Dante Alighieri Amsterdam - Italiaanse taal en cultuur in Amsterdam

Lezing ~ Raniero Speelman: Primo Levi, overlevende en visionair
2022-02-23 20:15 - 22:00 (Europe/Amsterdam) | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
De Italiaanse schrijver en wetenschapper Primo Levi is in de jaren na zijn dood in 1987 geleidelijk uitgegroeid tot een van de meest gelezen overlevenden van de Shoah. Over zijn onvrijwillig verblijf in Buna Monowitz (een dochterkamp van Auschwitz) schreef hij kort na terugkeer in Italië zeventien verhalen die meestal worden gezien als autobiografische roman (Se questo è un uomo / Is dit een mens). Later volgden La tregua (Het respijt) en I sommersi e i salvati (Verdronkenen en geredden), dit laatste boek geïnspireerd door het lezen van J. Pressers De nacht der Girondijnen, een boek dat Levi zelf uit het Nederlands vertaalde en waaraan hij het begrip van de “grijze zone” ontleende. Levi was meer dan een schrijvende overlevende: hij was auteur van een aantal bundels fantastische verhalen waarvan het belang lang onderschat is gebleven maar waarin hij anticipeerde op technische ontwikkelingen en veranderingen in ons leefmilieu die ons nu dagelijks bezighouden. Ook schreef hij fascinerende essays over “andermans vak”: taalkunde, natuurwetenschappen en talloze andere zaken.
Raniero Speelman is als docent Italiaanse letterkunde, cultuur en vertalen werkzaam aan de Universiteit Utrecht en daarnaast actief als reisleider en als tolk/vertaler. Hij bezorgde vertalingen van de verhalen, essays en gedichten van Primo Levi maar ook van werken van Foscolo, Amar, Grasso, Borgese en anderen. Zijn onderzoek ligt op het vlak van de Dante-receptie in Nederland en Zuid-Afrika, van de joods-Italiaanse literatuur en van de relaties tussen Italiaanse en Turkse staten van de Renaissance tot nu.
N.B. Deze lezing zal in het Italiaans worden gegeven.

Film ~ Belluscone Una Storia Siciliana (2014)
2022-03-02 19:30 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Franco Maresco
Duur: 90 min.
Ondertiteling: Engels
Met o.a.: Ciccio Mira, Tatti Sanguetti, Pino Maniaci
Inleiding: Barbara Lotti
Synopsis
De filmcriticus Tatti Sanguineti gaat op reis naar Palermo om uit te zoeken wat er gebeurd is met Franco Maresco’s onafgemaakte film ”Belluscone, una storia siciliana”. Die film ging over de unieke relatie tussen Berlusconi en Sicilië, belicht door interviews met onder anderen Ciccio Mira, een nostalgische fan van de oude dagen van de maffia, en Erik en Vittio Ricciardi die het nummer ‘Vorrei conoscere Berlusconi’ maakten. Maresco maakte de film echter nooit volledig af omdat hij realiseerde dat het vechten tegen politieke windmolens in een land dat zo beïnvloed is door de Berlusconiaanse cultuur en dat waarschijnlijk altijd zo zal blijven, nutteloos is.

Lezing~ Mariëtte Verhoeven: De mythe van het onveranderde Ravenna
2022-03-24 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Het Noord-Italiaanse Ravenna was in de vijfde en zesde eeuw hoofdstad van het West-Romeinse Rijk. Aan die bloeiperiode, waarin kerken als de San Vitale en de Sant’Apollinare in Classe met hun wereldberoemde mozaïeken werden gebouwd, dankt Ravenna zowel haar naam en faam als het imago dat er na die tijd niet noemenswaardigs meer heeft plaatsgevonden. In haar lezing toont Mariëtte Verhoeven een ander Ravenna, namelijk als een plek van transformatie en herinnering. Aan de hand van zowel de beroemde monumenten en hun decoratie als de minder bekende lokale geschiedschrijving laat Verhoeven zien dat bij elke verandering in later eeuwen het roemrijke vroegchristelijke verleden een grote rol bleef spelen.
Mariëtte Verhoeven is kunsthistorica en werkzaam als onderzoeker en docent bij het Radboud Institute for Culture and History (RICH) aan de Radboud Universiteit. In 2010 promoveerde zij op een proefschrift getiteld The Early Christian Monuments of Ravenna: Transformations and Memory dat in 2011 bij uitgeverij Brepols verscheen. Verhoevens specialisme is de geschiedenis van vroegchristelijke en Byzantijnse architectuur. Momenteel richt haar onderzoek zich voornamelijk op het Byzantijnse erfgoed van Constantinopel, het huidige Istanbul. N.B. Voorafgaand aan de lezing vindt de jaarlijkse Assemblea Generale plaats. De jaarvergadering vangt aan om 19.30 uur.

