek in het Italië van de 20e eeuw. Haar specialisaties zijn het proza uit het Italiaanse interbellum, het (neo)realisme van de jaren 1920-1930, moderne verhalenbundels, anthologieën en schrijversrubrieken in kranten en tijdschriften en schrijversarchieven. Voor een breder publiek organiseert ze jaarlijks een reeks avondgesprekken met/over hedendaagse auteurs en treedt ze ook op als curator voor tentoonstellingen rond literatuur. Carmen zetelt in het bestuur van de Internationale vereniging voor Italiaanse professoren – AIPI, ze is eind/hoofdredactrice van een aantal tijdschriften en boekseries over Italiaanse en Romaanse talen.

Richard Calis ~ Het Papier van Piranesi: Oudheidkunde en Archeologie in 18e-eeuws Italië
2021-12-19 14:30 - 16:00 | ZOOM
Lezing in samenwerking met het Nederlands Klassiek Verbond
“Ik voel de behoefte om grote ideeën te produceren, en ik denk dat als ik gevraagd zou worden om een nieuwe wereld te creëren, ik gek genoeg zou zijn om het te doen.” Bij leven was de veelzijdige kunstenaar Giovanni Battista Piranesi (1720-1778) al beroemd om de ongekende verbeeldingskracht van zijn etsen. Toch zag hij zichzelf in de eerste plaats als architect en onderhield hij zichzelf met het verkopen van ‘gerestaureerde’ oudheden. Verder was hij vooral auteur: hoewel zijn etsen als individuele objecten werden verhandeld, waren ze ontworpen als volwaardige boeken waarin tekst en afbeelding een onlosmakelijk geheel vormden. Hiermee stond Piranesi in een lange traditie van historisch en archeologisch onderzoek naar het oude Rome. Deze lezing plaatst Piranesi in de geleerde tradities waaruit zijn oeuvre voortkwam. Aan de hand van enkele van zijn meest opmerkelijke etsen en boeken leren we hem kennen als archeoloog en oudheidkundige die net als de humanisten en Renaissanceschilders die hem voorgingen, archeologische opgravingen bezocht, studies over de Romeinse architectuur las, en zocht naar het ultieme medium om het antieke verleden te beschrijven en tot leven te wekken.
Richard Calis is classicus en historicus. Hij studeerde aan de Universiteit van Amsterdam en de Università Ca’ Foscari Venezia en promoveerde in 2020 aan Princeton University. Momenteel is hij verbonden aan Trinity College, Cambridge, waar hij zich verdiept in de culturele en intellectuele geschiedenis van de vroegmoderne tijd.

Lezing ~ Eric Moormann: God op aarde: Keizer Domitianus
2022-02-10 13:30 - 14:40
God op aarde. Keizer Domitianus is een grote tentoonstelling (van 17 december 2021 t/m 22 mei 2022) in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden met honderden bruiklenen uit Europa en de VS, gewijd aan de elfde keizer van het Romeinse rijk. Domitianus (51-96; keizer van 81 tot 96) genoot bij leven een goede reputatie bij leger en volk van Rome. Hij bracht veel tot stand en was succesvol in militaire campagnes. De elite van de senaat en aanverwante rijke kringen voelden zich echter tegengewerkt en vooral niet gewaardeerd en daarom verongelijkt. Hun negatieve oordeel vond zijn neerslag in latere bronnen en heeft geleid tot het slechte imago van de keizer. Eric Moormann heeft meegewerkt aan de samenstelling van de tentoonstelling en schreef, met Nathalie de Haan, een begeleidend boek. Hij geeft een korte inleiding op de tentoonstelling en tijdens de rondgang kunt u vragen stellen of met hem in debat gaan.
Eric Moormann is sinds mei 2021 emeritus hoogleraar klassieke archeologie aan de Radboud Universiteit. Hij is nog steeds Presidente van de vereniging Dante Alighieri Amsterdam en begeleidt de in principe jaarlijkse excursie(s) naar steeds een ander gebied van Italië.
Locatie en aanvang
De lezing wordt in het Rijksmuseum voor Oudheden (RMO) in Leiden gehouden. De lezing vindt plaats in de Leemanszaal en vangt aan om 13.30 uur. De lezing duurt een uur.
In verband met de huidige RIVM-voorschriften mogen er maximaal 15 personen in deze zaal worden toegelaten. Bij grote belangstelling zal er een tweede lezing om 14.45 uur worden gehouden.
Voorafgaand of na afloop van de lezing kunt u de tentoonstelling op eigen gelegenheid bezoeken.

Aanmelden lezing
U dient zich vooraf aan te melden via info@danteamsterdam.nl. In eerste instantie wordt u ingedeeld voor de lezing van 13.30 uur. Zodra deze is volgeboekt, wordt u aangemeld voor de tweede lezing van 14.45 uur. U ontvangt hiervan een bevestiging. Meldt u tijdig aan, want vol = vol.

Museumbezoek
Om de lezing te kunnen bijwonen dient u in het bezit te zijn van een toegangskaart voor het museum. Houd er bij het reserveren van een slot rekening mee of u de tentoonstelling voorafgaand of na afloop van de lezing wilt bezoeken en voor welke tijd u voor de lezing bent ingedeeld. Voor het reserveren van een ticket en aanvullende informatie en toegangsregels voor het museumbezoek gaat u naar de website van het RMO: https://www.rmo.nl

N.B. De lezing zal stipt op de aangegeven tijd beginnen. Zorg er dus voor dat u op tijd aanwezig bent!

