Dante Alighieri Amsterdam - Italiaanse taal en cultuur in Amsterdam

Kevin Toma ~ Federico Fellini
2020-10-08 20:15 - 23:00 (Europe/Amsterdam) | ZOOM
Federico Fellini (1920-1993) geldt als een van de grootmeesters van de Italiaanse cinema. Al vanaf debuut Luci del varietà (1950) en het vroege meesterwerk La strada (1954) ontwikkelde hij zijn eigen methode om het destijds in Italië gangbare realisme te overstijgen. Fellini wilde niet alleen de alledaagse werkelijkheid vangen, ‘maar ook de spirituele werkelijkheid, de metafysische werkelijkheid – alles wat de mens in zich draagt.’ Wat betekent dit voor de stijl van zijn films, zijn vaste thema’s en obsessies – kortom, alles wat we bedoelen als we het woord ‘Felliniaans’ gebruiken? Filmjournalist Kevin Toma (de Volkskrant) onderzoekt het met u, aan de hand van enkele briljante scènes uit het oeuvre van deze unieke cineast.

Kevin Toma (Sittard, 1974) studeerde Filmwetenschappen in Nijmegen. Hij begon met het schrijven van filmrecensies voor de Filmkrant en werkte later een periode als webredacteur voor cinema.nl. Momenteel is hij filmdocent en filmcriticus voor onder andere de Volkskrant. Daarnaast is hij dj en maakt hij eigentijdse, veelgevraagde muziek voor zwijgende films.

NB: Deze lezing wordt via Zoom gegeven. Leden ontvangen een uitnodiging hiervoor per e-mail.

Jan de Jong ~ Rafaël
2020-11-04 20:00 - 21:30 | ZOOM
Wat maakt het werk van Rafaël na 500 jaar nog zo boeiend? Vijfhonderd jaar na zijn dood in 1520, geldt Rafaël nog steeds als één van de belangrijkste kunstenaars uit de Westerse geschiedenis. Waarom is dat zo, wat maakt zijn werk zo bijzonder? Die vragen proberen we te beantwoorden aan de hand van twee kunstwerken in Rome: de frescoschilderingen in de zgn. Stanza della Segnatura van het Vaticaans paleis, en de frescoschilderingen in de Villa Farnesina, die de Romeinse fabel van Amor en Psyche illustreren. Aspecten die aan de orde zullen komen, zijn: hoe verhouden Rafaëls schilderingen zich tot die van belangrijke tijdgenoten als Leonardo da Vinci en Michelangelo? Hoe slaagde Rafaël erin om teksten om te zetten in afbeeldingen? Hoe lukte het Rafaël om diverse grote projecten tegelijkertijd uit te voeren, en hoe droeg hij zelf bij aan de snelle en grote bekendheid van zijn werk? Jan L. de Jong is als universitair docent verbonden aan de afdeling Geschiedenis van Kunst, Architectuur en Landschap van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij is gespecialiseerd in Italiaanse kunst uit de 15de en 16de eeuw, in het bijzonder in Rome. Tot zijn publicaties behoort The Power and the Glorification. Papal Pretensions and the Art of Propaganda in the Fifteenth and Sixteenth Centuries (University Park, PA Penn State University Press: 2013).

Hoe kunt u de lezing via Zoom bijwonen?
Om deel te kunnen nemen aan de lezing ontvangt u de dag voorafgaand aan de lezing een uitnodiging per e-mail met een link en korte uitleg over hoe u gemakkelijk verbinding maakt met Zoom. Het is dus niet nodig om zich vooraf hiervoor aan te melden.

Online lezing ~ Movimenti dell'Italiano contemporaneo door Pierluigi Ortolano
2020-12-01 10:15 - 11:00
De lezing Movimenti dell’Italiano contemporaneo wordt georganiseerd door het departement Italiaanse taal en cultuur aan de Universiteit van Leiden, in samenwerking met het Leiden University Centre for Linguistics en de Werkgroep Italië Studies (WIS). Dr. Pierluigi Ortolano is onderzoeker Italiaanse taalkunde aan de afdeling Letteren, kunsten en sociale wetenschappen van de Università di Chieti-Pescara.

Over WIS
De Werkgroep Italië Studies werd in 1985 als de vereniging van academici die zich in Nederland en Vlaanderen met de bestudering van Italië bezig houden opgericht. De vereniging telt ongeveer 200 leden. De Werkgroep stelt zich ten doel onderzoek en onderwijs in de Lage Landen op het gebied van de Italiaanse taal en letterkunde, geschiedenis en wijsbegeerte, kunstgeschiedenis en archeologie te stimuleren en te coördineren.

De werkgroep geeft tevens een wetenschappelijk tijdschrift Incontri. Rivista europea di studi italiani uit. Het tijdschrift verschijnt tweemaal per jaar (in juni en december) en zijn digitaal beschikbaar. Voor meer informatie over de werkgroep en het tijdschrift kijkt u op: https://sites.google.com/site/werkgroepitaliestudies/

De lezing zal in het Italiaans worden gehouden.

Voor aanmelding en meer informatie over de lezing stuurt u een e-mail naar Claudio di Felice: c.di.felice@hum.leidenuniv.nl

Raphael Hunsucker ~ Graven naar de oorsprong van Rome
2020-12-08 20:15 - 21:30 | ZOOM
Lezing in samenwerking met het Nederlands Klassiek Verbond
De aankondiging van de vondst van het vermeende graf van Romulus, de legendarische stichter van Rome, onder de trappen van de Curia, het senaatsgebouw op het Forum Romanum, deed in februari 2020 het nodige stof opwaaien. De pers liep uit en de vondst haalde ook in Nederland het nationale nieuws. Toch is, zoals alles in Rome, ook dat opwaaiende stof al tamelijk oud. De eerste geruchtmakende ontdekkingen met betrekking tot de stichtingsgeschiedenis van Rome stammen al van rond 1900, toen Giacomo Boni meende met de lapis niger het herinneringsmonument van Romulus te hebben gevonden. Deze lezing stelt de vraag waarom het vanaf de 19e eeuw steeds belangrijker werd om de verre oorsprongen van Rome tastbaar en aantoonbaar te maken. Goed beschouwd is een rondgang langs deze plekken in het hart van het oude Rome daarmee niet alleen een archeologische ontdekkingsreis, maar ook een historische afdaling in een bouwput van moderne identiteiten. Raphael Hunsucker (1986) studeerde Klassieke Talen aan de Universiteit van Amsterdam en Oude Geschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij werkte in Rome aan de afronding van zijn proefschrift over de antieke omgang met de stichting van Rome. Daarnaast is hij als gids en cultureel ondernemer actief voor Rome Pro, een bedrijf dat zakelijke thema’s spiegelt aan voorbeelden uit de Romeinse geschiedenis, en de Italië Centrale, een startup die als missie heeft om duurzaam reizen naar Italië makkelijker en aantrekkelijker te maken. Tevens is hij bestuurslid van de Stichting Roma Aeterna en redacteur voor het tijdschrift van de vereniging.
Hoe kunt u de lezing via Zoom bijwonen?
Om deel te kunnen nemen aan de lezing ontvangt u de dag voorafgaand aan de lezing een uitnodiging per e-mail met een link en korte uitleg over hoe u gemakkelijk verbinding maakt met Zoom. Het is dus niet nodig om zich vooraf hiervoor aan te melden.

