Italië evenement
2024-05-31 - 2024-06-02
Jaarlijks Italie Evenement

Proef, ontdek en beleef Italië in Nederland

Utrecht – Kasteel de Haar

https://www.italieevenement.nl/

Film ~ Lo Sceicco Bianco (1952)
2024-06-04 19:30 - 22:00 (Europe/Amsterdam) | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Federico Fellini
Duur: 85 min.
Ondertiteling: Nederlands
Met: Alberto Sordi, Brunella Bovo, Leopoldo Trieste, Giulietta Massini
Inleiding: Roel Schoonveld
Synopsis
Een jong stel uit de provincie is op huwelijksreis in Rome. De man, Ivan, is er nogal op gesteld zich goed te presenteren door met de rest van de familie op bezoek te gaan bij de Paus terwijl zij, Wanda, een dromerig iemand is die vooral in Rome wil zijn om haar held uit een fotostrip, de ‘Blanke Sjeik’ te ontmoeten. Zij gaat daarom gewoon op stap en laat haar man achter, die haar al die tijd probeert terug te vinden en steeds meer vertwijfeld raakt. Intussen leert zij de ‘Blanke Sjeik’ steeds beter kennen…
Lo Sceicco Bianco is Fellini’s eerste solofilm.

De zaal is vanaf 19.00 uur open. Aanvang van de film: 19.30 uur. Entree is gratis voor leden van Dante Alighieri Amsterdam. Niet-leden kunnen op de avond lid worden of een toegangsprijs betalen van €5,-. Consumpties zijn tegen betaling. Aanmelding vooraf is niet nodig.

BOEKENKRAAM
2024-09-04 19:15 - 22:00, 2024-09-19 19:15 - 22:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Voorafgaand en na afloop van de filmvertoning op 4 september en de lezing op 19 september zal er een zgn. boekenkraam worden ingericht met boeken van leden.
Leden worden dan ook uitgenodigd om overtollige, Italiaanstalige of anderstalige boeken over Italië, uit eigen collectie op die avonden mee te nemen die andere geïnteresseerden naar believen weer van de kraam kunnen afnemen.
Ook zonder inbreng van boeken kunnen leden die avond boeken van de tafel nemen.

Filmvertoning: Boccaccio ’70 (1962)
2024-09-04 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Vittorio de Sica en Federico Fellini
Duur: 95 min.
Ondertiteling: Nederlands
Met: Sofia Loren, Anita Ekberg
Inleiding: Thea Tacx
Synopsis:
Boccaccio ’70 bestaat uit vier delen, alle met een eigen regisseur. Er zullen twee delen vertoond worden:
La Riffa (45 min.) van Vittorio de Sica, waarin Sofia Loren als werkneemster bij een schiettent de hoofdprijs is in een illegale loterij.
Le Tentazioni del Dottor Antonio (50 min.) waarbij Federico Fellini alle registers opentrekt om de bekrompen Italiaanse moraal en censuur op de hak te nemen. Anita Ekberg vertolkt een wulps melkmeisje.