Film ~ Padre Padrone (1977)
2022-04-13 19:30 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Synopsis
Het scenario van deze film is gebaseerd op de gelijknamige roman uit 1975 van de Italiaanse auteur Gavino Ledda.
Op zijn zesde wordt de Sardijnse boerenzoon Gavino Ledda door zijn vader van school gehaald om schapen te hoeden. Aldus brengt de jonge Gavino zijn gehele jeugd eenzaam door in de bergen van Sardinië. Wanneer een strenge winter de boomgaard van de familie Ledda verwoest, besluit Gavino’s vader de boerderij te verkopen. Gavino zelf gaat in het leger, leert een vak èn ontdekt een nieuwe levensstijl. Hij ontdekt behalve de buitenwereld en zijn rol daarin ook zijn eigen persoonlijkheid. De jonge Nanni Moretti vertolkt de rol van vriend Cesare.
Regie: Paolo e Vittorio Taviani
Duur: ca. 114 min.
Ondertiteling: Nederlands
Met o.a.: Omero Antonutti, Saverio Marconi, Marcella Michelangeli en Nanni Moretti
Inleiding: Jan Nijenhof

ITALIË-REIS 2022
2022-05-07 - 2022-05-14
Vooraankondiging
De Italië-reis 2022 heeft als bestemming o.a. Ravenna en Bologna en zal van 7 t/m 14 mei plaatsvinden. De komende weken gaat het bestuur de reis verder uitwerken om tot een concreet reisvoorstel te komen.

Lezing~ Pieter Bakker: Stravaganza Musicale Fiorentina, De geboorte van de opera aan het hof van de Medici
2022-05-19 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Italië was het land waar de Renaissance ontstond met nieuw perspectief op wetenschap en humanisme als resultaat. Dit had grote gevolgen voor de diverse kunstdisciplines. Spil in deze fundamentele omwenteling was Firenze waar de familie van de Medici kosten noch moeite spaarde om zich groots te profileren. Een van de resultaten van dit rijke Florentijnse mecenaat was de coproductie van schilders, couturiers, dichters, dansers, componisten en technici, dat tot een spectaculaire vorm van muziektheater leidde. Hiermee zou al snel de basis worden gelegd voor het muziekdrama, de opera. In deze lezing zal aan de hand van beeld, woord en muziek worden getoond hoe de Medici hun intermedi (kleurrijke tussenspelen), vulden met mascherate, mythologie, muziek, sinfonie en ballet wat leidde tot een oogverblindend en oorstrelend geheel.
Pieter Bakker is muziekhistoricus. Via zijn muziekhistorische bureau Musica Docet verzorgt hij cursussen en lezingen op het gebied van de muziekgeschiedenis (www.musicadocet.nl).

Italië evenement ~ Kasteel de Haar ~ 20-21-22 mei
2022-05-20 - 2022-05-23

Film ~ Porte Aperte (1990)
2022-06-01 19:30 - 22:30
Regie: Gianni Amelio
Duur: ca. 118 min.
Ondertiteling: Nederlands
Met o.a.: Gian Maria Volontè, Renato Carpentieri, Silverio Blasi
Inleiding: Eric Moormann
Synopsis
Palermo, 1937. In koelen bloede brengt Tomasso in één ochtend drie mensen om. Hij gaat naar huis en wacht op de politie. Over de uitkomst van het proces heeft Tomasso weinig twijfel. Onder het fascistische regime van Mussolini staat sinds kort op moord de doodstraf. Tot zijn verbazing blijkt rechter Vito di Vincenzo daar anders over te denken. Hij is ervan overtuigd dat de doodstraf onmenselijk is en probeert nauwgezet de wet te volgen van voor de fascistische “verbeteringen’. Iedereen lijkt zich tegen de rechter te keren, zelfs de gedaagde. Toch krijgt de rechter onverwachts steun van een jurylid… Porte Aperte is gebaseerd op de roman van Leonardo Sciasca, won meer dan 12 awards en werd genomineerd voor de Oscar Beste Buitenlandse Film.

Lezing ~ Daniela Tasca: La dolce invasione 100 anni di gelato in Olanda
2022-06-23 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
La conferenza racconta, attraverso foto e documenti storici da archivi pubblici e privati, l’epopea dei gelatieri italiani in Olanda, iniziata negli anni Venti del Novecento. Le prime gelaterie italiane in Olanda furono aperte negli anni ’20 del secolo scorso, in seguito a una lenta espansione prima in Austria e poi in Germania. I primi gelatieri provenivano dalle valli dell’Alto Veneto, zona di grande tradizione nell’arte del gelato. Ma ben presto ai veneti seguirono altri connazionali toscani, originariamente figuristi (fabbricanti di statuine di gesso, beeldjesmakers), che negli anni della crisi degli anni ’30 si videro costretti a cambiar mestiere. Da allora la gelateria italiana (Italiaanse ijssalon) è un luogo e un concetto ormai appartenente al patrimonio culturale olandese, come testimonia la recente apertura della gelateria Venezia presso l’Openluchtmuseum. La conferenza è costruita su foto d’epoca e documenti storici, come ad esempio annunci commerciali e articoli di giornale. Gran parte del materiale è inedito, proveniente da archivi pubblici e privati. La storia si snoda lungo tre fasi nell’insediamento dei gelatieri italiani. La prima, che va dagli inizi fino alla Seconda Guerra Mondiale, racconta l’arrivo in Olanda, i primi carretti e le prime gelaterie, e i difficili anni della crisi e della guerra. La seconda fase descrive la ricostruzione del dopoguerra e il periodo d’oro degli anni ’50 e ’60, con il lavoro delle seconde e terze generazioni. Segue, infine, il periodo attuale, caratterizzato dalla crescente concorrenza dei gelatieri ‘olandesi’ e dalla necessità di rinnovarsi in una nuova situazione di crisi economica.
Daniela Tasca, regista e scrittrice, vive in Olanda dal 1989. Dal 2006 si occupa di storia italiana nei Paesi Bassi e dal 2010 è direttrice artistica del progetto multimediale 1001 Italianen per conto della Fondazione Culturissima di Amsterdam. Lo scopo del progetto è quello di documentare e promuovere la storia italiana in Olanda attraverso pubblicazioni, documentari, mostre e conferenze. Nel 2016 Singel Uitgeverijen pubblica il suo libro 1001 Italianen. Vijf eeuwen immigratie in de Nederlanden.
N.B. Deze lezing wordt in het Italiaans gegeven.