Pepijn Corduwener ~ Het Italiaanse Experiment
2021-01-13 20:15 - 22:00 | ZOOM
Wie wil weten welke toekomst er in het verschiet ligt voor de westerse democratie moet naar Italië kijken. Dat is de prikkelende stelling die Pepijn Corduwener en Arthur Weststeijn uitwerken in hun boek Het Italiaanse experiment dat deze zomer is verschenen. Het Italiaanse experiment is een uitgebreide herziening van hun succesvolle eerste boek Proeftuin Italië, met aandacht voor de meest recente ontwikkelingen: Italië en de EU, de opkomst van Salvini en natuurlijk de gevolgen van corona.
In deze lezing vertelt Pepijn Corduwener waarom en hoe de Italiaanse politiek vanaf de eenwording gekenmerkt wordt door een diepe kloof tussen burgers en politiek. Om die kloof te overbruggen zijn er door de geschiedenis allerlei experimenten gelanceerd die vervolgens elders zijn nagevolgd: de risorgimento was een inspiratiebron voor negentiende-eeuwse nationalisten, Mussolini introduceerde het totalitarisme tien jaar voor Hitler, Berlusconi was er al twintig jaar voor Trump. Op deze avond doet Pepijn Corduwener de experimenten uit de Italiaanse geschiedenis uit de doeken en schijnt hij zijn licht op de politieke actualiteit in Rome.
Pepijn Corduwener (1986) is historicus en universitair docent aan de Universiteit Utrecht. Hij doceert daar moderne politieke geschiedenis en doet onderzoek naar de crisis van de middenpartijen en populisme in West-Europa. Eerder publiceerde hij een boek over democratie in naoorlogs Europa en een bundel over gevolgen van de Val van de Muur. Samen met Arthur Weststeijn schreef hij Het Italiaanse Experiment. Een nieuwe geschiedenis van modern Italië. Hij deelt regelmatig zijn expertise over Italië in de media in o.m. Nieuwsuur, Bureau Buitenland, Het Oog op Morgen, OVT en BNR Nieuwsradio.

Gaila Jehoel ~ Het culturele netwerk van Jan van Scorel
2021-02-23 20:15 - 22:00 | ZOOM
Jan van Scorel (1495-1562) had een uitzonderlijke carrière. Hij was de eerste kunstenaar uit de Noordelijke Nederlanden die naar Italië reisde en werkte in Venetië en Rome. Hij woonde in het Belvedere en schilderde voor de Nederlandse paus Adrianus VI (1459-1523). Van Scorel reisde ook als pelgrim naar Jeruzalem, een dure en exclusieve reis. In 1524 keerde hij terug naar de Nederlanden, waar hij kanunnik werd en uitgroeide tot een succesvol kunstenaar. Hij onderhield een groot atelier en had vele navolgers.
In deze lezing wordt duidelijk dat Van Scorel bovenal een succesvol netwerker was, die zijn artistieke, diplomatieke en zakelijke talenten wist in te zetten bij het behalen van zijn ambitieuze doelen. Hij bouwde een wijdvertakt netwerk op, waarin hij verbonden was met verschillende personen uit de internationaal georiënteerde, katholieke en overwegend aristocratische elite. In zijn netwerk zijn vijf verschillende kringen te onderscheiden. Deze kringen waren onderling verstrengeld en overlapten elkaar verder dan tot nog toe werd aangenomen.
Gaila Jehoel is als universitair docent verbonden aan de master Kunst, Markt & Connaisseurschap van de Vrije Universiteit. Ze studeerde aan drie kunstacademies en behaalde twee universitaire masters alvorens zich voor haar doctoraat te verdiepen in het netwerk van Jan van Scorel. Ze werkte in het voortgezet onderwijs, ontwikkelde een onderzoeksmaster kunst voor het hbo en doceert sinds 2019 op de Vrije Universiteit. Als kunsthistoricus hoopt ze in de toekomst verder interdisciplinair onderzoek te kunnen doen naar het Nederlands-Vlaamse netwerk in Venetië en naar de betrekkingen tussen ’s-Hertogenbosch en Antwerpen in de vroegmoderne tijd.
N.B. Deze lezing wordt via Zoom gegeven. Leden van Dante Amsterdam ontvangen een link per e-mail voor deelname.

Andrea Perugini ~ Organismi multilaterali in Olanda: un punto di vista italiano
2021-03-09 20:15 - 22:30 | ZOOM
L’Aja ospita da tempo numerosi organismi multilaterali, ma rappresenta una realtà meno conosciuta rispetto a New York, Ginevra, Vienna od anche Londra o Parigi. Nei Paesi Bassi, concentrate primariamente a L’Aja, operano, secondo il sito ufficiale del Ministero degli Affari Esteri olandese, oltre 34 tra Corti e Tribunali Internazionali, organismi multilaterali, agenzie europee, basi e strutture Nato ed uffici delle Nazioni Unite. Ciò corrisponde alla strategia del Governo olandese di attrarre nei Paesi Bassi organismi principalmente votati alla promozione dell’ordine legale internazionale e dello stato di diritto. Nella presentazione si prenderanno in esame quelli che, per numero e ruolo, ospitano le più rappresentative e qualificate presenze di funzionari italiani, segnatamente: l’ESTEC, quale sede distaccata dell’Agenzia Spaziale Europea; la sede olandese di EPO (Ufficio Europeo dei Brevetti); la Corte Penale Internazionale; le Agenzie europee di Europol ed Eurojust, nonché’ l’OPAC (Organizzazione per la Proibizione delle Armi Chimiche). Da questa presentazione si tireranno delle linee di conclusione e dei suggerimenti di policy per meglio valorizzare nell’interesse italiano la presenza delle risorse umane italiane in questi organismi.
Andrea Perugini era coordinatore del governo italiano per il processo di elezione del Procuratore della Corte Penale internazionale. Fino al primo novembre 2020 è stato Ambasciatore d’Italia nei Paesi Bassi e Rappresentante permanente presso l’OPAC. È stato Presidente del Consiglio Esecutivo dell’OPAC ed è stato anche nominato Campione Internazionale di Genere per l’Italia. In precedenza è stato Direttore principale per l’Asia presso il Ministero degli Affari Esteri italiano, Senior Official Leader italiano per i vertici di Vientiane del 2012 e di Milano ASEM 2014 e per il processo UE-ASEAN. Ha servito come Ambasciatore in Vietnam, Consigliere politico presso la Rappresentanza d’Italia all’OCSE a Parigi; Capo della Sezione Economica dell’Ambasciata d’Italia in Cina; Primo Segretario presso la Rappresentanza d’Italia all’ONU a Ginevra (Conferenza per il Disarmo) e il suo primo incarico è stato Luanda (Angola).
N.B. Deze lezing wordt in het Italiaans gegeven
N.B. Voorafgaand aan de lezing vindt de jaarlijkse Assemblea Generale plaats. De jaarvergadering vangt aan om 19.30 uur.
N.B. Deze lezing wordt via Zoom gegeven. Leden van Dante Amsterdam ontvangen een link per e-mail voor deelname.