Taalhuis ~ open dag
2024-09-07 14:00 - 18:00 | Taalhuis Amsterdam, Tweede Schinkelstraat 26, Amsterdam, Netherlands
Heb je interesse om Italiaans te leren of je Italiaans te verbeteren? Zou je graag de gelegenheid hebben om onze docenten Italiaans te ontmoeten, meer over de school en de cursussen te leren, en een proefles te volgen voordat je een keuze maakt?
We nodigen je uit om langs te komen bij onze Italiaanse open dag, markt en borrel op zaterdag 7 september op onze locatie bij het Vondelpark (Tweede Schinkelstraat 26).
De open dag is de perfecte kans om je te oriënteren op alle opties om Italiaans te leren. Gedurende de dag kun je proeflessen volgen voor verschillende niveaus en speciale cursussen, zoals over Italiaanse kunst, cinema, literatuur en actualiteit, en er zijn lezingen over muziek en eten! Als je al wat Italiaans spreekt en niet zeker weet wat je niveau is, kun je ook een intake doen om te bepalen welke cursus het beste bij je past. Terwijl er in de lokalen proeflessen plaatsvinden, is er in de centrale hal een markt en een borrel waar je met een hapje en een drankje kunt “chiacchierare”, oftewel kletsen met andere cursisten en docenten!
Proeflessen en intakesessies zijn gratis en je kunt aan zo veel sessies als je wil deelnemen, zolang je van tevoren een plekje reserveert. Zie link op website Taalhuis of e-mail naar: info@taalhuisamsterdam.nl
Programma
14:30-15:00 – Informatiesessie: All About Italian courses met Francesca
15:00-15:30 – Proefles: Club di lettura B1+ met Marzia
15:00-15:30 – Proefles: Storytelling A2+ met Francesca
15:00-15:30 – Proefles: Italiaans A1.1 (beginners) met Pierfrancesco
15:30-16:15 – Lezing: Eten in het oude Rome met Michela
16:15-16:45 – Informatiesessie: All about Taalhuis-taalreizen met Marzia
16:15-16:45 – Proefles: Italiano con il cinema (B1+) met Luca
16:15-16:45 – Proefles: Italiano con l’arte (B1+) met Pierfrancesco
16:45-17:15 – Proefles: Italiaans A2.1 met Marzia
16:45-17:15 – Proefles: Italiaans B1.1 met Pierfrancesco
17:15-18:00 – Lezing: Musica Napoletana met Luca
15:00-16:50 – Intakes

Cursus ~ Dantes Goddelijke Komedie: Het Paradijs (Il Paradiso)
2024-09-18 15:15 - 2024-11-06 16:45 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
In deze Lectura Dantis wordt de derde “sublimis cantica” van de Goddelijke Komedie gelezen. Hoewel dit boek ook deel uitmaakt van het integrale project qua taal en stijl, verhaallijn en structuur, morele doelstelling, is het niettemin anders, nieuw en revolutionair, zowel wat betreft inhoud als literaire aspecten. Het Paradijs – met beelden van buitengewone poëtische en intellectuele kracht – leidt de lezer naar een complex geheel van metafysische inzichten en is getuige van de loutering en verlossing van de auteur, en zo tot zelfkennis. Dantes Goddelijke Komedie is een meesterwerk dat vorm heeft gegeven aan de Italiaanse literatuur en de Westerse cultuur. Het lezen van dit boek betekent niet alleen in contact komen met sublieme poëzie, maar biedt ook een gelegenheid om onszelf als individu en als gemeenschap grondig te leren kennen. Het is niet vereist om de eerder gegeven hoorcolleges over het eerste deel en tweede deel van de Goddelijke Komedie te hebben gevolgd.
Docent Dr. Gandolfo Cascio is docent Italiaanse literatuur aan de Universiteit Utrecht waar hij ook het project Observatory on Dante Studies leidt. Zijn onderzoek richt zich op de receptie van canonieke auteurs en hun wederzijdse invloeden, met name stilistische. Hiertoe behoren de monografieën Michelangelo in Parnaso. La ricezione delle “Rime” tra gli scrittori (Marsilio, 2019; Engelse vertaling: Brill, 2022); Dolci detti. Dante, la letteratura e i poeti (Marsilio, 2021; Nino Martoglio Prijs) en Een idee van literatuur in Dantes Komedie (Istituto Italiano di Cultura, 2021).
Werkvorm: Hoorcolleges met gelegenheid voor vragen en discussie.
Data en tijdstip Woensdag 18 en 25 september, woensdag 2, 9, 16 en 23 oktober en woensdag 6 november 2024 van 15.15-16.45 uur.
N.B. woensdag 30 oktober vervalt i.v.m. herfstvakantie van de school.
Locatie Het Amsterdams Lyceum. Materiaal Iedere editie van de Goddelijke Komedie met vertaling.
Kosten: € 130 voor leden van Dante Alighieri Amsterdam, € 150 voor niet-leden.
Aanmelding en aanvullende informatie: Voor aanmelding mailt u naar info@danteamsterdam.nl. U kunt zich tot uiterlijk 1 september 2024 aanmelden. Het minimaal aantal deelnemers is 10, het maximaal aantal deelnemers is 25. Inschrijving geschiedt op volgorde van aanmelding.