Film ~ Venuto al mondo (2012)
2022-09-08 19:30 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Sergio Castellitto
Duur: 127 min.
Ondertiteling: Engels
Met o.a.: Penélope Cruz, Emile Hirsch en Jane Birkin
Inleiding: Isabel van de Kant
Synopsis
Een verfilming van de gelijknamige roman van de Italiaans-Ierse schrijfster Margaret Mazzantini, geregisseerd door haar man Sergio Castellito. Gemma verlaat haar knusse flat in Rome om samen met haar zoon Pietro op reis te gaan naar Sarajevo. Ze zal er een tentoonstelling ter herdenking van de oorlog bijwonen. Foto’s van Pietro’s vader Diego worden op de tentoonstelling getoond. Negentien jaar daarvoor ontvluchtte Gemma de door de oorlog verscheurde stad met Pietro, terwijl Diego achterbleef. Ze maakt de reis om de moeilijke relatie met haar zoon te herstellen, maar ook om af te rekenen met haar eigen verleden.

Lezing ~ Marie Florence van Es: Het smaakt naar Italië
2022-09-22 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Een lezing over de rijke Italiaanse eetcultuur die -anders dan men buiten Italië soms wel lijkt te denken- veel meer inhoudt dan ‘spaghetti bolognese’ en pizza. Italianen zijn in staat om van weinig ingrediënten iets bijzonders te maken. Zo’n beetje elke streek, stad of dorp gaat prat op eigen, soms eeuwenoude specialiteiten en lokale gerechten. De eetcultuur is grotendeels gebaseerd op streekproducten, waarvan sommige zo oud zijn dat de Romeinen of Etrusken ze al kenden. Veel van deze streekproducten hebben een speciaal Europees keurmerk dat hen tegen namaak beschermt. In het boek De Smaken van Italië verzamelde en beschreef Marie Florence honderden Italiaanse streekproducten, ingrediënten, lokale gerechten en bereidingswijzen. Daarbij dook ze ook in de geschiedenis en ontdekte tal van interessante weetjes. Wist u dat de in Calabria geteelde sukadecitroenen een belangrijke rol spelen in het Loofhuttenfeest? Of wat de band is tussen het eiland Røst in de Noorse Lofotenarchipel, stokvis en Veneto? Of dat Nutella zijn ontstaan min of meer heeft te danken aan Napoleon? U hoort het tijdens de lezing.
Marie Florence van Es studeerde in Leiden Italiaans en Rechten. Als diplomaat was ze werkzaam op de ambassades in Bangkok, Rome en Kiev. Terug in Nederland volgde ze de sommeliersopleiding bij de Italiaanse Sommelier Associatie (AIS). In 2014 schreef ze het boek Langs de wijngaarden van Italië met daarin uitgebreid aandacht voor de autochtone druiven. Inmiddels is de vijfde editie uit onder de naam Wijngids Italië. Daarnaast verdiept Marie Florence zich al jaren in de Italiaanse keuken. Haar tweede boek, De Smaken van Italië, kwam in april 2020 uit.

Lezing ~ Rosita Steenbeek: Julia, vrijgevochten keizersdochter
2022-10-12 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Eind april van dit jaar verscheen Julia van Rosita Steenbeek. Julia is het enige kind van keizer Augustus. Ze zegt wat ze denkt, houdt van provoceren, maakt verre reizen en frequenteert een literaire kring van geestverwanten die moeten aanzien hoe de Republiek een keizerlijk regime wordt. Een van hen is haar grote liefde Iullus Antonius. In deze kring worden subversieve teksten geschreven en snode plannen gesmeed, waarin Julia gevaarlijk wordt meegesleept. Rosita Steenbeek gaat op zoek naar deze omstreden en vergeten keizersdochter en wekt haar tot leven, geholpen door gedegen historisch onderzoek, de poëzie van Julia’s tijdgenoten, en door plekken uit haar leven te bezoeken, waar de geschiedenis aanraakbaar wordt. In deze schitterende historische roman rijst een temperamentvolle vrouw op die haar eigen keuzes maakt, gedwarsboomd door haar vader die haar dwingt tot huwelijken die passen in zijn politieke strategie.
Rosita Steenbeek schreef succesvolle romans als De laatste vrouw, Schimmenrijk, Intensive Care, Ander licht en Rose, een familie in oorlogstijd. Ook schrijft ze over Rome, de stad waar ze woont en waar Julia in 39 v.Chr. werd geboren.