Tymon de Haas ~ De natuur getemd? Nieuwe inzichten in de ontginningsgeschiedenis van de Pontijnse moerassen
2021-04-06 20:15 - 22:30 | ZOOM
Binnen de Romeinse stedelijke cultuur werd de natuur beschouwd als vijandig en wild; een omgeving die door de beschaving gecontroleerd en geordend diende te worden en zo ook de mens tot nut. Deze visie op de natuur komt duidelijk naar voren in de geschriften van de agrimensores, de Romeinse ingenieurs die verspreid over het hele Romeinse Rijk veroverde gebieden transformeerden tot geometrisch geordende landbouwgronden. De praktijk was vaak echter weerbarstig: in cultuur gebrachte gebieden waren vaak niet zo strikt geordend als deze geschriften doen voorkomen, en mogelijk hadden landverdelingen vaak eerder een symbolische dan praktische waarde. Maar hoe zag de omgang van Romeinen met natuurlijke landschappen er dan uit in de praktijk? En welke gevolgen had het menselijk handelen voor landschap en landgebruik? Aan de hand van recent archeologisch onderzoek in de Pontijnse moerassen (centraal Italië), zal in deze lezing worden ingegaan op deze vragen.
Tymon de Haas (1979) studeerde Klassieke en Mediterrane Archeologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, alwaar hij in 2011 promoveerde. Sindsdien werkte hij als docent en onderzoeker aan de universiteiten van Groningen, Keulen en, sinds 2018, aan de Universiteit Leiden. Hij is hoofd van een langlopend onderzoeksproject in de Pontijnse regio; in zijn onderzoek gebruikt hij landschappelijk onderzoek om beter inzicht te verkrijgen in onder meer vroege Romeinse kolonisatie en de sociaal-economische ontwikkeling van het Romeinse platteland.
N.B. Deze lezing wordt via Zoom gegeven. Leden van Dante Amsterdam ontvangen een link per e-mail voor deelname.

Sanne de Boer ~ Mafiopoli: Een zoektocht naar de 'Ndrangheta, de machtigste maffia van Italië
2021-04-20 20:15 - 22:30 | ZOOM
Vlak nadat journaliste Sanne de Boer naar een idyllisch dorp in Zuid-Italië verhuist, wordt er in de buurt een man doodgeschoten. Het slachtoffer blijkt lid van de ’Ndrangheta, de maffia uit Calabrië. De moord is het begin van een jarenlange zoektocht naar de mysterieuze ’Ndrangheta. Hoe kon er in een sprookjesachtige uithoek van Italië zo’n onstuitbare criminele multinational ontstaan? Wat maakt deze maffia zo ouderwets en provinciaals en tegelijkertijd zo modern en werelds?
In haar boek Mafiopoli vertelt Sanne de Boer de verhalen van dorpsgenoten, ondernemers, openbaar aanklagers en kroongetuigen. Ze schetst een onthullend beeld van een uiterst geraffineerde maffia die in heel Europa, en zeker ook in Nederland, een stevige voet aan de grond heeft gekregen.
In deze lezing voor Dante Alighieri Amsterdam vertelt Sanne de Boer over haar journalistieke onderzoek en persoonlijke ervaringen. Ze beantwoordt ook graag uw vragen over de ’Ndrangheta en over de manier waarop deze maffia internationaal beter kan worden bestreden.
Sanne de Boer (1979, www.sannedeboer.nl) woont sinds 2006 in Calabrië en is de eerste buitenlandse journalist die vanuit daar schrijft over de ’Ndrangheta. Ze is een veelgevraagd researcher en maakte reportages voor onder meer De Correspondent, Nieuwsuur, Reporter Radio, de VPRO, OneWorld en Italië Magazine. Mafiopoli: Een zoektocht naar de ’Ndrangheta, de machtigste maffia van Italië (Nieuw Amsterdam, 2020) is haar eerste boek. Het is inmiddels genomineerd voor de Brusseprijs voor het beste journalistieke boek en zal ook uitkomen in een Duitse en Italiaanse vertaling.

Stijn Fens ~ Eeuwige veerkracht een liefdesverklaring aan Rome
2021-05-12 20:15 - 22:00 | ZOOM
Er is geen stad waar het geestelijke en het wereldse zo mooi botsen als in Rome. Terwijl in de Sint-Pieter miljoenen afscheid namen van Johannes Paulus II, pasten de Romeinse vrouwen twee straten verder de nieuwste zomermode. De twee zielen – de wereld en het gelooftolereren elkaar niet alleen, ze versterken elkaar en creëren daardoor elke dag iets grandioos nieuws. Tegelijkertijd is er geen stad die zoveel geplunderd, vernederd en voor dood is achtergelaten als Rome. Maar hoe groot de verwoesting ook, de stad stond altijd weer op uit de puinhopen. Op magnifieke wijze. Waar komt die veerkracht die Rome kenmerkt toch vandaan? Deze lezing neemt u mee op een verrassende zoektocht naar het geheim van de stad. Van Luther tot John Keats, van Adrianus VI tot paus Franciscus, van de pest van 1522 tot de lockdown van 2020.

Stijn Fens (1966) is redacteur en columnist van dagblad Trouw waarin hij bericht over de rooms-katholieke kerk. In 2015 was hij een van de vier journalisten die het eerste Nederlandstalige interview met paus Franciscus maakte. Toen Fens op zijn twaalfde voor het eerst in Rome kwam, was hij gelijk verkocht en sindsdien pendelt hij heen en weer tussen Nederland en de Eeuwige stad. Hij begeleidt een aantal keren per jaar reizen naar Rome. Op dit moment werkt hij aan een boek over de stad dat in november 2021 moet verschijnen. Het feit dat schrijfster Rosita Steenbeek hem ooit, staande voor het Pantheon als een ‘echte Romein’ betitelde, beschouwt hij nog steeds als een grote eer.