Lezing: De Ziel van de Italiaanse Keuken door Onno Kleyn
2024-09-19 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
De Italiaanse keuken is al meer dan dertig jaar populair in Nederland. Maar is wat Nederlanders koken en eten wel echt Italiaans? En wat is ‘echt Italiaans’ trouwens? Onno Kleyn dook diep in de geschiedenis en de tradities van culinair Italië en vond verrassende informatie. Zou Dante zich herkend hebben in een pranzo in Florence van vandaag de dag? Misschien. Sommige smaken en smaakvoorkeuren zijn namelijk regelrecht afkomstig van middeleeuwse opvattingen omtrent gezondheid. Maar pasta is én veel ouder dan we dikwijls denken, én jonger als het om het algemene gebruik ervan gaat. De Italiaanse keuken is nog fascinerender dan gedacht, ogenschijnlijk conservatief, in werkelijkheid permanent in beweging.
N.B. Deze lezing duurt 90 min. Na 60 min. zal er kort worden gepauzeerd.
Onno Kleyn is een van de senioren in het vak van de culinaire en wijnjournalistiek, bekend om zijn grote kennis en zijn specialismen: Italië, Frankrijk en de geschiedenis van gastronomie. Hij schrijft wekelijks twee rubrieken in de Volkskrant. In 2010 startte hij de Academie Culinair Schrijven, waar hij aankomende en gevestigde culinaire talenten begeleidt. Daarnaast geeft hij veel lezingen en colleges. Kleyn publiceerde al meer dan 40 boeken over wijn en eten. In het najaar van 2016 publiceerde hij het meer dan 1000 pagina’s tellende De grote Kleyn, culinair compendium en in 2018 Luilekkerland – 400 jaar koken in Nederland, dat hij samen met zijn dochter en culinair historica Charlotte schreef. In mei 2019 verscheen Italië – mijn verhalen en recepten, een persoonlijke zoektocht naar de achtergronden, tradities en eigenzinnigheden van de Italiaanse keuken.

Filmvertoning: La ragazza con la pistola (1968)
2024-10-03 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Mario Monicelli
Duur: 110 min.
Ondertiteling: Engels
Met: Monica Vitti, Carlo Giuffré
Inleiding: Marzia Ruta (Taalhuis)
Synopsis:
Assuntina is heimelijk verliefd op Vincenzo, die naar haar verlangt maar niet met haar wil trouwen. Na een nacht vol liefde met hem te hebben doorgebracht, vlucht Vincenzo naar Engeland en laat Assuntina achter met sociale uitsluiting. De enige manier om dit te herstellen is Vincenzo te vermoorden. Wie kan dat doen? Assuntina zelf. Dus het meisje, met haar lange vlecht haar en haar diepe wortels in de cultuur van Zuid-Italië, vertrekt naar Swinging-Londen. Het is een zwarte komedie van de meester van de Italiaanse komedie Mario Monicelli. Een briljant fresco van de Zuid-Italiaanse samenleving dat de absurditeit van de sociale gewoonten die aan vrouwen worden opgelegd blootlegt. Een meesterlijke komedie die ons helpt te begrijpen waar Italiaanse vrouwen vandaan kwamen om emancipatie te bereiken.

Lezing: Commedia dell’Arte door Frans Krom
2024-10-16 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
In het begin van de 15e eeuw ontstaat in het arme en verdeelde Italië een vorm van theater die in korte tijd ongekend populair wordt en ruim twee eeuwen het Europees theater domineert: de Commedia dell’Arte. De speelstijl van de Commedia was grotesk, fysiek en met maskers. Dat was eigenlijk heel ongebruikelijk. De geheel eigenzinnige manier van theater die hierdoor ontstond was niet te vergelijken met enige andere vorm van theater. Het maskertheater was een theatrale reactie op de samenleving van toen. Acteurs vochten zich los uit het elitaire paleistheater en richtten zich op straat tot het volk. Toespelingen op actuele gebeurtenissen en personen vormden de basis. Met thema’s als geld, eten en huwelijkse problemen stond de Commedia dicht bij de gewone mensen.
Frans Krom is masker- en theatermaker uit Amersfoort. Hij heeft zich verdiept in het maskertheater van de Commedia dell’Arte door studies te volgen: bij Antonio Fava uit Reggio Emilia leerde hij de theorie en spel van de Commedia dell’Arte en bij Donato Sartori uit Padua het maken van traditionele leren maskers van de Commedia. De lezing zal dan ook een theatraal karakter hebben en de spreker zal zijn verhaal illustreren met live uitgevoerde demonstraties.