Film ~ L’albero degli zoccoli (1978)
2022-11-03 19:30 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Ermanno Olmi Duur: 179 min.
Ondertiteling: Nederlands
Met o.a.: Luigi Ornaghi, Francesca Moriggi en Giuseppe Brignoli
Inleiding: Lieke van Gils
Synopsis Olmi’s De Klompenboom, winnaar van de Grote Prijs van het Cannes Filmfestival, is een ontroerende kroniek over een jaar uit het leven van vijf Italiaanse boerengezinnen aan het eind van de 19e eeuw. Basiti is een trotse maar arme boer die een beter leven wil voor zijn jonge zoon dan werken op een boerderij. Hij stuurt de jongen te voet naar een school ver weg. Op zijn enige paar houten klompen maakt zijn zoon iedere dag de lange tocht naar school. Alles gaat goed totdat zijn klompen beschadigd raken. Hout is schaars, net als geld, dus Basiti sluipt het bos van een rijke landeigenaar binnen om hout te ‘lenen’ om zo een nieuw paar te maken. Hij wordt betrapt en de rijke man besluit de arme Basiti zwaar te straffen.
De Klompenboom is een van de laatste meesterwerken van de Italiaanse neo-realistische cinema. In 2008 ontving Olmi de Lifetime Achievement Award tijdens het 65ste Filmfestival van Venetië.

Lezing ~ Hans de Valk: De onherkenbare stad Fascistische urbanistiek en de antieke monumenten van Rome (1922-1940)
2022-11-16 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Het onderwerp is de in veel opzichten verbijsterende en onherstelbare metamorfose van het Romeinse historisch centrum in die jaren (in het bijzonder rond het Capitool, de via dei Fori Imperiali, de keizerfora en het ‘Augusteo’) en de gevolgen en ideologische achtergronden daarvan. Aan de hand van een ‘wandeling’ met veel historisch beeldmateriaal kan duidelijk worden hoezeer het voor de huidige bezoeker zo vanzelfsprekende Romeinse centrum onherkenbaar zou zijn voor iemand uit 1870 en hoe sterk die bezoeker een eeuw later nog wordt geconfronteerd met de ideeën van Mussolini’s Romanità.
Hans de Valk is historicus en opgeleid en gepromoveerd aan de Radboud Universiteit. Hij was tot aan zijn pensioen werkzaam als senior-onderzoeker aan het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis (inmiddels het Huygens-ING). Tevens was hij als hoofd afdeling Geschiedenis gedetacheerd aan het Nederlands Instituut te Rome van 1995 tot 1998 en van 2007 tot 2010. Hij publiceerde op het terrein van politieke geschiedenis en kerkgeschiedenis (in het bijzonder over de betrekkingen tussen Nederland en het Vaticaan en de Romeinse curie).

Lezing i.s.m.het Nederlands Klassiek Verbond ~ Diederik Burgersdijk: In het oog van de boog Rome tussen Romulus en Constantijn
2022-12-08 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Rome kan worden gezien als de bakermat van de boog, die zich als bouwelement ontwikkelde in poorten, bruggen, muren, aquaducten en triomfbogen. In die laatste vorm zijn alle functies van de boog verenigd, van verkeersader tot monument. Het antieke Rome is getooid geweest met talloze triomfbogen, waarvan de best geconserveerde, de boog van Constantijn, als sinds de renaissance een voortdurend object van discussie is. In deze lezing wordt aan de hand van de gebruiksfuncties van de boog de bouwgeschiedenis in kaart gebracht, met vermelding van verscheidene theorieën die over Constantijns boog de ronde doen. Aan de hand van het meest recente onderzoek, dat Constantijn tegenstrever Maxentius als oorspronkelijke bouwheer aanwijst, wordt de veel bediscussieerde boog in een nieuw licht geplaatst.

Diederik Burgersdijk doceert Latijn, Klassieke Letteren en Oude Geschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Hij is als gastonderzoeker verbonden aan Allard Pierson, Universiteit van Amsterdam, en aan het Radboud Institute for Culture & History (RICH) te Nijmegen. Hij is gespecialiseerd in laat-antiek keizerschap, en publiceerde onder meer De macht van de traditie. Het keizerschap van Augustus en Constantijn (Athenaeum, Polak & Van Gennep, 2016), en de bundel Imagining Emperors in the Later Roman Empire (Brill Publishers, 2018). Recent deed hij Gymnasium. Geschiedenis van een eliteschool verschijnen bij Athenaeum. Burgersdijk is co-editor van Talanta. Journal of the Dutch Archaeological and Historical Society en redacteur van Rivista Storica dell’ Antichità, uitgegeven bij de universiteit van Bologna.