Antonio Forcellino ~ Il romanzo storico del Rinascimento e della sua arte.
2021-06-15 20:15 - 22:00 | ZOOM
Attraverso i suoi romanzi l’autore racconta con passione uno dei periodi più tormentati della storia politica europea e lo avvicina al grande pubblico dal suo particolarissimo punto di vista, quello dello studioso intento a svelare le origini dei suoi massimi capolavori artistici. In quest’incontro ci parlerà appunto del romanzo storico del Rinascimento e della sua arte.
Antonio Forcellino è fra i maggiori studiosi europei di arte rinascimentale che da sempre associa alla ricerca storica la conoscenza approfondita delle opere acquisita attraverso la sue competenze di restauratore. Ha restaurato infatti capolavori assoluti come il Mosè di Michelangelo, l’Arco di Traiano e la Cappella Chigi di Raffaello. Come scrittore è autore di molti fortunati volumi e romanzi storici sul Rinascimento tradotti in molte lingue, anche in olandese (la biografia di Michelangelo, Een rusteloos leven, Nieuw Amsterdam, 2007). Ha da poco pubblicato per HarperCollins la trilogia Il secolo dei giganti in tre volumi dedicati a Leonardo (1. Il cavallo di bronzo, 2018), Michelangelo (2. Il colosso di marmo, 2019) e Raffaello (3. Il fermaglio di perla, 2020). Il suo ultimo lavoro è La Cappella Sistina. Racconto di un capolavoro, Laterza 2020. * Over de exacte datum wordt u t.z.t. via de nieuwsbrief geïnformeerd. N.B. Deze lezing wordt in het Italiaans gegeven.

Dante aan de Amstel ~ lezingen, muziek, aperitief
2021-09-11 12:30 - 18:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Speciaal evenement in het kader van ‘Dante 700′, de zevenhonderdste sterfdag van Dante Alighieri.
Programma

12.30 – 13.00 uur Ontvangst met koffie en thee
13.00 – 13.45 uur Lezing door Kevin Toma
13.45 – 14.00 uur Pauze
14.00 – 14.45 uur Lezing door Gandolfo Cascio
14.45 – 15.00 uur Pauze
15.00 – 15.45 uur Lezing door Harald Hendrix en Remieg Aerts (parallel)*
15.45 – 16.00 uur Pauze
16.00 – 17.15 uur Voorstelling met muziek en voordracht
17.15 – 18.00 uur Aperitief

* na voltooiing van uw inschrijving kunt u aangeven welke lezing u wenst bij te wonen.

Inhoud Programma

Dante Alighieri en de filmische verbeelding van het hiernamaals

door Kevin Toma

Dit jaar is het precies zeven eeuwen geleden dat de Italiaanse dichter, schrijver en denker Dante Alighieri (1265-1321) overleed. Met zijn magnum opus La Divina Commedia, een epische poëziereis door het hiernamaals, had Dante een blijvende invloed op de verbeelding van hemel, vagevuur en – misschien nog wel het meest – de hel. Ook de cinema is, wat de beschrijving van het leven na de dood betreft, schatplichtig aan de Italiaanse meester. In deze lezing onderzoek ik de inspiratiebron die Dante voor talrijke cineasten betekende, aan de hand van helse en hemelse filmfragmenten uit de klassieke en hedendaagse cinema.
Kevin Toma studeerde Filmwetenschappen in Nijmegen. Hij begon met het schrijven van filmrecensies voor de Filmkrant en werkte later een periode als webredacteur voor Cinema.nl. Momenteel is hij filmdocent en filmcriticus voor onder andere de Volkskrant en De Gelderlander. Daarnaast is hij dj en maakt hij eigentijdse, veelgevraagde muziek voor zwijgende films.

***

Een goedgehumeurde Dante

door Gandolfo Cascio

Dante heeft de naam een tegendraadse man en een eenling te zijn. In de officiële iconografie staat hij te boek als een nukkige en zelfs boosaardige man die menselijke ondeugden veroordeelt. Hoewel deze eigenschappen kloppen, geven ze geen volledig beeld, aangezien hij eveneens de auteur is van enkele hilarische gedichten die hij met zijn vrienden uitwisselde. Het betreffen hier metgezellen uit adellijke families die hoog aanzien genoten met wie hij in zijn leven converseerde en duelleerde, spannende reizen plande en die hij vervolgens met een onuitsprekelijke zoetheid meenam naar het vagevuur.

Gandolfo Cascio is universitair docent Italiaanse literatuur en vertaling aan de Universiteit Utrecht, waar hij ook het onderzoeksproject Observatory on Dante Studies leidt. Hij publiceerde Un’idea di letteratura nella «Commedia» (S.E. Dante Alighieri 2015 en 2018; een Nederlandse vertaling verschijnt na de zomer), Michelangelo in Parnaso. La ricezione delle Rime tra gli scrittori. De receptie van de Rime onder schrijvers (Marsilio 2019; een Engelse vertaling is in voorbereiding), Le ore del meriggio. Saggi critici (Il Convivio, 2020, Premio G.A. Borgese), Dolci detti. Dante, la letteratura e i poeti. (Marsilio 2021).

***

Dante als relikwie

door Harald Hendrix

Sinds zijn dood in 1321 berust het stoffelijk overschot van de dichter in Ravenna, vlakbij de plek waar hij zijn laatste jaren doorbracht na vele jaren eerder uit zijn moederstad Florence verbannen te zijn. Eigenlijk is dat een klein wonder, want al eeuwen lang vormen de beenderen van Dante de inzet van nogal wat twisten die heel wat stof hebben doen opwaaien. Als ware relikwieën zijn de ‘ossa di Dante’ door allerlei mensen en groepen opgeëist, van Michelangelo tot Mussolini, van craniologen tot erfgoedhoeders. Maar de herhaalde pogingen om ze te roven of te verplaatsen zijn op niets uitgelopen. Integendeel: in de stad Ravenna zijn ze juist hierdoor een kostbare en gekoesterde schat geworden die niet alleen de identiteit van de bewoners maar ook de vormgeving van de stad heeft bepaald. Deze lezing neemt u mee langs het spannende verhaal over de wederwaardigheden van Dante’s stoffelijke resten, en laat zien dat de herinnering aan zijn literaire nalatenschap ook af en toe zelfs enigszins morbide materiële facetten kent.
Harald Hendrix is hoogleraar Italiaans aan de Universiteit Utrecht. Van 2014 tot 2019 werkte hij tevens als directeur van het Koninklijk Nederlands Instituut te Rome. Zijn deskundigheid ligt vooral op het gebied van de Italiaanse cultuur van de Renaissance en de Barok. In zijn publicaties gaat hij in op de Europese receptie van deze vroegmoderne Italiaanse cultuur, maar staat ook stil bij thema’s als de esthetiek van het afschuwwekkende, de geschiedenis van het Italiaanse schrijvershuis en de verwevenheid van literair erfgoed, materiële cultuur en toerisme.

***

Een bruikbaar genie
De betekenis van Dante in Nederland in de lange negentiende eeuw

door Remieg Aerts

De eerste grote periode van Dante-receptie en Dante-verering valt in Nederland tussen ongeveer 1860 en het jubileumjaar 1921. In die periode verscheen een reeks van vertalingen en tal van studies over zijn persoon en werk. Ook daarna is er nog wel allerlei Dantestudie, maar in de tweede helft van de twintigste eeuw betrekkelijk weinig, ook niet rond 1971. Waarom manifesteerde zich ineens die Danteverering in de negentiende en vroege twintigste eeuw? In mijn presentatie zal ik het ritme en de aard van de belangstelling voor Dante bespreken. Welke functie vervulde zijn werk in het Nederlandse culturele veld en levensbeschouwelijke debat van de periode?

