Dante Alighieri Amsterdam - Italiaanse taal en cultuur in Amsterdam

Film ~ Una Giornata Particolare (1977)
2026-04-01 20:00 - 22:30 (Europe/Amsterdam) | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Ettore Scola
Duur: 101 min.
Ondertiteling: Nederlands
Met o.a.: Sophia Loren, Marcello Mastroianni, John Vernon
Inleiding: Allard Offerhaus
Synopsis
Een Bijzondere Dag: 8 mei 1939. Hitler is op bezoek in Rome om een bondgenootschap met dictator Mussolini te sluiten. Huisvrouw Antonietta heeft geen tijd om met man en kinderen de Führer en de Duce toe te gaan juichen. Ze is niet de enige die achterblijft in de huurkazerne. Ook Gabriele, een radiomedewerker, net ontslagen omdat hij homoseksueel is, is thuis in afwachting of ze hem zullen komen halen. De film is een hoogtepunt uit de Italiaanse filmgeschiedenis. Voor Sophia Loren en Marcello Mastroianni was het de mooiste film die ze samen maakten. Regisseur Ettore Scola wist met zijn zeer sobere kleurgebruik perfect de grauwe dagen van vlak voor de Tweede Wereldoorlog op te roepen.

Lezing ~ ‘Inganno’ Meesterlijk Bedrog in de Italiaanse Schilderkunst door Lotte Kokkedee
2026-04-08 20:00 - 22:00
Luca Giordano (1634-1705), beter bekend als ‘Luca fa presto’, stond niet alleen bekend om zijn snelle werkwijze, maar ook om zijn virtuoze imitaties ‘a la maniera di’. Meermaals misleidde de Napolitaanse kunstkameleon nietsvermoedende kunstkenners met zijn doeken in de stijl van illustere voorgangers als Tintoretto, Bassano en zelfs Dürer, tot hij na verloop van tijd triomfantelijk zijn auteurschap aantoonde. De lijn tussen virtuoze misleiding en snood bedrog was dun en subjectief, ook in de vroegmoderne tijd. Kunstbiografen bejubelden Giordano’s mimetische meesterschap, verzamelaars waarschuwden elkaar voor zijn dubieuze praktijken. Giordano was niet de eerste kunstenaar die de grenzen van het fatsoen opzocht met bedrieglijke imitatie: Annibale Carracci, Angelo Caroselli en vele anderen gingen hem voor.Hoe moeten we deze inganni begrijpen: hoe verhouden ze zich tot deeigentijdse kunsttheorie, kunstpraktijk en kunstreceptie?
Lotte Kokkedee studeerde Kunstgeschiedenis, Geschiedenis en Klassieke Zang in Amsterdam, Leiden en Den Haag. Momenteel promoveert ze aan de Universiteit Gent op een onderzoek naar bedrieglijke imitatie en vervalsing in de vroegmoderne schilderkunst. Eerder heeft ze voor verscheidene Amerikaanse en Nederlandse musea gewerkt.