Lezing ~ Marc Leijendekker: Fascisme in Italië, vroeger en nu
2023-01-18 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Als je rondloopt in Rome, zie je daar nog veel wat verwijst naar Mussolini. Het is een van de tekenen dat Italië na de Tweede Wereldoorlog op een andere manier is omgegaan met zijn fascistische verleden dan Duitsland heeft gedaan met zijn Vergangenheits-bewältigung aangaande het naziverleden. Hoe komt dat en waar zie je dat nog meer? En, kijkend naar de actualiteit, in hoeverre heeft die andere omgang met het verleden een rol gespeeld bij de grote verkiezingsoverwinning van Giorgia Meloni?
Marc Leijendekker (67) is freelance correspondent in Rome na daar jarenlang voor NRC en NOS te hebben gewerkt. Naast zijn blog (trattino.nl/blog) geeft hij lezingen over Italië en rondleidingen met een politiek/maatschappelijk thema. Marc is ook te volgen op Twitter (@mwleijendekker).

Film ~ Nessuno si salva da solo (2015)
2023-01-25 19:30 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Sergio Castellito
Duur: 103 min.
Ondertiteling: Italiaans
Met o.a.: Riccardo Scamarcio en Jasmine Trinca
Inleiding: Isabel van de Kant
Synopsis: Het verhaal van Gaetano en Delia, een gescheiden koppel met twee zonen dat tijdens een etentje probeert te begrijpen hoe het zo ver heeft kunnen komen. Delia leed eerder aan anorexia en is nu biologe en voedingsdeskundige. Gaetano is een schrijver van tv-programma’s. Ze ontmoeten elkaar in een restaurant en proberen hun fouten uit het verleden te analyseren.

Cursus ~ Dantes Goddelijke Komedie: de Louteringsberg (Il Purgatorio)
2023-02-08 15:15 - 2023-03-29 17:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Tijdens een reeks van zeven hoorcolleges wordt er onder begeleiding van docent dr. Gandolfo Cascio delen van de Louteringsberg gelezen, het rijk waar reflectie, vriendschap en kunst centraal staan. Na een korte introductie over de Middeleeuwen worden enkele canti behandeld om de literaire en morele betekenis te duiden en de verhaalstructuur en de linguïstische en stilistische aspecten te bestuderen.Dantes Goddelijke Komedie is een meesterwerk dat vorm heeft gegeven aan de Italiaanse literatuur en de Westerse cultuur. Het lezen van dit boek betekent niet alleen in contact komen met sublieme poëzie, maar biedt ook een gelegenheid om onszelf als individu en als gemeenschap grondig te leren kennen. Het is niet vereist om de eerder gegeven hoorcolleges over het eerste deel, de Hel, te hebben gevolgd.
Docent Dr. Gandolfo Cascio is docent Italiaanse literatuur aan de Universiteit Utrecht waar hij ook het project Observatory on Dante Studies leidt. Zijn publicaties over dit onderwerp zijn: Dolci detti. Dante, la letteratura e i poeti, Marsilio, 2021 (Nino Martoglio Prijs); Een idee van literatuur in Dantes Komedie, Istituto Italiano di Cultura, 2021; Rivolti al monte. Studi sul «Purgatorio» dantesco, Marsilio, 2022.
Data en tijdstip:
Woensdag 8, 15 en 22 februari en woensdag 8, 15, 22 en 29 maart 2023 van 15.15-16.45 uur.
Locatie:
Het Amsterdams Lyceum.
Materiaal: Iedere editie van de Goddelijke Komedie met vertaling. Aangeraden wordt de vertaling van H. Jansen, Uitgeverij IJzer, 2021.
Kosten: € 130 voor leden van Dante Alighieri Amsterdam, € 150 voor niet-leden.
Voor aanmelding mailt u naar info@danteamsterdam.nl. U kunt zich tot uiterlijk 1 februari 2023 aanmelden. Het minimaal aantal deelnemers is 10, het maximaal aantal deelnemers is 25. Inschrijving geschiedt op volgorde van aanmelding.

Lezing ~ Mette Gieskes: “Vitessssssse, BOMBOMBOMBAARBAARDAAMENTO, TRRRRR" Dynamische esthetiek in het Italiaanse futurisme
2023-02-17 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Niet veel meer dan een eeuw geleden visualiseerden de Italiaanse futuristen het lawaai en de dynamische ervaring van ruimte en tijd die technische en industriële vooruitgang en oorlog hadden gebracht. Met nieuwe beeldende middelen als vlakfragmentatie en vormoverlapping vingen zij de vaart en herrie van explosies en voorbijrazende voertuigen en kogels op statische doeken. Verschrikkingen van de oorlog als verwoesting, leed en dood zijn ver te zoeken in het antiburgerlijke en provocerende werk van de futuristen, die oorlog zagen als “de enige werkelijke hygiëne van de wereld”. Met hun innovatieve beeldtaal verheerlijkten zij “agressieve beweging”, “koortsachtige slapeloosheid” en de “salto mortale”. Deze patriottische kunstenaars zetten hun mannelijke esthetiek van snelheid, kracht en agressie in om hun gestagneerde vaderland, dat zo lang vereenzelvigd was met cultureel erfgoed uit de Oudheid en Renaissance, te bevrijden van het verleden en te revitaliseren.