Remieg Aerts is hoogleraar Nederlandse geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn belangstelling gaat vooral uit naar cultuurgeschiedenis en politieke geschiedenis, in het bijzonder van de lange negentiende eeuw. Hij publiceerde over persgeschiedenis, stadsgeschiedenis en politieke cultuur, en recent de biografie Thorbecke wil het (2018), bekroond met de Prinsjesboekenprijs en de Nederlandse Biografieprijs. Dit najaar verschijnt Denkend aan Nederland. Over geschiedenis, nationaliteit en politiek (Prometheus).

***

Dante Alighieri ontmoet Olivier Messiaen
Beroemde scènes voorgedragen uit de Divina Commedia
door het New European Ensemble (muziek) en Massimiliano Picciarelli (voordracht)

Benauwenis maakt plaats voor bevrijding. We herkennen dat gevoel nu allemaal. Maar eerder maakten ook anderen dat mee. Dante Alighieri bijvoorbeeld, de wereldberoemde dichter. Hij zwierf een half leven als balling door Italië en schreef toen alle ellende van zich af in zijn Divina Commedia. Hetzelfde geldt voor Olivier Messiaen, Frans componist, die door de Duitsers krijgsgevangen was gemaakt, maar in het kamp een muziekstuk componeerde als een bevrijdende toekomstdroom. Dante stierf 700 jaar geleden, Messiaen schreef zijn stuk 80 jaar geleden. Dit concert laat u horen hoe actueel hun kunst nog is. Uit de Divina Commedia van Dante worden enkele beroemde scènes voorgedragen, afgewisseld met delen van Messiaens Quatuor pour la fin du temps, uitgevoerd door het New European Ensemble.

Het New European Ensemble werd in 2009 in Nederland opgericht door gepassioneerde internationale musici. Het ensemble werd in de pers bejubeld om haar ‘fantastische’ (NRC) en ‘exemplarische uitvoeringen’ (Volkskrant) en werd geprezen als ‘een van de beste ensembles van Nederland’ (Nieuwe Noten). Vooraanstaande componisten waaronder Kaija Saariaho, Magnus Lindberg, Mark Anthony Turnage, Bright Sheng en Anna Thorvaldsdóttir werken met de groep. De missie van het ensemble is om hedendaagse en 20e-eeuws repertoire op een aangrijpende en laagdrempelige wijze te presenteren voor een breed publiek. Daarom wordt vaak gezocht naar combinaties met film, literatuur, dans, theater en beeldende kunst.

Massimiliano Picciarelli is docent bij Dante Alighieri Leiden-Den Haag.
De muzikale voorstelling is een samenwerking van het New European Ensemble en de vereniging Dante Alighieri Leiden-Den Haag.

Kosten
Leden Dante Alighieri € 30,00
Student-leden € 20,00
Niet-leden € 45,00

Aanmelding
Wilt u dit speciale evenement bijwonen meldt u dan aan door een e-mail te sturen naar danteadam2021@gmail.com. Vermeld in uw bericht uw volledige naam, het soort lidmaatschap en van welke Dante-vereniging u lid bent. U ontvangt vervolgens een betaalverzoek. Na betaling is uw aanmelding definitief.

Wilt u dit niet missen wacht dan niet te lang met aanmelden, want vol is vol.

N.B.
Voorschriften t.a.v. corona
Het is nu nog niet bekend welke voorschriften van het RIVM op 11 september zullen gelden; daarover berichten we de deelnemers zodra dit bekend is. Als gevolg van de dan geldende voorschriften kan het zijn dat we alleen deelnemers met een geldige QR-code toelaten. Het kan ook zo zijn dat we aan het aantal deelnemers een lager maximum moeten stellen. Dan zullen we de volgorde van aanmelding als norm gaan nemen. Wees er dus snel bij.

Film ~ Pranzo di Ferragosto (2008)
2021-09-21 19:30 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Synopsis
Gianni is vijftig en de enige zoon van zijn moeder, een weduwe van adellijke afkomst met wie hij samenwoont in een appartement in Rome. Zijn moeder is nogal veeleisend van aard en Gianni brengt dan ook veel tijd door in de plaatselijke bar. In zijn appartement moet Gianni van zijn moeder flink wat huishoudelijk werk verrichten. Ferragosto (Maria Hemelvaart), het traditionele vrije weekend van Italië, staat voor de deur en Gianni krijgt een bezoekje van zijn huisbaas: kan Gianni misschien twee dagen voor diens moeder zorgen? Gezien Gianni’s huurschuld is het een verzoek dat hij niet kan weigeren. Niet lang daarna krijgt hij bezoek van zijn huisarts, die vrijwel dezelfde vraag heeft. Vervolgens is het aan Gianni om op een snikhete vakantiedag een goed verzorgde lunch voor te bereiden voor een groepje oude dames met een geheel eigen willetje.
Regie: Gianni di Gregorio
Duur: ca. 73 min.
Ondertiteling: Nederlands
Met o.a.: Alfonso Santagata en Gianni Di Gregorio
Inleiding: Jan Nijenhof

Italië-reis 2021~ Bestemming de Veneto
2021-10-03 - 2021-10-10
ITALIË-REIS 2021
De Italië-reis met bestemming de Veneto, die aanvankelijk voor het voorjaar van 2020 gepland stond en als gevolg van de situatie omtrent corona werd uitgesteld, zal nu van 3 – 10 oktober 2021 plaatsvinden. De reis in inmiddels volgeboekt. Voor informatie over eventueel last minute opengevallen plaatsen kunt u contact opnemen met reisorganisatie Hemminkways per telefoon (0575-512562) of per e-mail (info@hemminkways.nl).

Film ~ Romeo e Giulietta (1968)
2021-10-13 19:30 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Deze filmvertoning is een hommage aan de op 15 juni 2019 in Rome overleden regisseur Gian Franco Corsi Zeffirelli. In 1999 ontving hij op het internationaal filmfestival van Karlsbad de Kristallen Bol voor zijn uitzonderlijke artistieke bijdrage aan de film in de hele wereld. In november 2004 kreeg hij een hoge Britse onderscheiding. Internationaal was Franco Zeffirelli het meest bekend omdat hij deze filmversie uit 1968 van Shakespeares Romeo en Julia geregisseerd heeft en waarvoor hij genomineerd werd voor een Oscar.
De muziek in deze film is van Nino Rota.
Regie: Gian Franco Zeffirelli
Duur: ca. 132 min.
Ondertiteling: Nederlands
Met o.a.: Olivia Hussey, Michael York, Bruce Robinson, Leonard Whiting, John Mcenery, Natasha Parry
Inleiding: Eric Moormann