Lezing~ Mariëtte Verhoeven: De mythe van het onveranderde Ravenna
2022-03-24 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Het Noord-Italiaanse Ravenna was in de vijfde en zesde eeuw hoofdstad van het West-Romeinse Rijk. Aan die bloeiperiode, waarin kerken als de San Vitale en de Sant’Apollinare in Classe met hun wereldberoemde mozaïeken werden gebouwd, dankt Ravenna zowel haar naam en faam als het imago dat er na die tijd niet noemenswaardigs meer heeft plaatsgevonden. In haar lezing toont Mariëtte Verhoeven een ander Ravenna, namelijk als een plek van transformatie en herinnering. Aan de hand van zowel de beroemde monumenten en hun decoratie als de minder bekende lokale geschiedschrijving laat Verhoeven zien dat bij elke verandering in later eeuwen het roemrijke vroegchristelijke verleden een grote rol bleef spelen.
Mariëtte Verhoeven is kunsthistorica en werkzaam als onderzoeker en docent bij het Radboud Institute for Culture and History (RICH) aan de Radboud Universiteit. In 2010 promoveerde zij op een proefschrift getiteld The Early Christian Monuments of Ravenna: Transformations and Memory dat in 2011 bij uitgeverij Brepols verscheen. Verhoevens specialisme is de geschiedenis van vroegchristelijke en Byzantijnse architectuur. Momenteel richt haar onderzoek zich voornamelijk op het Byzantijnse erfgoed van Constantinopel, het huidige Istanbul. N.B. Voorafgaand aan de lezing vindt de jaarlijkse Assemblea Generale plaats. De jaarvergadering vangt aan om 19.30 uur.

Lezing~ Pieter Bakker: Stravaganza Musicale Fiorentina, De geboorte van de opera aan het hof van de Medici
2022-05-19 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Italië was het land waar de Renaissance ontstond met nieuw perspectief op wetenschap en humanisme als resultaat. Dit had grote gevolgen voor de diverse kunstdisciplines. Spil in deze fundamentele omwenteling was Firenze waar de familie van de Medici kosten noch moeite spaarde om zich groots te profileren. Een van de resultaten van dit rijke Florentijnse mecenaat was de coproductie van schilders, couturiers, dichters, dansers, componisten en technici, dat tot een spectaculaire vorm van muziektheater leidde. Hiermee zou al snel de basis worden gelegd voor het muziekdrama, de opera. In deze lezing zal aan de hand van beeld, woord en muziek worden getoond hoe de Medici hun intermedi (kleurrijke tussenspelen), vulden met mascherate, mythologie, muziek, sinfonie en ballet wat leidde tot een oogverblindend en oorstrelend geheel.
Pieter Bakker is muziekhistoricus. Via zijn muziekhistorische bureau Musica Docet verzorgt hij cursussen en lezingen op het gebied van de muziekgeschiedenis (www.musicadocet.nl).

Lezing ~ Marie Florence van Es: Het smaakt naar Italië
2022-09-22 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Een lezing over de rijke Italiaanse eetcultuur die -anders dan men buiten Italië soms wel lijkt te denken- veel meer inhoudt dan ‘spaghetti bolognese’ en pizza. Italianen zijn in staat om van weinig ingrediënten iets bijzonders te maken. Zo’n beetje elke streek, stad of dorp gaat prat op eigen, soms eeuwenoude specialiteiten en lokale gerechten. De eetcultuur is grotendeels gebaseerd op streekproducten, waarvan sommige zo oud zijn dat de Romeinen of Etrusken ze al kenden. Veel van deze streekproducten hebben een speciaal Europees keurmerk dat hen tegen namaak beschermt. In het boek De Smaken van Italië verzamelde en beschreef Marie Florence honderden Italiaanse streekproducten, ingrediënten, lokale gerechten en bereidingswijzen. Daarbij dook ze ook in de geschiedenis en ontdekte tal van interessante weetjes. Wist u dat de in Calabria geteelde sukadecitroenen een belangrijke rol spelen in het Loofhuttenfeest? Of wat de band is tussen het eiland Røst in de Noorse Lofotenarchipel, stokvis en Veneto? Of dat Nutella zijn ontstaan min of meer heeft te danken aan Napoleon? U hoort het tijdens de lezing.
Marie Florence van Es studeerde in Leiden Italiaans en Rechten. Als diplomaat was ze werkzaam op de ambassades in Bangkok, Rome en Kiev. Terug in Nederland volgde ze de sommeliersopleiding bij de Italiaanse Sommelier Associatie (AIS). In 2014 schreef ze het boek Langs de wijngaarden van Italië met daarin uitgebreid aandacht voor de autochtone druiven. Inmiddels is de vijfde editie uit onder de naam Wijngids Italië. Daarnaast verdiept Marie Florence zich al jaren in de Italiaanse keuken. Haar tweede boek, De Smaken van Italië, kwam in april 2020 uit.

Lezing ~ Hans de Valk: De onherkenbare stad Fascistische urbanistiek en de antieke monumenten van Rome (1922-1940)
2022-11-16 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Het onderwerp is de in veel opzichten verbijsterende en onherstelbare metamorfose van het Romeinse historisch centrum in die jaren (in het bijzonder rond het Capitool, de via dei Fori Imperiali, de keizerfora en het ‘Augusteo’) en de gevolgen en ideologische achtergronden daarvan. Aan de hand van een ‘wandeling’ met veel historisch beeldmateriaal kan duidelijk worden hoezeer het voor de huidige bezoeker zo vanzelfsprekende Romeinse centrum onherkenbaar zou zijn voor iemand uit 1870 en hoe sterk die bezoeker een eeuw later nog wordt geconfronteerd met de ideeën van Mussolini’s Romanità.
Hans de Valk is historicus en opgeleid en gepromoveerd aan de Radboud Universiteit. Hij was tot aan zijn pensioen werkzaam als senior-onderzoeker aan het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis (inmiddels het Huygens-ING). Tevens was hij als hoofd afdeling Geschiedenis gedetacheerd aan het Nederlands Instituut te Rome van 1995 tot 1998 en van 2007 tot 2010. Hij publiceerde op het terrein van politieke geschiedenis en kerkgeschiedenis (in het bijzonder over de betrekkingen tussen Nederland en het Vaticaan en de Romeinse curie).