In deze lezing zullen de geschriften van de aanvoerder van het Italiaanse futurisme, de dichter Fillippo Marinetti, in verband worden gebracht met de revolutionaire esthetiek van futuristische klankgedichten en schilderijen van onder anderen Marinetti zelf, Carlo Carrà, Giacomo Balla en Umberto Boccioni. Daarbij zal ook aandacht worden besteed aan de stroeve en veranderende verhouding van het futurisme tot het fascisme en de relatie tussen esthetische vernieuwing en politiek nationalisme en propaganda.

Dr Mette Gieskes is universitair docent moderne en hedendaagse kunstgeschiedenis aan de Radboud Universiteit. Zij studeerde in Leiden en promoveerde in 2006 aan de University of Texas at Austin in de VS. In 2023 verschijnen twee mede door haar geredigeerde boeken: Humor in Global Contempory Art (Bloomsbury) en Retrospection in Modern and Contempory Art, Literature and Film(Palgrave).

Film ~ Il giorno della civetta (1968)
2023-02-23 19:30 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Damiano Damiani
Duur: 104 min.
Ondertiteling: Italiaans
Met o.a.: Claudia Cardinale, Francesco Nero en Lee J. Cobb.
Inleiding: Eric Moormann
Synopsis:
Salvatore Colasbena, een aannemer, is vermoord in een klein Siciliaans stadje in 1961, omdat hij niet aan de wil van de maffia voldeed. Inspecteur Bellodi onderzoekt de zaak, beginnend met Colasbena’s echtgenote Rosa. Zijn bevindingen leiden hem naar maffiabaas Don Mariano Arena, maar hogere machten met belangen frustreren het onderzoek.

Lezing ~ Paul van Geest: Complex en heilig De persoonlijkheid van paus Adrianus VI
2023-03-15 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Paus Adrianus is de geschiedenis in gegaan als een paus die zijn tijd niet meehad. Gevormd in de geest van de laatmiddeleeuwse hervormingsbeweging van de Moderne Devotie en lange tijd hoogleraar in de scholastieke theologie aan de Universiteit van Leuven, werd hij opvoeder van de latere keizer Karel V en inquisiteur in Spanje. Zelf afwezig op het conclaaf werd hij 500 jaar geleden in 1522 tot paus gekozen. In de korte tijd die hem restte – hij stierf in 1523 – streefde hij een rigoureuze hervorming van de curie na. Deze kwam niet van de grond en zijn opvolger paus Clemens VII was in het geheel niet hervormingsgezind. In de lezing wordt ingaan op zijn persoonlijkheid. Hoe stond hij tegenover armoede in de wereld? En zeer vermogend, leefde hij toch zeer sober. Wat was de ratio hierachter? Hoe verhield hij zich tot Erasmus en Luther. Waarin lijkt paus Franciscus op hem?
Professor Dr. Paul van Geest is hoogleraar Kerkgeschiedenis en Geschiedenis van de Theologie aan de Universiteit van Tilburg, hoogleraar Economie en Theologie aan de Erasmus Universiteit en visiting professor aan de Universiteit van Leuven. N.B. Voorafgaand aan de lezing vindt de jaarlijkse Assemblea Generale plaats. De jaarvergadering vangt aan om 19.30 uur.

Film ~ La vita davanti a sè (2020)
2023-03-23 19:30 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Edoardo Ponti
Duur: 94 min.
Ondertiteling: Nederlands|
Met o.a.: Sofia Loren, Ibrahima Gueye en Renato Carpentieri
Inleiding: Wille Straathof
Synopsis:
Rosa is eigenares van een kinderdagverblijf en wordt op een dag door de twaalfjarige Momo bestolen. Desalniettemin neemt ze de jongen onder haar hoede. De twee raken aan elkaar gehecht, omdat ze allebei gebukt gaan onder hun verleden: Momo worstelt met het leven als straatjochie, Rosa heeft de holocaust overleefd.

Dantedì ~ Museumpark Archeon | Alphen aan de Rijn
2023-03-25
Ter gelegenheid van Dantedì organiseren de Dante-verenigingen in Nederland een themadag in Museumpark Archeon in Alphen aan de Rijn, met bijzondere aandacht voor de Romeinse Limes en de Zwammerdamschepen. Deze themadag is in samenwerking met Archeon tot stand gekomen en is speciaal voor leden van de Dante Alighieri in Nederland en hun introducés.

Programma

10:00 – Ontvangst in de Romeinse Herberg van Archeon, met koffie/thee en gebak
11:00 – Welkomstwoord en korte inleiding over Museumpark Archeon
11:30 – Lezing ‘Operatie Zwammerdamschepen’

Een lezing over de wereldberoemde Romeinse schepen, de restauratie in Museumpark Archeon en de logistieke uitdagingen in het Noord-Westen van het Imperium Romanum.
Spreker is Tom Hazenberg, archeoloog en curator van de collectie Zwammerdamschepen in Museumpark Archeon

12:45 – Gezamenlijke lunch
14:00 – 16:00 Wandeling op eigen gelegenheid door het museumpark, inclusief bezichtiging van Zwammerdamschepen
16:00 – Borrel (facultatief)
17:00 – Einde bijeenkomst

Kosten

€ 36,50 per persoon, inclusief koffie en lunch.

Houders van een Museumkaart of VIP-kaart Vriendenloterij ontvangen € 5,- korting. Parkeren bedraagt € 6,95 per auto (speciaal tarief).