Mariska Jansen ~ Elisabetta Sirani, een innovatieve kunstenares
2021-10-28 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Naast bekende mannelijke kunstenaars, zoals Guido Reni (1575-1642) en leden uit de Carracci familie, heeft de School van Bologna in de zestiende en zeventiende eeuw ook verschillende vrouwelijke kunstenaressen voortgebracht. Een van hen was Elisabetta Sirani (1638-1665). Zij werd opgeleid in het atelier van haar vader, kunstenaar en kunsthandelaar Giovanni Andrea Sirani (1610-1670). De grote hoeveelheid opdrachten en enorme bekendheid die ze genoot is een uitzonderlijk fenomeen voor kunstenaressen uit de zeventiende eeuw. Een bezoek aan Bologna was niet compleet zonder een bezoek aan het atelier van Sirani. Ze was een zeer belezen kunstenares, met veel kennis van Bijbelse verhalen en Griekse mythologie. Het oeuvre van Sirani kent mede hierdoor een grote verscheidenheid aan onderwerpen. Sirani onderscheidde zichzelf ook van haar vrouwelijke voorgangers en tijdgenoten in Bologna. Zo nam ze bijvoorbeeld de leiding over in het atelier van haar vader en richtte ze een professionele kunstschool op. Tijdens de lezing wordt ingegaan op het leven en de schilderijen van Sirani, waarbij de focus ligt op de innovatieve beeldtaal die Sirani hanteerde in haar historiestukken. Hierbij wordt specifiek ingegaan op De Triomf van Judith, Timoclea gooit de kapitein van Alexander de Grote in een waterput en Portia verwondt haar dij. Hoewel Sirani jong stierf en een korte carrière had, was ze enorm productief en heeft ze ruim 200 werken vervaardigd, waarvan er minstens 145 bewaard zijn gebleven. Sirani was een uitzonderlijke kunstenares die absoluut niet vergeten mag worden.
Mariska Jansen is kunsthistorica en docent kunstgeschiedenis aan de Vrije Academie. Daarnaast heeft zij haar eigen bedrijf Kijk op Kunst waarmee ze workshops, cursussen en lezingen over kunst(geschiedenis) verzorgt.

Carmen van den Bergh ~ Elena Ferrante
2021-11-11 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Wie is “Elena Ferrante”? Een mysterieuze vrouw, een man, of een heel team van schrijvers en vertalers? Vele onderzoekers hebben geprobeerd te ontdekken wie er schuilt achter deze artiestennaam, en met succes. Welke zijn de meest betrouwbare technieken om de identiteit van een auteur te achterhalen? En kan je die ook zelf toepassen op je favoriete werken? Tijdens de lezing zullen we ons buigen over de literaire kwaliteit van het fenomenale succes van Elena Ferrante’s bestellers, de hype, de Ferrante-koorts, met oog voor de film-en tv-adaptaties.
Carmen van den Bergh is verbonden als universitair docent Italiaanse Letterkunde aan de Faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit van Leiden. Tegelijkertijd werkt ze in België als Senior Research Fellow van het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek (FWO) op een project over de talrijke kruisbestuivingen tussen literatuur en journalistiek in het Italië van de 20e eeuw. Haar specialisaties zijn het proza uit het Italiaanse interbellum, het (neo)realisme van de jaren 1920-1930, moderne verhalenbundels, anthologieën en schrijversrubrieken in kranten en tijdschriften en schrijversarchieven. Voor een breder publiek organiseert ze jaarlijks een reeks avondgesprekken met/over hedendaagse auteurs en treedt ze ook op als curator voor tentoonstellingen rond literatuur. Carmen zetelt in het bestuur van de Internationale vereniging voor Italiaanse professoren – AIPI, ze is eind/hoofdredactrice van een aantal tijdschriften en boekseries over Italiaanse en Romaanse talen.

Richard Calis ~ Het Papier van Piranesi: Oudheidkunde en Archeologie in 18e-eeuws Italië
2021-12-19 14:30 - 16:00 | ZOOM
Lezing in samenwerking met het Nederlands Klassiek Verbond
“Ik voel de behoefte om grote ideeën te produceren, en ik denk dat als ik gevraagd zou worden om een nieuwe wereld te creëren, ik gek genoeg zou zijn om het te doen.” Bij leven was de veelzijdige kunstenaar Giovanni Battista Piranesi (1720-1778) al beroemd om de ongekende verbeeldingskracht van zijn etsen. Toch zag hij zichzelf in de eerste plaats als architect en onderhield hij zichzelf met het verkopen van ‘gerestaureerde’ oudheden. Verder was hij vooral auteur: hoewel zijn etsen als individuele objecten werden verhandeld, waren ze ontworpen als volwaardige boeken waarin tekst en afbeelding een onlosmakelijk geheel vormden. Hiermee stond Piranesi in een lange traditie van historisch en archeologisch onderzoek naar het oude Rome. Deze lezing plaatst Piranesi in de geleerde tradities waaruit zijn oeuvre voortkwam. Aan de hand van enkele van zijn meest opmerkelijke etsen en boeken leren we hem kennen als archeoloog en oudheidkundige die net als de humanisten en Renaissanceschilders die hem voorgingen, archeologische opgravingen bezocht, studies over de Romeinse architectuur las, en zocht naar het ultieme medium om het antieke verleden te beschrijven en tot leven te wekken.
Richard Calis is classicus en historicus. Hij studeerde aan de Universiteit van Amsterdam en de Università Ca’ Foscari Venezia en promoveerde in 2020 aan Princeton University. Momenteel is hij verbonden aan Trinity College, Cambridge, waar hij zich verdiept in de culturele en intellectuele geschiedenis van de vroegmoderne tijd.

Film ~ Il Grido (1957)
2022-02-09 19:30 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Michelangelo Antonioni
Duur: ca. 115 min.
Ondertiteling: Nederlands
Met o.a.: Steve Cochran, Alida Valli, Betsy Blair, Gabriella Pallotta en Dorian Gray
Inleiding: Tatiana Della Vedova
Synopsis
Een arbeider die werkt in een suikerfabriek in de Po-vallei woont samen met een getrouwde vrouw en haar dochter. Als tenslotte voor het stel de mogelijkheid ontstaat om te trouwen weigert ze zijn aanzoek. De depressieve man gaat met het dochtertje zwerven en ontmoet allerlei personen, maar hij vindt in vluchtige andere relaties geen nieuwe emotionele inhoud.