Lezing: De taal van Rome tussen fascisme en katholicisme: ideologieën van het Latijn in fascistisch Italië door Nicolò Bettegazzi
2024-11-07 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
In het fascistische Italië (1922-1943) was het Latijn geen ‘dode’ taal, maar stond symbool voor de geschiedenis van Rome en diens mythen. De ideologen van het fascistische regime dachten dat het Latijn ten grondslag moest liggen aan het fascistische project om de grootsheid van het oude Rome in de moderne tijd te vernieuwen. Tegelijkertijd gebruikte de katholieke Kerk het Latijn voor theologische, liturgische en educatieve doeleinden en als communicatiemiddel.
Hoe kon het fascistische gebruik van het Latijn verzoend worden met de religieuze betekenis van de taal? In deze lezing zal met betrekking tot deze vraag vooral in gegaan worden op de Neolatijnse literatuur van het fascistische ‘ventennio’, op het publieke discours over de Romeinse oudheid en op de spanningen tussen het fascisme en de katholieke Kerk met betrekking tot de interpretatie van de geschiedenis van Rome.
Nicolò Bettegazzi is een classicus met een uitgebreide academische achtergrond en ervaring in het onderwijs van Grieks en Latijn. Hij heeft zijn studies in Italië, België en Nederland gedaan. In 2023 is hij gepromoveerd in Groningen met een proefschrift over de ideologieën van het Latijn in het fascistische Italië. Na het afmaken van zijn PhD werkte hij twee jaar als docent Grieks en Latijn aan de Rijksuniversiteit Groningen. Momenteel werkt Nicolò als docent klassieke talen aan het Amadeus Lyceum, een middelbare school in Vleuten.

Filmvertoning: Il Divo (2008)
2024-11-20 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Paolo Sorrentino
Duur: 106 min.
Ondertiteling: Nederlands
Met: Toni Servillo, Anna Bonaiuto, Giulio Boseti
Inleiding: Jaap Hoekstra
Synopsis:
In de jaren tachtig wordt Italië opgeschrikt door terreur van de maffia. Ministers worden ontvoerd, belangrijke industriëlen verdwijnen of worden vermoord. Temidden van al deze terreur lijkt er één man onaantastbaar: Andreotti (vertolkt door Toni Servillo), een van de belangrijkste en machtigste Italiaanse politicus na de Tweede Wereldoorlog. De film geeft een boeiend inkijkje in de Italiaanse politiek in die tijd maar ook in het ongrijpbare politieke leven van Andreotti.

Lezing in samenwerking met het NKV: Sterfscènes in de Latijnse literatuur van Vergilius tot Tacitus door Sanne van den Berg
2024-12-11 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Sterfscènes kennen een lange literaire traditie in de klassieke literatuur. De dood van Dido is een van de belangrijkste gebeurtenissen in Vergilius’ Aeneis. De beschrijving van de zelfdoding van Lucretia in Livius heeft verschillende andere zelfdodingen van vrouwen geïnspireerd. In Tacitus’ Annalen heeft de dood van Tiberius een duidelijke structurele functie en bakent het het eerste deel van de tekst af.
Sterfscènes worden vaak dramatisch verteld en zijn de climax van het verhaal. Vaak worden deze passages gevonden op belangrijke punten in een tekst. Ze structureren de tekst, maar zijn ook belangrijke plekken om de betrokken personages te karakteriseren. Deze lezing geeft een overzicht van de belangrijke functies en de impact van sterfscènes in de Latijnse literatuur van Vergilius tot Tacitus.