De drankjes bij de borrel zijn voor eigen rekening.

Deelname
De bijeenkomst is bedoeld voor leden van de Dante Alighieri in Nederland en hun introducés. Aanmelden is noodzakelijk. Dit kan door het sturen van een e-mail naar Archeon, info@archeon.nl, met daarin de volgende gegevens:

Naam
Lid van (Dante Alighieri vereniging noemen)
Eventuele introducés (aantal)
Museumkaart (aantal)
Parkeren: ja/nee

Na ontvangst van uw aanmelding stuurt Archeon een betalingsverzoek. De aanmelding is definitief na betaling.
Terugbetaling bij verhindering geschiedt tot 7 dagen voorafgaand aan het evenement.

Aanvullende informatie
Website Museumpark Archeon
Romeinse Limes (Wikipedia)
Zwammerdamschepen (Archeon)

***

Italië-reis: bestemming Noordoost-Sicilië en Calabrië
2023-04-01 08:00 - 2023-04-08 17:00
De Italië-reis voor het aankomende voorjaar heeft als bestemming Noordoost-Sicilië en Calabrië en reisperiode 1-8 april 2023.
De reis is inmiddels volgeboekt. Voor eventueel opengevallen plaatsen kunt u contact opnemen met reisorganisatie Hemminkways per telefoon (0575-512562) of per e-mail (info@hemminkways.nl).

Lezing ~ Joep Stapel en Jur Koksma: Op de drempel van verlossing De poezië van Eugenio Montale
2023-04-12 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Eugenio Montale (1896-1981) was een van de grootste Italiaanse dichters van de vorige eeuw, al bereikte hij in Nederland nooit de roem die hem in zijn thuisland en de Angelsaksische wereld ten deel viel. Met zijn debuutbundel Ossi di seppia (1925), gesitueerd in het uitgebeten Ligurische kustlandschap van zijn jeugd, zette de jonge Montale zich af tegen de hoogdravende toon van dichters als Gabriele d’Annunzio. In 1975 kreeg hij de Nobelprijs voor Literatuur. Montales invloed reikte zelfs tot voorbij zijn dood: zijn Diario postumo zorgde in Italië voor opschudding en houdt de gemoederen nog altijd bezig.
Joep Stapel en Jur Koksma werken al geruime tijd aan de eerste integrale Nederlandse vertaling van Ossi di seppia. In deze gezamenlijke lezing vertellen zij aan de hand van persoonlijke anekdotes en fascinaties over leven en werk van Montale. Joep Stapel is schrijver en klassieke muziekjournalist voor NRC. Eind 2022 verscheen bij uitgeverij Meulenhoff zijn tweede roman De onzichtbare. Hij publiceerde poëzie, verhalen en essays in onder meer De Gids, DW B en Het Liegend Konijn. Jur Koksma studeerde filosofie en biologie en is als universitair hoofddocent verbonden aan het Radboudumc in Nijmegen. Met Joep Stapel vertaalt hij poëzie. Koksma en Stapel vormden de redactie van het nonsenstijdschrift dodo/nododo, een tijdschrift ‘in de geest van Lewis Carroll’. Voor uitgeverij Vleugels vertaalden zij werk van de Amerikaanse dichters Delmore Schwartz en John Ashbery. In 2020 publiceerden zij in vertaaltijdschrift Filter een essay over het vertalen van de poëzie van Eugenio Montale.

Lezing ~ Willem du Gardijn: Het einde van het lied
2023-05-25 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Het onderwerp van deze lezing is de roman Het einde van het lied (2021), geschreven door de spreker zelf. Hij zal vertellen over hoe hij ertoe kwam dit boek te schrijven, hoe het manuscript zich tijdens het schrijven ontwikkelde (de genese) en hoe het eindelijke werk gerecipieerd werd. Tijdens de lezing zullen foto’s en filmpjes te zien zijn die de schrijver gedurende zijn onderzoek in Italië (september – december 2016) heeft gemaakt. Een grote vraag stond centraal: waar exact is keizer Hadrianus gestorven? Nog geen historicus heeft zich hierover in wetenschappelijk zin uitgelaten, de hoofdpersoon van Het einde van het lied doet dat wel. Er zal ruime gelegenheid zijn om vragen te stellen over de roman. De spreker beveelt het dan ook van harte aan om zijn boek vooraf te lezen.
Willem du Gardijn (1964) is van oorsprong historicus en studeerde in 1990 cum laude af aan de Universiteit Utrecht. Sinds 1991 is hij docent culturele geschiedenis aan de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht (HKU) bij de afdeling Fine Art. Behalve docent is hij schrijver: hij publiceerde de roman Monografie van de mond (2008, nominatie Academica Literatuur Prijs) en de verhalenbundel Negen raven (2011) bij uitgeverij Meulenhoff. Bij uitgeverij Koppernik publiceerde hij in 2016 de schelmenroman Bevrijding, de verhalenbundel Het grote vakantiepark (2018) en de roman Het einde van het lied (2021) die genomineerd werd voor de longlist van de Libris Literatuur Prijs 2022 en de Boekenbon Literatuur Prijs 2022. Momenteel werkt hij met steun van het Fonds der Letteren aan een volgende roman. Voor meer informatie: www.willemdugardijn.nl