Lezing ~ Eric Moormann: God op aarde: Keizer Domitianus
2022-02-10 13:30 - 14:40
God op aarde. Keizer Domitianus is een grote tentoonstelling (van 17 december 2021 t/m 22 mei 2022) in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden met honderden bruiklenen uit Europa en de VS, gewijd aan de elfde keizer van het Romeinse rijk. Domitianus (51-96; keizer van 81 tot 96) genoot bij leven een goede reputatie bij leger en volk van Rome. Hij bracht veel tot stand en was succesvol in militaire campagnes. De elite van de senaat en aanverwante rijke kringen voelden zich echter tegengewerkt en vooral niet gewaardeerd en daarom verongelijkt. Hun negatieve oordeel vond zijn neerslag in latere bronnen en heeft geleid tot het slechte imago van de keizer. Eric Moormann heeft meegewerkt aan de samenstelling van de tentoonstelling en schreef, met Nathalie de Haan, een begeleidend boek. Hij geeft een korte inleiding op de tentoonstelling en tijdens de rondgang kunt u vragen stellen of met hem in debat gaan.
Eric Moormann is sinds mei 2021 emeritus hoogleraar klassieke archeologie aan de Radboud Universiteit. Hij is nog steeds Presidente van de vereniging Dante Alighieri Amsterdam en begeleidt de in principe jaarlijkse excursie(s) naar steeds een ander gebied van Italië.
Locatie en aanvang
De lezing wordt in het Rijksmuseum voor Oudheden (RMO) in Leiden gehouden. De lezing vindt plaats in de Leemanszaal en vangt aan om 13.30 uur. De lezing duurt een uur.
In verband met de huidige RIVM-voorschriften mogen er maximaal 15 personen in deze zaal worden toegelaten. Bij grote belangstelling zal er een tweede lezing om 14.45 uur worden gehouden.
Voorafgaand of na afloop van de lezing kunt u de tentoonstelling op eigen gelegenheid bezoeken.

Aanmelden lezing
U dient zich vooraf aan te melden via info@danteamsterdam.nl. In eerste instantie wordt u ingedeeld voor de lezing van 13.30 uur. Zodra deze is volgeboekt, wordt u aangemeld voor de tweede lezing van 14.45 uur. U ontvangt hiervan een bevestiging. Meldt u tijdig aan, want vol = vol.

Museumbezoek
Om de lezing te kunnen bijwonen dient u in het bezit te zijn van een toegangskaart voor het museum. Houd er bij het reserveren van een slot rekening mee of u de tentoonstelling voorafgaand of na afloop van de lezing wilt bezoeken en voor welke tijd u voor de lezing bent ingedeeld. Voor het reserveren van een ticket en aanvullende informatie en toegangsregels voor het museumbezoek gaat u naar de website van het RMO: https://www.rmo.nl

N.B. De lezing zal stipt op de aangegeven tijd beginnen. Zorg er dus voor dat u op tijd aanwezig bent!

Lezing ~ Raniero Speelman: Primo Levi, overlevende en visionair
2022-02-23 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
De Italiaanse schrijver en wetenschapper Primo Levi is in de jaren na zijn dood in 1987 geleidelijk uitgegroeid tot een van de meest gelezen overlevenden van de Shoah. Over zijn onvrijwillig verblijf in Buna Monowitz (een dochterkamp van Auschwitz) schreef hij kort na terugkeer in Italië zeventien verhalen die meestal worden gezien als autobiografische roman (Se questo è un uomo / Is dit een mens). Later volgden La tregua (Het respijt) en I sommersi e i salvati (Verdronkenen en geredden), dit laatste boek geïnspireerd door het lezen van J. Pressers De nacht der Girondijnen, een boek dat Levi zelf uit het Nederlands vertaalde en waaraan hij het begrip van de “grijze zone” ontleende. Levi was meer dan een schrijvende overlevende: hij was auteur van een aantal bundels fantastische verhalen waarvan het belang lang onderschat is gebleven maar waarin hij anticipeerde op technische ontwikkelingen en veranderingen in ons leefmilieu die ons nu dagelijks bezighouden. Ook schreef hij fascinerende essays over “andermans vak”: taalkunde, natuurwetenschappen en talloze andere zaken.
Raniero Speelman is als docent Italiaanse letterkunde, cultuur en vertalen werkzaam aan de Universiteit Utrecht en daarnaast actief als reisleider en als tolk/vertaler. Hij bezorgde vertalingen van de verhalen, essays en gedichten van Primo Levi maar ook van werken van Foscolo, Amar, Grasso, Borgese en anderen. Zijn onderzoek ligt op het vlak van de Dante-receptie in Nederland en Zuid-Afrika, van de joods-Italiaanse literatuur en van de relaties tussen Italiaanse en Turkse staten van de Renaissance tot nu.
N.B. Deze lezing zal in het Italiaans worden gegeven.

Film ~ Belluscone Una Storia Siciliana (2014)
2022-03-02 19:30 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Franco Maresco
Duur: 90 min.
Ondertiteling: Engels
Met o.a.: Ciccio Mira, Tatti Sanguetti, Pino Maniaci
Inleiding: Barbara Lotti
Synopsis
De filmcriticus Tatti Sanguineti gaat op reis naar Palermo om uit te zoeken wat er gebeurd is met Franco Maresco’s onafgemaakte film ”Belluscone, una storia siciliana”. Die film ging over de unieke relatie tussen Berlusconi en Sicilië, belicht door interviews met onder anderen Ciccio Mira, een nostalgische fan van de oude dagen van de maffia, en Erik en Vittio Ricciardi die het nummer ‘Vorrei conoscere Berlusconi’ maakten. Maresco maakte de film echter nooit volledig af omdat hij realiseerde dat het vechten tegen politieke windmolens in een land dat zo beïnvloed is door de Berlusconiaanse cultuur en dat waarschijnlijk altijd zo zal blijven, nutteloos is.

Lezing~ Mariëtte Verhoeven: De mythe van het onveranderde Ravenna
2022-03-24 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Het Noord-Italiaanse Ravenna was in de vijfde en zesde eeuw hoofdstad van het West-Romeinse Rijk. Aan die bloeiperiode, waarin kerken als de San Vitale en de Sant’Apollinare in Classe met hun wereldberoemde mozaïeken werden gebouwd, dankt Ravenna zowel haar naam en faam als het imago dat er na die tijd niet noemenswaardigs meer heeft plaatsgevonden. In haar lezing toont Mariëtte Verhoeven een ander Ravenna, namelijk als een plek van transformatie en herinnering. Aan de hand van zowel de beroemde monumenten en hun decoratie als de minder bekende lokale geschiedschrijving laat Verhoeven zien dat bij elke verandering in later eeuwen het roemrijke vroegchristelijke verleden een grote rol bleef spelen.
Mariëtte Verhoeven is kunsthistorica en werkzaam als onderzoeker en docent bij het Radboud Institute for Culture and History (RICH) aan de Radboud Universiteit. In 2010 promoveerde zij op een proefschrift getiteld The Early Christian Monuments of Ravenna: Transformations and Memory dat in 2011 bij uitgeverij Brepols verscheen. Verhoevens specialisme is de geschiedenis van vroegchristelijke en Byzantijnse architectuur. Momenteel richt haar onderzoek zich voornamelijk op het Byzantijnse erfgoed van Constantinopel, het huidige Istanbul. N.B. Voorafgaand aan de lezing vindt de jaarlijkse Assemblea Generale plaats. De jaarvergadering vangt aan om 19.30 uur.