Sanne van den Berg is onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam. Haar huidige onderzoek richt zich op de stijl van sterfscènes in Flavisch epos. In 2023 is ze gepromoveerd aan de University of St Andrews in Schotland met een proefschrift over sterfscènes in Tacitus’ Annalen.

Filmvertoning: C’eravamo Tanto Amati (1974)
2024-12-18 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Ettore Scola
Duur: 120 min.
Ondertiteling: Nederlands
Met o.a.: Nino Manfredi, Vittorio Gassman, Stefano Satta, Federico Fellini, Marcello Mastroianni, Stefania Sandrelli
Inleiding: Jet Rudolph
Synopsis Drie kameraden, partizanen in de strijd tegen het nazisme, zullen voor altijd vrienden blijven. Maar hoe lang is “altijd” als er een vrouw in het spel komt? Voor Antonio, Gianni en Nicola gaat de toekomst voorbij zonder dat ze het hebben gemerkt, daar draait het om in dit meesterwerk van Ettore Scola. Joyce Roodnat: “C’eravamo tanto amati is een film die van liefde overborrelt: kameraden, liefde en Scola’s voorliefde voor dit soort mannen: opgewonden standjes, egocentrisch, gepassioneerd en aanbiddelijk”.

Cursus ~ Reis door de Geschiedenis van Italië door Gandolfo Cascio
2025-01-01 15:15 - 2025-05-21 16:45 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
In deze cursus duiken we in de rijke geschiedenis van Italië, van de bloeiende middeleeuwse stadstaten tot de verfijnde hoven van de Renaissance, van de katholieke Reformatie tot het Risorgimento, en van het fascisme tot de hedendaagse media- en consumptiemaatschappij.
We verkennen samen de belangrijkste gebeurtenissen, ontwikkelingen en prominente figuren—zowel mannen als vrouwen—en plaatsen hen in hun economische, politieke en culturele context. Het doel is inzicht te krijgen in hoe Italië door de eeuwen heen een leidende rol in de wereld wist te vervullen en om het land beter te leren kennen.
Docent Dr. Gandolfo Cascio is docent-onderzoeker Italiaanse literatuur aan de Universiteit Utrecht waar hij ook het project Observatory on Dante Studies leidt. Als historicus is hij geïnteresseerd in de Middeleeuwen, de vroege moderniteit en de representatie van de “Italianiteit”. Hij is de auteur van de monografieën Michelangelo in Parnaso (Marsilio 2019) en Dolci detti. Dante, la letteratura e i poeti (Marsilio 2021, Nino Martoglio Prize) en van de essaybundel Le ore del meriggio (Il Convivio 2020, Premio Giuseppe Antonio Borgese).
Werkvorm Hoorcolleges (10) met gelegenheid voor vragen en discussie.
Data en tijdstip: Woensdag 26 februari, 5, 12, 19, 26 maart, 2, 9 april en 7, 14, 21 mei 2025 van 15.15 – 16.45 uur.
Locatie: Het Amsterdams Lyceum.
Materiaal: Niet nodig.
Kosten € 135 voor leden van Dante Alighieri Amsterdam, € 150 voor niet-leden.
Aanmelding en aanvullende informatie: Voor aanmelding mailt u naar info@danteamsterdam.nl. U kunt zich tot uiterlijk 1 februari 2025 aanmelden.
Het minimaal aantal deelnemers is 15, het maximaal aantal deelnemers is 25. Zodra duidelijk is dat de cursus doorgaat ontvangen de deelnemers een bevestiging van deelname met een betaalverzoek. Inschrijving geschiedt op volgorde van aanmelding.