Lezing i.s.m.het Nederlands Klassiek Verbond ~ Diederik Burgersdijk: In het oog van de boog Rome tussen Romulus en Constantijn
2022-12-08 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Rome kan worden gezien als de bakermat van de boog, die zich als bouwelement ontwikkelde in poorten, bruggen, muren, aquaducten en triomfbogen. In die laatste vorm zijn alle functies van de boog verenigd, van verkeersader tot monument. Het antieke Rome is getooid geweest met talloze triomfbogen, waarvan de best geconserveerde, de boog van Constantijn, als sinds de renaissance een voortdurend object van discussie is. In deze lezing wordt aan de hand van de gebruiksfuncties van de boog de bouwgeschiedenis in kaart gebracht, met vermelding van verscheidene theorieën die over Constantijns boog de ronde doen. Aan de hand van het meest recente onderzoek, dat Constantijn tegenstrever Maxentius als oorspronkelijke bouwheer aanwijst, wordt de veel bediscussieerde boog in een nieuw licht geplaatst.

Diederik Burgersdijk doceert Latijn, Klassieke Letteren en Oude Geschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Hij is als gastonderzoeker verbonden aan Allard Pierson, Universiteit van Amsterdam, en aan het Radboud Institute for Culture & History (RICH) te Nijmegen. Hij is gespecialiseerd in laat-antiek keizerschap, en publiceerde onder meer De macht van de traditie. Het keizerschap van Augustus en Constantijn (Athenaeum, Polak & Van Gennep, 2016), en de bundel Imagining Emperors in the Later Roman Empire (Brill Publishers, 2018). Recent deed hij Gymnasium. Geschiedenis van een eliteschool verschijnen bij Athenaeum. Burgersdijk is co-editor van Talanta. Journal of the Dutch Archaeological and Historical Society en redacteur van Rivista Storica dell’ Antichità, uitgegeven bij de universiteit van Bologna.

Lezing ~ Marc Leijendekker: Fascisme in Italië, vroeger en nu
2023-01-18 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Als je rondloopt in Rome, zie je daar nog veel wat verwijst naar Mussolini. Het is een van de tekenen dat Italië na de Tweede Wereldoorlog op een andere manier is omgegaan met zijn fascistische verleden dan Duitsland heeft gedaan met zijn Vergangenheits-bewältigung aangaande het naziverleden. Hoe komt dat en waar zie je dat nog meer? En, kijkend naar de actualiteit, in hoeverre heeft die andere omgang met het verleden een rol gespeeld bij de grote verkiezingsoverwinning van Giorgia Meloni?
Marc Leijendekker (67) is freelance correspondent in Rome na daar jarenlang voor NRC en NOS te hebben gewerkt. Naast zijn blog (trattino.nl/blog) geeft hij lezingen over Italië en rondleidingen met een politiek/maatschappelijk thema. Marc is ook te volgen op Twitter (@mwleijendekker).

Lezing ~ Mette Gieskes: “Vitessssssse, BOMBOMBOMBAARBAARDAAMENTO, TRRRRR" Dynamische esthetiek in het Italiaanse futurisme
2023-02-17 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Niet veel meer dan een eeuw geleden visualiseerden de Italiaanse futuristen het lawaai en de dynamische ervaring van ruimte en tijd die technische en industriële vooruitgang en oorlog hadden gebracht. Met nieuwe beeldende middelen als vlakfragmentatie en vormoverlapping vingen zij de vaart en herrie van explosies en voorbijrazende voertuigen en kogels op statische doeken. Verschrikkingen van de oorlog als verwoesting, leed en dood zijn ver te zoeken in het antiburgerlijke en provocerende werk van de futuristen, die oorlog zagen als “de enige werkelijke hygiëne van de wereld”. Met hun innovatieve beeldtaal verheerlijkten zij “agressieve beweging”, “koortsachtige slapeloosheid” en de “salto mortale”. Deze patriottische kunstenaars zetten hun mannelijke esthetiek van snelheid, kracht en agressie in om hun gestagneerde vaderland, dat zo lang vereenzelvigd was met cultureel erfgoed uit de Oudheid en Renaissance, te bevrijden van het verleden en te revitaliseren.

In deze lezing zullen de geschriften van de aanvoerder van het Italiaanse futurisme, de dichter Fillippo Marinetti, in verband worden gebracht met de revolutionaire esthetiek van futuristische klankgedichten en schilderijen van onder anderen Marinetti zelf, Carlo Carrà, Giacomo Balla en Umberto Boccioni. Daarbij zal ook aandacht worden besteed aan de stroeve en veranderende verhouding van het futurisme tot het fascisme en de relatie tussen esthetische vernieuwing en politiek nationalisme en propaganda.

Dr Mette Gieskes is universitair docent moderne en hedendaagse kunstgeschiedenis aan de Radboud Universiteit. Zij studeerde in Leiden en promoveerde in 2006 aan de University of Texas at Austin in de VS. In 2023 verschijnen twee mede door haar geredigeerde boeken: Humor in Global Contempory Art (Bloomsbury) en Retrospection in Modern and Contempory Art, Literature and Film(Palgrave).