Film ~ Padre Padrone (1977)
2022-04-13 19:30 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Synopsis
Het scenario van deze film is gebaseerd op de gelijknamige roman uit 1975 van de Italiaanse auteur Gavino Ledda.
Op zijn zesde wordt de Sardijnse boerenzoon Gavino Ledda door zijn vader van school gehaald om schapen te hoeden. Aldus brengt de jonge Gavino zijn gehele jeugd eenzaam door in de bergen van Sardinië. Wanneer een strenge winter de boomgaard van de familie Ledda verwoest, besluit Gavino’s vader de boerderij te verkopen. Gavino zelf gaat in het leger, leert een vak èn ontdekt een nieuwe levensstijl. Hij ontdekt behalve de buitenwereld en zijn rol daarin ook zijn eigen persoonlijkheid. De jonge Nanni Moretti vertolkt de rol van vriend Cesare.
Regie: Paolo e Vittorio Taviani
Duur: ca. 114 min.
Ondertiteling: Nederlands
Met o.a.: Omero Antonutti, Saverio Marconi, Marcella Michelangeli en Nanni Moretti
Inleiding: Jan Nijenhof

ITALIË-REIS 2022
2022-05-07 - 2022-05-14
Vooraankondiging
De Italië-reis 2022 heeft als bestemming o.a. Ravenna en Bologna en zal van 7 t/m 14 mei plaatsvinden. De komende weken gaat het bestuur de reis verder uitwerken om tot een concreet reisvoorstel te komen.

Lezing~ Pieter Bakker: Stravaganza Musicale Fiorentina, De geboorte van de opera aan het hof van de Medici
2022-05-19 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Italië was het land waar de Renaissance ontstond met nieuw perspectief op wetenschap en humanisme als resultaat. Dit had grote gevolgen voor de diverse kunstdisciplines. Spil in deze fundamentele omwenteling was Firenze waar de familie van de Medici kosten noch moeite spaarde om zich groots te profileren. Een van de resultaten van dit rijke Florentijnse mecenaat was de coproductie van schilders, couturiers, dichters, dansers, componisten en technici, dat tot een spectaculaire vorm van muziektheater leidde. Hiermee zou al snel de basis worden gelegd voor het muziekdrama, de opera. In deze lezing zal aan de hand van beeld, woord en muziek worden getoond hoe de Medici hun intermedi (kleurrijke tussenspelen), vulden met mascherate, mythologie, muziek, sinfonie en ballet wat leidde tot een oogverblindend en oorstrelend geheel.
Pieter Bakker is muziekhistoricus. Via zijn muziekhistorische bureau Musica Docet verzorgt hij cursussen en lezingen op het gebied van de muziekgeschiedenis (www.musicadocet.nl).

Italië evenement ~ Kasteel de Haar ~ 20-21-22 mei
2022-05-20 - 2022-05-23

Film ~ Porte Aperte (1990)
2022-06-01 19:30 - 22:30
Regie: Gianni Amelio
Duur: ca. 118 min.
Ondertiteling: Nederlands
Met o.a.: Gian Maria Volontè, Renato Carpentieri, Silverio Blasi
Inleiding: Eric Moormann
Synopsis
Palermo, 1937. In koelen bloede brengt Tomasso in één ochtend drie mensen om. Hij gaat naar huis en wacht op de politie. Over de uitkomst van het proces heeft Tomasso weinig twijfel. Onder het fascistische regime van Mussolini staat sinds kort op moord de doodstraf. Tot zijn verbazing blijkt rechter Vito di Vincenzo daar anders over te denken. Hij is ervan overtuigd dat de doodstraf onmenselijk is en probeert nauwgezet de wet te volgen van voor de fascistische “verbeteringen’. Iedereen lijkt zich tegen de rechter te keren, zelfs de gedaagde. Toch krijgt de rechter onverwachts steun van een jurylid… Porte Aperte is gebaseerd op de roman van Leonardo Sciasca, won meer dan 12 awards en werd genomineerd voor de Oscar Beste Buitenlandse Film.

Lezing ~ Daniela Tasca: La dolce invasione 100 anni di gelato in Olanda
2022-06-23 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
La conferenza racconta, attraverso foto e documenti storici da archivi pubblici e privati, l’epopea dei gelatieri italiani in Olanda, iniziata negli anni Venti del Novecento. Le prime gelaterie italiane in Olanda furono aperte negli anni ’20 del secolo scorso, in seguito a una lenta espansione prima in Austria e poi in Germania. I primi gelatieri provenivano dalle valli dell’Alto Veneto, zona di grande tradizione nell’arte del gelato. Ma ben presto ai veneti seguirono altri connazionali toscani, originariamente figuristi (fabbricanti di statuine di gesso, beeldjesmakers), che negli anni della crisi degli anni ’30 si videro costretti a cambiar mestiere. Da allora la gelateria italiana (Italiaanse ijssalon) è un luogo e un concetto ormai appartenente al patrimonio culturale olandese, come testimonia la recente apertura della gelateria Venezia presso l’Openluchtmuseum. La conferenza è costruita su foto d’epoca e documenti storici, come ad esempio annunci commerciali e articoli di giornale. Gran parte del materiale è inedito, proveniente da archivi pubblici e privati. La storia si snoda lungo tre fasi nell’insediamento dei gelatieri italiani. La prima, che va dagli inizi fino alla Seconda Guerra Mondiale, racconta l’arrivo in Olanda, i primi carretti e le prime gelaterie, e i difficili anni della crisi e della guerra. La seconda fase descrive la ricostruzione del dopoguerra e il periodo d’oro degli anni ’50 e ’60, con il lavoro delle seconde e terze generazioni. Segue, infine, il periodo attuale, caratterizzato dalla crescente concorrenza dei gelatieri ‘olandesi’ e dalla necessità di rinnovarsi in una nuova situazione di crisi economica.
Daniela Tasca, regista e scrittrice, vive in Olanda dal 1989. Dal 2006 si occupa di storia italiana nei Paesi Bassi e dal 2010 è direttrice artistica del progetto multimediale 1001 Italianen per conto della Fondazione Culturissima di Amsterdam. Lo scopo del progetto è quello di documentare e promuovere la storia italiana in Olanda attraverso pubblicazioni, documentari, mostre e conferenze. Nel 2016 Singel Uitgeverijen pubblica il suo libro 1001 Italianen. Vijf eeuwen immigratie in de Nederlanden.
N.B. Deze lezing wordt in het Italiaans gegeven.

Film ~ Venuto al mondo (2012)
2022-09-08 19:30 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Sergio Castellitto
Duur: 127 min.
Ondertiteling: Engels
Met o.a.: Penélope Cruz, Emile Hirsch en Jane Birkin
Inleiding: Isabel van de Kant
Synopsis
Een verfilming van de gelijknamige roman van de Italiaans-Ierse schrijfster Margaret Mazzantini, geregisseerd door haar man Sergio Castellito. Gemma verlaat haar knusse flat in Rome om samen met haar zoon Pietro op reis te gaan naar Sarajevo. Ze zal er een tentoonstelling ter herdenking van de oorlog bijwonen. Foto’s van Pietro’s vader Diego worden op de tentoonstelling getoond. Negentien jaar daarvoor ontvluchtte Gemma de door de oorlog verscheurde stad met Pietro, terwijl Diego achterbleef. Ze maakt de reis om de moeilijke relatie met haar zoon te herstellen, maar ook om af te rekenen met haar eigen verleden.