Film ~ Il Sorpasso (1962)
2025-01-08 20:00 - 23:00 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Dino Risi, scenario Ettore Scola e.a.
Duur: ca 108 min
Ondertiteling: Nederlands
Met: Vittorio Gassman, Jean-Louis Trintignant, Catherine Spaak
Inleiding: Piet Bijlholt
Synopsis:
In de ochtend van Ferragosto is Rome uitgestorven. Wanhopig racet Bruno door de lege straten, op zoek naar een telefoon in een open bar. Dan ziet hij achter een open raam een jongeman: student Roberto druk blokkend voor een tentamen. Bruno weet zichzelf naar binnen te praten om te bellen en nodigt de student vervolgens uit voor een ritje naar het strand. Zo suizen ze even later de Via Aurelia af, de ene na de andere auto inhalend. Maar het is ook in overdrachtelijke zin een inhaalmanoeuvre: Roberto gaat inzien dat hij zijn brave leventje van zich af moet schudden. De bij vlagen hilarische film is in Nederland niet zo bekend, maar wordt elders gezien als het hoogtepunt van de Commedia all’Italiana, al heeft deze film een serieuzere ondertoon dan de meeste van de succesvolle komedies van die stroming uit de jaren ’60.

Lezing ~ Spiegels van Rome door Sandrina Bokhorst
2025-01-22 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
De spreker laat Rome op een bijzondere manier zien middels moderne vragen die we aan eeuwenoude monumenten stellen. Ze put hierbij uit de rijke verhalen -schatkist van Rome’s eeuwige geschiedenis. We doorkruisen de stad, van het machtige Colosseum tot de nederige pelgrimsgraven, van het adellijk piazza Navona tot het gemoedelijke piazza Testaccio, van het mannenmonument het Vittoriano tot de vrouwenheuvel de Aventijn, van de tempel van de hoop tot het Laatste Oordeel. Highlights of buiten de gebaande paden; steeds is de vraag bij de historische verhalen en plekken: wat zegt het ons vandaag de dag? Hoe halen wij inspiratie uit herkenbare verhalen uit het verleden? Rome daagt uit tot reflectie laat de spreker in deze levendige presentatie zien.
Sandrina Bokhorst (1963) is historica en woont zowel in Rome als in Nederland. Als geboren verhalenverteller maakte ze met rondleidingen en lezingen al een groot publiek enthousiast voor haar stad met haar bedrijf Persoonlijk Rome. De afgelopen jaren zocht ze daarbij steeds meer thematische insteken die de geschiedenis van de stad dichterbij een hedendaags publiek brengen, o.a. door middel van webinars. Deze benadering paste ze ook toe in haar boek. Daarvoor werkte ze vele jaren als communicatieadviseur maar de liefde voor geschiedenis en voor Rome voerde haar weer terug naar de Eeuwige stad.

Film ~ L’Arminuta (2021)
2025-02-06 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Giuseppe Bonito
Duur: ca 110 min
Ondertiteling: Italiaans
Met: Sofia Fiore e Carlotta De Leonardis
Inleiding: Isabel van de Kant
Synopsis:
Deze film is gebaseerd op de gelijknamige roman van Donatella Di Pietrantonio en speelt zich af in de jaren ’70. Een 13-jarig meisje wordt onverwachts teruggebracht naar haar biologische familie, nadat ze haar hele jeugd bij pleegouders heeft gewoond. Ze moet wennen aan een nieuw, arm en ruig leven op het platteland, terwijl ze probeert te begrijpen waarom ze is ’teruggegeven’. De film verkent thema’s als identiteit, moederschap en de zoektocht naar verbondenheid.

Lezing ~ Le Lingue d'Italia door Mauro Scorretti
2025-02-12 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
in samenwerking met Taalhuis Amsterdam
L’Italia di oggi è un paese linguisticamente molto differenziato, più di altri paesi europei, come ogni visitatore può facilmente osservare. Dopo una breve introduzione dedicata alle cause di questa frammentazione, la presentazione si propone di dare un sintetico panorama della diversità linguistica italiana, con descrizioni di alcune caratteristiche dei principali gruppi di “dialetti” e della loro distribuzione, e cenni sui loro rapporti con le altre lingue romanze, sulle isole e penisole alloglotte, sulle varietà di italiano ‘standard’ contemporaneo e sulle modalità dei loro usi. Infine si tenterà di fare il punto sull’evoluzione in atto in questo complesso quadro linguistico.
Mauro Scorretti (1953) afkomstig uit Gorizia voltooide zijn universitaire studie in Padua, aan het Instituut voor Neo-Latijnse Filologie. Van 1980 tot 2017 werkte hij aan de Universiteit van Amsterdam als hoogleraar Italiaanse taalkunde bij de afdeling Italiaans, waar hij in 1992 promoveerde op een proefschrift over de Italiaanse syntaxis onder begeleiding van Vincenzo Lo Cascio. Sinds 2017 is hij met emeritaat. Zijn onderzoeksinteresses betreffen vooral de Italiaanse en Romaanse syntaxis en de Italiaanse dialectologie.
N.B. Deze lezing wordt in het Italiaans gegeven.