Lezing ~ Paul van Geest: Complex en heilig De persoonlijkheid van paus Adrianus VI
2023-03-15 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Paus Adrianus is de geschiedenis in gegaan als een paus die zijn tijd niet meehad. Gevormd in de geest van de laatmiddeleeuwse hervormingsbeweging van de Moderne Devotie en lange tijd hoogleraar in de scholastieke theologie aan de Universiteit van Leuven, werd hij opvoeder van de latere keizer Karel V en inquisiteur in Spanje. Zelf afwezig op het conclaaf werd hij 500 jaar geleden in 1522 tot paus gekozen. In de korte tijd die hem restte – hij stierf in 1523 – streefde hij een rigoureuze hervorming van de curie na. Deze kwam niet van de grond en zijn opvolger paus Clemens VII was in het geheel niet hervormingsgezind. In de lezing wordt ingaan op zijn persoonlijkheid. Hoe stond hij tegenover armoede in de wereld? En zeer vermogend, leefde hij toch zeer sober. Wat was de ratio hierachter? Hoe verhield hij zich tot Erasmus en Luther. Waarin lijkt paus Franciscus op hem?
Professor Dr. Paul van Geest is hoogleraar Kerkgeschiedenis en Geschiedenis van de Theologie aan de Universiteit van Tilburg, hoogleraar Economie en Theologie aan de Erasmus Universiteit en visiting professor aan de Universiteit van Leuven. N.B. Voorafgaand aan de lezing vindt de jaarlijkse Assemblea Generale plaats. De jaarvergadering vangt aan om 19.30 uur.

Lezing ~ Joep Stapel en Jur Koksma: Op de drempel van verlossing De poezië van Eugenio Montale
2023-04-12 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Eugenio Montale (1896-1981) was een van de grootste Italiaanse dichters van de vorige eeuw, al bereikte hij in Nederland nooit de roem die hem in zijn thuisland en de Angelsaksische wereld ten deel viel. Met zijn debuutbundel Ossi di seppia (1925), gesitueerd in het uitgebeten Ligurische kustlandschap van zijn jeugd, zette de jonge Montale zich af tegen de hoogdravende toon van dichters als Gabriele d’Annunzio. In 1975 kreeg hij de Nobelprijs voor Literatuur. Montales invloed reikte zelfs tot voorbij zijn dood: zijn Diario postumo zorgde in Italië voor opschudding en houdt de gemoederen nog altijd bezig.
Joep Stapel en Jur Koksma werken al geruime tijd aan de eerste integrale Nederlandse vertaling van Ossi di seppia. In deze gezamenlijke lezing vertellen zij aan de hand van persoonlijke anekdotes en fascinaties over leven en werk van Montale. Joep Stapel is schrijver en klassieke muziekjournalist voor NRC. Eind 2022 verscheen bij uitgeverij Meulenhoff zijn tweede roman De onzichtbare. Hij publiceerde poëzie, verhalen en essays in onder meer De Gids, DW B en Het Liegend Konijn. Jur Koksma studeerde filosofie en biologie en is als universitair hoofddocent verbonden aan het Radboudumc in Nijmegen. Met Joep Stapel vertaalt hij poëzie. Koksma en Stapel vormden de redactie van het nonsenstijdschrift dodo/nododo, een tijdschrift ‘in de geest van Lewis Carroll’. Voor uitgeverij Vleugels vertaalden zij werk van de Amerikaanse dichters Delmore Schwartz en John Ashbery. In 2020 publiceerden zij in vertaaltijdschrift Filter een essay over het vertalen van de poëzie van Eugenio Montale.

Lezing ~ Willem du Gardijn: Het einde van het lied
2023-05-25 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Het onderwerp van deze lezing is de roman Het einde van het lied (2021), geschreven door de spreker zelf. Hij zal vertellen over hoe hij ertoe kwam dit boek te schrijven, hoe het manuscript zich tijdens het schrijven ontwikkelde (de genese) en hoe het eindelijke werk gerecipieerd werd. Tijdens de lezing zullen foto’s en filmpjes te zien zijn die de schrijver gedurende zijn onderzoek in Italië (september – december 2016) heeft gemaakt. Een grote vraag stond centraal: waar exact is keizer Hadrianus gestorven? Nog geen historicus heeft zich hierover in wetenschappelijk zin uitgelaten, de hoofdpersoon van Het einde van het lied doet dat wel. Er zal ruime gelegenheid zijn om vragen te stellen over de roman. De spreker beveelt het dan ook van harte aan om zijn boek vooraf te lezen.
Willem du Gardijn (1964) is van oorsprong historicus en studeerde in 1990 cum laude af aan de Universiteit Utrecht. Sinds 1991 is hij docent culturele geschiedenis aan de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht (HKU) bij de afdeling Fine Art. Behalve docent is hij schrijver: hij publiceerde de roman Monografie van de mond (2008, nominatie Academica Literatuur Prijs) en de verhalenbundel Negen raven (2011) bij uitgeverij Meulenhoff. Bij uitgeverij Koppernik publiceerde hij in 2016 de schelmenroman Bevrijding, de verhalenbundel Het grote vakantiepark (2018) en de roman Het einde van het lied (2021) die genomineerd werd voor de longlist van de Libris Literatuur Prijs 2022 en de Boekenbon Literatuur Prijs 2022. Momenteel werkt hij met steun van het Fonds der Letteren aan een volgende roman. Voor meer informatie: www.willemdugardijn.nl