Lezing ~ De Biënnale van Venetië, de Avant-Garde en de Katholieke Kerk: een Verhaal van Ups en Downs door Arnold Witte
2026-05-12 20:00 - 22:00
Sinds 1895 is de Biënnale van Venetië de vitrine van de moderne kunst. Aanvankelijk stond kunsthandel voorop in de tweejaarlijkse tentoonstelling, vervolgens evolueerde dat onder invloed van de fascistische regering tot het strijdtoneel van nationale staten, en na 1948 werd de internationale verbinding via de kunst het belangrijkste thema. Tijdens die hele periode hield de Katholieke Kerk zich afwezig, of nog meer, wees het af, omdat avant-gardisme als ketterij werd gezien. Tot 1956: toen kwam patriarch Roncalli van Venetië, die later Paus Johannes XXIII zou worden, naar de Giardini om het werk van beeldhouwer Giacomo Manzù te bekijken. Dat leidde tot een ommekeer in de verhouding tot de moderne kunst. In 1964 hield kardinaal Montini de ‘Messa degli Artisti’ en zocht hij toenadering tot de kunstenaars van zijn tijd, en in de daaropvolgende decennia zou de katholieke kerk regelmatig aanwezig zijn op de Biënnale. Dat zegt niet alleen iets over de nieuwe oriëntatie van de katholieke kerk, maarillustreert ook de recente ontwikkeling van de Biënnale, en de kunstwereld als geheel, naar sociaal geëngageerde kunst.
In deze lezing zal de geschiedenis van de Biënnale verteld worden aan de hand van deze ups en downs in de relatie met de kerk, en zo inzicht geven in de steeds verschuivende achterliggende doelen van de ‘Tentoonstelling der Tentoonstellingen’.
Arnold Witte is kunsthistoricus en gespecialiseerd in kunstpatronage,en aangesteld als hoofddocent Cultuurbeleid bij de Universiteit van Amsterdam. Hij doet onderzoek naar de rol van kardinalen, en meer in de breedte de Katholieke Kerk, als opdrachtgevers van kunstenaars. Sinds begin 2025 is hij ook voorzitter van Dante Alighieri Amsterdam.

Film ~ Nuovo Cinema Paradiso (1988)
2026-05-21 20:00 - 22:30
Regie: Giuseppe Tornatore
Duur: 155 min.
Ondertiteling: Nederlands
Met o.a.: Salvatore Cascio, Philippe Noiret, Marco Leonardi
Inleiding: Marzia Ruta (Taalhuis Amsterdam)
Synopsis
Het binnenland van Sicilië, vlak na de Tweede Wereldoorlog. Kleine Totò woont samen met zijn moeder en zusje, hopend dat zijn vader, vermist geraakt aan het Russische front, weer thuiskomt. Het leven is niet gemakkelijk, iedereen moet zien rond te komen, maar Totò heeft een bondgenoot: Alfredo, de filmoperateur van de enige bioscoop in het dorp, Cinema Paradiso. De relatie tussen Alfredo en Totò is veel meer dan een vader-zoonrelatie en een mentor-leerlingrelatie; ze zijn allebei hun leven aan elkaar verschuldigd. Nuovo Cinema Paradiso is een magische film over de reddende kracht van relaties, over de kracht van verhalen en een ode aan de liefde voor de cinema. De muziek van Ennio Morricone maakt dit meesterwerk compleet.

Lezing ~ Francesco De Gregori: Canzoni, Poesia e… Ancor di Più door Massimiliano Picciarelli
2026-06-18 20:00 - 22:00
In het omvangrijke panorama van het Italiaanse lied, en in het bijzonder van de zogenaamde ‘cantautori’ – artiesten die hun eigen liederen schrijven, spelen en zingen – neemt Francesco De Gregori als een van hun grootste vertegenwoordigers een prominente plaats in.
Tijdens deze lezing worden enkele van zijn werken besproken, niet alleen ter introductie van een artiest die weinig bekendheid geniet buiten de Italiaanse landsgrenzen, maar in het bijzonder vanwege de emoties die zijn werk al generaties lang oproept. Met zijn enorme productie, zijn grote verscheidenheid aan onderwerpen alsook met de poëtische aard van zijn teksten roept de zanger een wereld van schoonheid, realiteit en fantasie op. Met zijn unieke teksten en delicate melodieën weet hij hart èn geest te raken.
Massimiliano Picciarelli, geboren in Tarente (Apulië), woont sinds 1999 in Nederland. Hij studeerde Hongaarse en Engelse Taal- en Letterkunde aan de Universiteit van Padua alwaar hij tevens in de Taalkunde promoveerde. Thans gaat zijn interesse niet alleen uit naar de Italiaanse taal en cultuur, maar ook naar de taalkunde, de literatuur, de (kunst-)geschiedenis, film en zang van il Bel Paese. Sinds 2002 geeft Massimiliano les aan verschillende taalinstituten waar onder de American School in Den Haag en Dante Alighieri Leiden/Den Haag.
N.B.
Deze lezing wordt in het Italiaans gehouden.