Film ~ L’Ombra del Giorno (2022)
2025-03-05 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Giuseppe Piccioni
Duur: ca 124 min
Ondertiteling: Engels
Met o.a.: Riccardo Scamarcio en Benedetta Porcaroli
Inleiding: Isabel van de Kant
Synopsis Het verhaal speelt zich af in de jaren ’30, tijdens het fascistische regime in Italië. De film draait om Luciano, een restauranthouder met fascistische sympathieën, en Anna, een mysterieuze jonge vrouw die in zijn restaurant komt werken. Terwijl ze elkaar beter leren kennen wordt duidelijk dat Anna een geheim met zich meedraagt, dat hun levens ingrijpend zal veranderen. De film verkent thema’s als liefde, ideologie en morele keuzes in een turbulente historische periode.

Lezing ~ Recanati en twee van zijn kinderen door Eric Moormann
2025-03-13 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
In de Marken ligt onder meer het stadje Recanati, dat trots is op enige bijzondere kunstwerken en twee van zijn kinderen. In deze lezing staan Giacomo Leopardi en Beniamino Gigli centraal, beiden lokaal geëerd, ook al hebben ze de meeste tijd van hun leven elders gesleten.

Giacomo Leopardi begon in de gigantische bibliotheek van zijn vader serieus de klassieke oudheid te bestuderen en schreef er ook zijn eerste gedichten. Beniamino Gigli kreeg een heus – vorig jaar heropend – museum in het charmante stadstheater.

De lezing is een voorbereiding op de aankomende Dantereis naar de Marken maar ook voor literatuur- en muziekminnaars de moeite waard.

Dantedì, met als thema 'Dante op zoek naar Tommaso Vincidor'
2025-03-29 10:30 - 15:00 | Locatie Kasteel van Breda. Kasteelplein 10 11XC Breda
In het kader van Dantedì, de jaarlijkse gedenkdag van Dante Alighieri over de gehele wereld, wordt op 29 maart 2025 speciaal voor leden van Dante Alighieri een programma georganiseerd waarin het Kasteel van Breda centraal staat. In dit kasteel huisvest thans de KMA. Niet alleen omdat het kasteel een belangrijke ‘Oranje’ geschiedenis kent, maar vooral omdat Tommaso Vincidor, een Italiaanse architect, een belangrijke rol gespeeld heeft bij de vormgeving in de 16de eeuw van dit indrukwekkende Renaissance paleis van de Nassaus.
Voorafgaand aan de rondleiding in het Kasteel van Breda treffen we elkaar in de Waalse Kerk voor een kopje koffie gevolgd door een tweetal lezingen. De eerste door: Wouter Wagemakers met als titel: De Italiaanse Renaissance in Nederland. Vervolgens zal Sabrina Vermeer – Sacchetti een lezing geven met als titel: De Moderne Italiaanse architectuur in Nederland. Onderaan vindt u een uitgebreide omschrijving over de inleiders. De lezingen worden gevolgd door lichte broodjeslunch.
Programma
o Vanaf 10:30 is de Waalse Kerk open met gelegenheid een kopje koffie of thee te gebruiken
o 11:00 – Welkomstwoord door Rob Vroom, voorzitter samenwerkende Dante comitati in Nederland
o 11:10 – Lezing door Wouter Wagemakers: De Italiaanse Renaissance in Nederland
o 12:00 – Lezing door Sabrina Vermeer- Sacchetti: De Moderne Italiaanse architectuur in Nederland
o Na de lezingen een lichte broodjeslunch
o 13:15 – Vertrek van de eerste groep naar het Kasteel van Breda, (ongeveer 10 minuten lopen) voor de rondleiding, daarna volgen om de 10 minuten de volgende 2 groepen.
o Na afloop van de rondleiding kunt u genieten van de gezelligheid van Breda. Een bezoek aan de Grote Kerk (open tot 17.00u) is alleszins de moeite waard, zie Grote Kerk Breda
Locaties
Waalse Kerk Breda: Catharinastraat 83, 4811 XG Breda. Waalse Kerk Breda
Kasteel van Breda: Kasteelplein 10, 4811 XC Breda. In het Kasteel van Breda is thans de KMA gevestigd.
LET OP: Dit is een militair complex. Voor bezoekers gelden derhalve bijzondere veiligheids- en aanmeldingsvoorschriften, zie onder.
Maximum aantal deelnemers
Omdat we slechts kunnen beschikken over 3 rondleiders is het maximum aantal deelnemers gesteld op 60, d.w.z. max. 20 deelnemers per groep.
N.B. DEZE ACTIVITEIT IS VOLGEBOEKT