Lezing ~ Koen de Groot: Nederland versus Garibaldi, Pieter de Jong en de pauselijke zoeaven
2023-06-01 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Tussen 1861 en 1870 trokken meer dan 3000 Nederlanders naar Rome om daar paus Pius IX (r. 1846-1878) te helpen in zijn strijd om het behoud van de Pauselijke Staten. Zij maakten in Rome onderdeel uit van het roemruchtige korps der pauselijke zoeaven. De militaire verdienste van de zoeaven was wisselend: in 1867 wisten zij Garibaldi op het slagveld te verslaan, maar in 1870 stonden zij kansloos tegenover de Italiaanse verovering van Rome. Niettemin werden de Nederlandse zoeaven in eigen land als helden onthaald. In deze lezing staat zoeaaf Pieter Jong uit Lutjebroek centraal. Aan de hand van zijn leven wordt de opmerkelijke en goeddeels vergeten geschiedenis van de zoeaven verteld.
Koen de Groot (1992) studeerde Italiaans en Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Hij is als redacteur aan Historisch Café Amsterdam en Roma Aeterna verbonden. De Groot schrijft momenteel een boek over de Nederlandse pauselijke zoeaven, dat naar verwachting in de zomer van 2023 verschijnt.

Lezing ~ Marian van Caspel - van Til In de ban van Dante
2023-09-21 20:00 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Vanaf de eerste publicatie begin 14e eeuw hebben kunstenaars Dante’s Divina Commedia uitgebreid geïllustreerd. Velen van hen raakten er totaal van in de ban. Botticelli (ca. 1445-1510) spendeerde zóveel tijd aan het illustreren van het dichtwerk dat hij in financiële problemen kwam. In de laatste jaren van zijn leven leerde William Blake (1757-1827) nog Italiaans om het werk te kunnen illustreren. Dante Gabriel Rossetti (1828-1882) was alleen al door zijn naam voorbestemd zich te verbinden met Dante. En Dalì maakte tussen 1951 en 1960 honderd aquarellen als illustraties bij de Divina Commedia, bij elke canto één. Door de ogen van deze kunstenaars krijgen we een indruk van de rijkdom van Dante’s meesterwerk.
Marian van Caspel-van Til is kunsthistorica. Vanuit haar bedrijf Kunst in verbinding verzorgt zij lezingen en cursussen. Ze houdt ervan moderne en hedendaagse kunst met oude kunst te verbinden. Voor Labrys Reizen begeleidt zij reizen naar Italië en Frankrijk. In de lezingen en cursussen over Dante’s Divina Commedia komen drie belangrijke liefdes van haar samen: Italië, kunst en spiritualiteit. www.kunstverbinding.nl

Lezing ~ H’ART Museum~Eric Moormann Caesar, een verkenning
2023-10-06 14:30 - 15:30
Aankomend najaar brengt H’ART Museum (tot 31 augustus a.s. Hermitage Amsterdam) een tentoonstelling over Gaius Julius Caesar (100 – 44 v. Chr.). Deze allereerste solotentoonstelling in Nederland over Caesar wordt georganiseerd in samenwerking met twee Italiaanse musea, Museo Archeologico Nazionale in Florence en Museo Nazionale Romano in Rome en tal van musea in Duitsland en Nederland. De tentoonstelling laat het levensverhaal van de Romeinse veldheer, politicus, staatsman en schrijver zien. Voorzitter Eric Moormann is als gastconservator betrokken bij deze tentoonstelling die vanaf 16 september te zien is. Op vrijdag 6 oktober geeft hij een inleiding over de figuur Caesar en licht hij de tentoonstellingsopzet toe. Aansluitend kunt u de tentoonstelling op eigen gelegenheid bekijken.
Prof. dr. Eric M. Moormann studeerde klassieke talen, Italiaans en klassieke archeologie in Nijmegen. In 1986 promoveerde hij op een proefschrift over de relatie tussen antieke beeldhouwkunst en Romeinse schilderkunst. Vervolgens was hij lange tijd verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Sinds 2002 was Moormann hoogleraar klassieke archeologie aan de Radboud Universiteit. Daarnaast was hij ook nog werkzaam in Napels, Rome en Athene. In 2021 ging hij met emeritaat.
Kosten: Toegang tot de lezing is gratis voor leden. Wel dient u zelf voor een toegangsbewijs tot het museum te zorgen.
Aanmelden: Helaas is aanmelden niet meer mogelijk. Het maximum aantal deelnemers is bereikt.

Lezing ~ Saskia Kroonenberg: Mazzini e la mamma
2023-11-15 20:00 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
In Italië is de “mammone” (moederskindje) een bekend fenomeen. Ook een van de grondleggers van de Italiaanse natie, Giuseppe Mazzini (1805-1872), had een erg hechte band met zijn moeder Maria Drago (1774-1852). Deze lezing zal ingaan op de (moeder)figuur van Maria Drago aan de hand van een briefwisseling tussen moeder en zoon. Wat voor band hadden zij, en hoe is hun symbiotische relatie te plaatsen in de context van de opkomst van de moederfiguur in de Italiaanse cultuur? Hoe is het beeld van Drago als ideale Italiaanse moeder in de eerste helft van de twintigste eeuw ontstaan? Welk beeld geven hun onderlinge brieven over deze mamma en mammone?
Saskia Kroonenberg is docent cultuurwetenschappen aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Ze behaalde haar Bachelor en Masters in Italiaanse literatuur en filosofie aan de Universiteit van Amsterdam. In 2022 promoveerde ze summa cum laude aan de Universiteit Keulen met haar proefschrift The Mother Tongue as Immanent Grammar; or, Where Read Gramsci Today? Haar interesse ligt op het gebied van Italiaanse literatuur, gender en postkoloniale studies, en new materialism. (https://saskia.dance/)