Lezing ~ Koen de Groot: Nederland versus Garibaldi, Pieter de Jong en de pauselijke zoeaven
2023-06-01 20:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Tussen 1861 en 1870 trokken meer dan 3000 Nederlanders naar Rome om daar paus Pius IX (r. 1846-1878) te helpen in zijn strijd om het behoud van de Pauselijke Staten. Zij maakten in Rome onderdeel uit van het roemruchtige korps der pauselijke zoeaven. De militaire verdienste van de zoeaven was wisselend: in 1867 wisten zij Garibaldi op het slagveld te verslaan, maar in 1870 stonden zij kansloos tegenover de Italiaanse verovering van Rome. Niettemin werden de Nederlandse zoeaven in eigen land als helden onthaald. In deze lezing staat zoeaaf Pieter Jong uit Lutjebroek centraal. Aan de hand van zijn leven wordt de opmerkelijke en goeddeels vergeten geschiedenis van de zoeaven verteld.
Koen de Groot (1992) studeerde Italiaans en Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Hij is als redacteur aan Historisch Café Amsterdam en Roma Aeterna verbonden. De Groot schrijft momenteel een boek over de Nederlandse pauselijke zoeaven, dat naar verwachting in de zomer van 2023 verschijnt.

Film ~ Pastor Angelicus (1942)
2023-06-14 19:30 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Romolo Marcellini en Luis Trenker
Duur: 75 min.
Ondertiteling: geen
Inleiding: Hans de Valk

Synopsis:
Een interessante en gedurfde documentaire over een paus. De titel is ontleend aan de profetie van de monnik Maleachi die voorspelde dat deze paus “Pastor Angelicus” (Engelachtige Herder) zou worden genoemd. De film illustreert het privé- en openbare leven van de paus: veel scènes zijn gefilmd in de privévertrekken van het Vaticaan. De film toont onder meer een gewone dag in het leven van deze paus en zijn contacten met gewone mensen en kinderen. Een van de meest opzienbarende scènes is echter de groet van de paus aan Italiaanse frontsoldaten. Juist de laatste jaren is er nog een en ander over deze film gepubliceerd, waaruit vooral het politieke en propaganda-aspect goed naar voren komt. Een interessant gegeven is, dat Luis Trenker, die de meeste filmshots voor zijn rekening neemt, had aangegeven, dat hij zijn naam liever niet in de aftiteling zag.De film is 80 jaar oud, dus zwart-wit en de kwaliteit van beeld en geluid laat soms te wensen over. Het gesproken commentaar is in het Italiaans, zonder ondertiteling. De documentaire wordt ingeleid en in perspectief geplaatst door Hans de Valk, die de lezing over fascistische urbanistiek in Rome van november jl. heeft verzorgd. De inleiding zal ongeveer 20 minuten duren.

Film ~ La Prima Cosa Bella (2010)
2023-09-06 19:30 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Paolo Virzì
Duur: ca 122 min
Ondertiteling: Nederlands
Met: Valerio Mastandrea, Micaela Ramazzotti, Stefania Sandrelli
Inleiding: Isabel van de Kant
Synopsis
Anna, een charmante en frivole jonge moeder wint in de zomer van 1971 een schoonheidswedstrijd in een Italiaans badstadje. Door haar temperamentvolle en levenslustige persoonlijkheid is haar gezinsleven vaak een puinhoop. Dertig jaar later, na een kleurrijk en chaotisch leven, vinden Anna en haar kinderen elkaar terug aan haar ziekbed. Deze zomerse en liefdevolle film was de Italiaanse Oscar inzending voor Beste Buitenlandse Film en heeft verschillende Italiaanse filmprijzen gewonnen.

Lezing ~ Marian van Caspel - van Til In de ban van Dante
2023-09-21 20:00 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Vanaf de eerste publicatie begin 14e eeuw hebben kunstenaars Dante’s Divina Commedia uitgebreid geïllustreerd. Velen van hen raakten er totaal van in de ban. Botticelli (ca. 1445-1510) spendeerde zóveel tijd aan het illustreren van het dichtwerk dat hij in financiële problemen kwam. In de laatste jaren van zijn leven leerde William Blake (1757-1827) nog Italiaans om het werk te kunnen illustreren. Dante Gabriel Rossetti (1828-1882) was alleen al door zijn naam voorbestemd zich te verbinden met Dante. En Dalì maakte tussen 1951 en 1960 honderd aquarellen als illustraties bij de Divina Commedia, bij elke canto één. Door de ogen van deze kunstenaars krijgen we een indruk van de rijkdom van Dante’s meesterwerk.
Marian van Caspel-van Til is kunsthistorica. Vanuit haar bedrijf Kunst in verbinding verzorgt zij lezingen en cursussen. Ze houdt ervan moderne en hedendaagse kunst met oude kunst te verbinden. Voor Labrys Reizen begeleidt zij reizen naar Italië en Frankrijk. In de lezingen en cursussen over Dante’s Divina Commedia komen drie belangrijke liefdes van haar samen: Italië, kunst en spiritualiteit. www.kunstverbinding.nl