Lezing in samenwerking met het NKV ~Anique Hamelink: Mode als graadmeter voor culturele diversiteit in het Romeinse rijk
2023-12-06 20:00 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Zo’n tweeduizend jaar geleden werden Nederland, Engeland en Frankrijk onderdeel van het Romeinse Rijk. Dit zorgde voor een politieke, economische en sociale transformatie van het leven van de inwoners van deze streken. Hoe keken zij naar het centrum, in Rome, en hoe verhielden zij zich tot de Romeinse cultuur? In hoeverre namen ze kledingstijlen direct over, pasten ze er een mouw aan, of keerden ze zich af van de Romeinse mode? Onderzoek naar grafportretten en archeologisch textiel werpt licht op de vraag hoe de multiculturele samenleving vorm kreeg in mode, geïllustreerd aan de hand van reconstructies van enkele kledingstukken.
Anique Hamelink is promovenda bij Oude Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, en heeft de afgelopen jaren onderzoek gedaan naar kleding, identiteit en gender in het Romeinse Rijk. Ze is opgeleid als archeologe en oud-historica aan de Universiteit Leiden en is expert in de Romeinse portretkunst en textiel. Zij brengt haar onderzoek ook naar het grotere publiek als ontwerper van historische kleding en sieraden, en als consultant voor tv en musea met haar eigen bedrijf JustClassic.

Lezing ~ Paul van Heck: God, natuur, mens - Het zonnelied van Franciscus van Assisi
2024-01-18 20:15 - 21:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Elke bloemlezing van de klassieke Italiaanse poëzie begint tegenwoordig met het Zonnelied (ook wel Lied van de Schepselen genaamd) van Franciscus van Assisi. Het is een van de vroegste (ca. 1225) en tevens een van de bekendste teksten uit de Italiaanse literatuur, met een verrassend verbindend vermogen: geliefd bij mensen van zeer verschillende oriëntatie en achtergrond.
Het Zonnelied is op het eerste gezicht een vrij eenvoudige, min of meer voor zichzelf sprekende tekst, die weinig nadere toelichting behoeft. Maar de imponerende bibliografie over dit gedicht weerspreekt deze indruk, en vormt impliciet een uitnodiging tot een nadere kennismaking.
In deze lezing zal de context worden geschetst waarin het Zonnelied ontstond, en zullen de verschillende manieren waarop de tekst in oude en in nieuwe tijden is verstaan, aan een nader onderzoek worden onderworpen.

Paul van Heck was tot zijn pensionering hoofddocent Italiaanse letterkunde aan de Universiteit Leiden. Hij heeft gepubliceerd over een breed scala aan onderwerpen, vooral op het gebied van de Italiaanse politieke literatuur en poëzie. Zijn laatste publicatie in boekvorm was een becommentarieerde kritische editie van de Discorsi sopra gli Annali di Tito Livio van de Napolitaanse historicus en filosoof Pietro Giannone (Turijn 2019).
In 2024 verschijnt een geheel geactualiseerde versie van zijn Nederlandstalige uitgave van Niccolò Machiavelli’s Discorsi.

De zaal is vanaf 19.30 uur open. Aanvang van de lezing: 20.15 uur. Entree is gratis voor leden van Dante Alighieri Amsterdam op vertoon van de uitnodiging. Niet-leden kunnen op de avond lid worden of een toegangsprijs betalen van €5,-. Dit is inclusief koffie/thee vooraf en een glas wijn na afloop van de lezing. Aanmelding vooraf is niet nodig.

Lezing ~ Annenies Keur: De Zijderoute in Italië
2024-02-15 20:15 - 21:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Zijden stoffen werden in China al lang voor onze jaartelling gefabriceerd, maar sinds het moment dat de betoverend glanzende stof bekendheid kreeg, wilde iedereen deze hebben. Voor de Romeinen vormde zijde een begeerd handelswaar, al dachten sommigen dat de ragfijne weefsels een gevaar waren voor de beschaving.
In de zesde eeuw slaagde keizer Justinianus erin om zijderupsen te laten meesmokkelen naar Byzantium, waar vervolgens ook een eigen sericultuur tot bloei kwam. De zijderoute naar het verre oosten stopte daardoor niet, er was gewoon nog veel meer van het luxueuze materiaal voorhanden. Vanaf de middeleeuwen werden Italiaanse steden de belangrijkste zijdecentra van Europa.
In deze lezing voert Annenies ons mee langs het legendarische spoor van de zijderoute, door magische landstreken waarlangs mensen, artefacten en opvattingen met elkaar in contact kwamen. Op de golven van handel en wandel kwam kunst tot bloei.
Annenies Keur is vrij gevestigd kunsthistorica en lid van Dante Alighieri Dordrecht. Haar website: https://keuroverkunst.nl/.

De zaal is vanaf 19.30 uur open. Aanvang van de lezing: 20.15 uur. Entree is gratis voor leden van Dante Alighieri Amsterdam op vertoon van de uitnodiging. Niet-leden kunnen op de avond lid worden of een toegangsprijs betalen van €5,-. Dit is inclusief koffie/thee vooraf en een glas wijn na afloop van de lezing. Aanmelding vooraf is niet nodig.

Landelijke activiteit Dante Alighieri ~ DANTE ONTMOET CAESAR
2024-03-17
Op zondagmiddag17 maart 2024organiseren de gezamenlijke Dante Alighieri verenigingen in Nederland een culturele bijeenkomst bij de unieke tentoonstelling Julius ‘Caesar – Ik kwam, ik zag en ging ten onder’ in het H’Art Museum in Amsterdam (voorheen de Hermitage).
Aanleiding is Dantedì, de jaarlijkse gedenkdag van de grote Italiaanse dichter, schrijver en politicus Dante Alighieri, die de naamgever is van onze verenigingen.

Julius Caesar
Ik zag, ik kwam en ging ten onder
H’Art museum in Amsterdam (voorheen Hermitage).
Het bezoek aan de tentoonstelling wordt voorafgegaan door twee lezingen van prominente classici te weten:
Prof. dr. Fik Meijer, met als titel: Caesars opponenten in zijn opmars naar de alleenheerschappij. Vervolgens zal Prof. dr. Eric M. Moormann een lezing geven met als titel: Caesar als bouwheer in Rome
Voorafgaand aan de lezingen wordt u koffie of thee aangeboden. Na afloop van uw bezoek is er gelegenheid om een drankje te drinken. Na lezingen zal er gelegenheid zijn de tentoonstelling te bezoeken en de middag zal worden afgesloten met een gezellige borrel. De voertaal is Nederlands.
De bijeenkomst wordt mede mogelijk gemaakt door het Istituto Italiano di Cultura per i Paesi Bassi en is toegankelijk voor leden van alle Dante Alighieri comitati en introducés.
Locatie: H’Art Museum in Amsterdam (voorheen de Hermitage)
Programma:
o Vanaf 12:30 – De zaal open met gelegenheid een kopje koffie of thee te gebruiken
o 13:00 Welkomstwoord door Rob Vroom, voorzitter samenwerkende Dante comitati in Nederland
o 13:10 – Lezing Caesars opponenten in zijn opmars naar de alleenheerschappij door Prof dr. Fik Meijer
o 14:00 – Lezing Caesar als bouwheer in Rome door Prof. dr. Eric M. Moormann
o 14:45 – Bezoek aan de tentoonstelling Julius Caesar
o Vanaf 16:00 tot 17:00 – Afsluitende borrel
Aanmelden deelname is noodzakelijk
Dit kan bij voorkeur via het Aanmeldingsformulier via https://app.clubcollect.com/forms/nl/dante-alighieri-nede/deelnameformulier-dante-ontmoet-caesar-17-maart-2024-h-artmuseum
U kunt ook een email sturen naar Dante Alighieri Nederland: info@dantenederland.nl met daarin de volgende gegevens:
o Naam:
o Lid van Dante Alighieri (comitato noemen) of vriend van het Istituto
o Eventuele introducés (aantal)

Kosten:
Dankzij een bijdrage van het Istituto zijn de kosten van deelname voor dit speciale programma beperkt en wel € 5,- per persoon.
Deze kosten te voldoen via de volgende betaallink: https://www.ing.nl/payreq/m/?trxid=YAug5qAsK1w0hdih89x2VzUiRw8457ia
of door overmaken op:
Rek. no. [REDACTED] t.n.v. Dante Alighieri Nederland.
De aanmelding is definitief na betaling. Terugbetaling bij verhindering tot 7 dagen voorafgaand aan het evenement.

Voor het bezoek aan de tentoonstelling zijn de tickets online te koop of aan de kassa van het H’Art museum, Amstel 51 Amsterdam
· Volwassenen (vanaf 18 jaar): € 22,50
· Museumkaart: gratis
· VriendenLoterij VIP-KAART: gratis*
· H’ART Museum Vrienden: gratis
· Jeugd (t/m 17 jaar): € 15,00
· I amsterdam City Card: gratis
· Student: € 15,00
· Stadspas: € 15,00
· CJP: € € 15,00
· ICOM: gratis* Speciale actie VriendenLoterij: op vertoon van je VIP-KAART mag je één gratis introducé meenemen.
Verdere informatie: https://hartmuseum.nl/nl/

Prof. dr. Fik Meijer, emeritus hoogleraar oude geschiedenis aan de UvA.
Hij heeft veel artikelen en zeer toegankelijke boeken over de oudheid op zijn naam staan. In 2005 ontving hij de Oikos publieksprijs. Zijn meest recente boeken zijn: Goede tijden, slechte tijden in de antieke wereld en Wijn als een Romein dat hij samen met Ilja Gort schreef.
Caesars opponenten in zijn opmars naar de alleenheerschappij
De laatste honderd jaar van de Romeinse republiek, van de mislukte hervormingen door de Gracchen tot de invoering van het principaat in 27 v.Chr., worden wel de eeuw van revolutie genoemd. Caesar heeft een hoofdrol gespeeld in het ontmantelen van de republiek. Verscheidene politici verzetten zich tegen zijn snel groeiende macht, maar konden niet verhinderen dat zijn positie uiteindelijk onaantastbaar werd. Voor overtuigde republikeinen was dat de belangrijkste reden om hem in 44 v.Chr. te vermoorden. Enkele republikeinen, die zich tegen hem hebben gekeerd op zijn weg naar de heerschappij zijn ons goed bekend. Cicero bij voorbeeld heeft zich in zijn geschriften uitvoerig over Caesar uitgelaten, maar Caesars grootste criticus was Cato. Hij heeft vele jaren de degens met Caesar gekruist, maar hij heeft niet kunnen voorkomen dat Caesar alleenheerser werd. Teleurgesteld pleegde hij zelfmoord. Kort daarop werd Caesar omgebracht, maar zijn ideeën leefden voort in de door Octavianus Augustus vorm gegeven staatsinrichting

Prof. Dr. Eric M. Moormann is emeritus hoogleraar Klassieke archeologie aan de Radboud Universiteit te Nijmegen.
Hij heeft veel onderzoek verricht naar het antieke Rome en zijn keizers en werkt met collega’s aan een project op de Vijfde Mijl van de Via Appia. Daarnaast heeft hij meegewerkt aan een aantal tentoonstellingen waaronder drie over heersers: Constantijn, Domitianus, en nu in H*Art, Caesar.
Hij is presidente van het Comitato Amsterdam van Dante Alighieri.
Caesar als bouwheer in Rome
In de tentoonstelling is een ruimte gewijd aan Rome in de tijd van Caesar. De stad was ondanks alle politieke conflicten rijk aan schitterende, vaak splinternieuwe monumenten in stralend marmer. Dankzij ambitieuze militairen en politici als Pompeius en Caesar profiteerden de inwoners van hun bouwwoede: werkverschaffing voor de werkende klasse en pronk voor de elite.
In deze lezing worden met name Caesars ingrepen in de stedelijke structuur gepresenteerd. Ook gaat aandacht uit naar de ‘Villa van de Papyri’ in Herculaneum, toegeschreven aan een familielid van hem. Aan de hand van architectuur en vondsten (beelden en papyri) kan de privé luxe van Caesar en zijn tijdgenoten worden belicht.

Lezing ~ Marc Permeke: Gian Lorenzo Bernini
2024-03-20 20:15 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Welke invloed heeft het enorme innovatieve vermogen van Gian Lorenzo Bernini op het 17e eeuwse pauselijke Rome en de ‘belle arti’?
Al van jongs af aan openbaart zich bij het beeldhouwwerk van Bernini zijn scheppend vermogen in technisch en conceptueel opzicht. Op diverse terreinen is hij grensverleggend waarbij ook nog op de achtergrond het dispuut van de suprematie tussen schilderkunst en beeldhouwkunst speelt. Als architect en stedenbouwkundige laat hij tevens zijn sporen achter. Zijn opdrachtgever en goede vriend paus Urbanus VIII Barberini zag in hem de ‘Michelangelo van de 17e eeuw’.
Marc Permeke is tot aan zijn pensionering in 2012 werkzaam geweest als hogeschooldocent Management Toerisme aan Breda University of Applied Sciences (BUas). Zijn sterke band met Italië is ontstaan tijdens een verblijf van acht jaar in Rome en op Sicilië.
Zijn kunsthistorische kennis heeft hij verbreed en verdiept met de deeltijdopleiding Kunstgeschiedenis en Archeologie aan de Universiteit Leiden. Marc geeft al ruim 10 jaar lezingen en cursussen over Italiaanse steden, regio’s en kunstenaars.

N.B.
Voorafgaand aan de lezing vindt de jaarlijkse Assemblea Generale plaats. De jaarvergadering vangt aan om 19.30 uur.
Aanvang van de lezing: 20.15 uur. Entree is gratis voor leden van Dante Alighieri Amsterdam op vertoon van de uitnodiging. Niet-leden kunnen op de avond lid worden of een toegangsprijs betalen van €5,-. Dit is inclusief koffie/thee vooraf en een glas wijn na afloop van de lezing. Aanmelding vooraf is niet nodig.

Lezing ~ Marijke Gnade: De Etrusken en hun archeologisch erfgoed
2024-04-18 20:15 - 21:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Van de vele pre-Romeinse volken die het antieke Italië bewoonden zijn de Etrusken wel het meest tot de verbeelding sprekende. Hun rijke cultuur manifesteerde zich in uitgestrekte dodensteden met uitzonderlijke tumulusgraven, mysterieuze grafschilderingen, tempels met kleurrijke terracotta decoraties en in steden met een grote diversiteit aan gebouwen opgetrokken uit tufsteen.
Dankzij de mineralogische rijkdommen in het Etruskische woongebied onderhielden de Etrusken contacten met de omringende culturen in het mediterrane gebied wat zijn weerslag vond in het archeologische bestand. In deze lezing zullen de meest in het oog springende aspecten van de Etruskische cultuur aan de orde komen met de focus op het gebied noord-Latium dat oorspronkelijk deel uitmaakte van het kerngebied van de Etrusken.
Marijke Gnade is emeritus hoogleraar Archeologie van pre-Romeinse culturen in centraal Italië aan de Universiteit van Amsterdam en sinds 2023 als senior research fellow verbonden aan het Koninklijk Nederlands Instituut in Rome.
Sinds 1990 is Marijke directeur van het Satricumproject, het langst lopende Nederlandse archeologisch project in het mediterrane gebied dat zich richt op de antieke nederzetting Satricum (het moderne Le Ferriere, Lazio), circa 60 km ten zuiden van Rome gelegen.
Gedurende de afgelopen 33 jaar fungeerde zij als intermediair tussen landeigenaren, lokale bestuurders en de archeologische ‘soprintendenza’ van de regio Lazio waarvoor zij van de gemeente Latina in 2014 de Frumento d’oro ontving.
Marijke is auteur van vele publicaties over Satricum en zijn grotere betekenis in de context van de pre-Romeinse wereld.

De zaal is vanaf 19.30 uur open. Aanvang van de lezing: 20.15 uur. Entree is gratis voor leden van Dante Alighieri Amsterdam op vertoon van de uitnodiging. Niet-leden kunnen op de avond lid worden of een toegangsprijs betalen van €5,-. Dit is inclusief koffie/thee vooraf en een glas wijn na afloop van de lezing. Aanmelding vooraf is niet nodig.