Aanmelden deelname voor 15 maart is noodzakelijk, bij voorkeur door invullen van het online aanmeldformulier, via de volgende link: Aanmeldformulier Dante KMA Breda
U kunt ook een email sturen naar Dante Alighieri Nederland: info@dantenederland.nl met daarin de volgende gegevens:
o Naam, incl. e-mailadres
o Lid van Dante Alighieri (comitato noemen)
o Eventuele introducés (aantal), ook met e-mailadres

Kosten
De kosten van deelname voor dit speciale programma bedragen € 35,- per persoon. Hiervoor krijgt u de koffie en broodjeslunch, de lezingen en de rondleiding.
Deze kosten te voldoen via de volgende betaallink: Betaallink Dante KMA Breda of door overmaken op: rekening nummer [REDACTED] t.n.v. Dante Alighieri Nederland.
De aanmelding is definitief na betaling. Terugbetaling bij verhindering tot 7 dagen voorafgaand aan het evenement.
-o-o-o-
N.B. Bijzondere eisen voor de aanmelding voor de rondleiding:

Toestemming voor het betreden van het militaire terrein. Bezoekers van het Kasteel van Breda (KMA) dienen in bezit te zijn van de toestemming van het Ministerie van Defensie. Daarvoor is het nodig dat iedere bezoeker zich tijdig aanmeldt met zijn/haar eigen individuele e-mailadres. (Dus echtparen of partners kunnen niet via hetzelfde emailadres worden aangemeld.)
Alle deelnemers ontvangen van het Ministerie van Defensie een mail met een format dat p.o. digitaal dient te worden ingevuld en geretourneerd. Let op dat de juiste nummers worden ingevuld van de ID kaart, paspoort of rijbewijs.
Iedere deelnemer ontvangt dan kort daarna van het Ministerie de toestemming (daar gaan we vanuit) om het Kasteel van Breda te bezoeken.
Deze toestemming dient elke deelnemer bij het bezoek van 29 maart 2025 bij zich te hebben (eventueel op de telefoon) en uiteraard de geldige legitimatie meebrengen en deze bij de wacht presenteren.

-o-o-o-
Informatie over de sprekers
Wouter Wagemakers is Lecturer in Art and Architectural History aan de Universiteit van Leiden. Hij is specialist op het gebied van Italiaanse renaissance kunst en architectuur, en docent bij het Centre for the Arts in Society. In Leiden geeft hij hoorcolleges over Europese kunst en architectuur van de renaissance, 1300-1550 en werkgroepen over Rome (excursie), de Global Renaissance, en academische vaardigheden. Hij begeleidt daarnaast bachelorscripties over renaissancekunst en -architectuur, en is stagecoördinator voor studenten van de opleidingen kunstgeschiedenis en Arts, Media, and Society.
Sabrina Vermeer-Sacchetti is een Italiaanse architect en woont en werkt sinds 2000 in Nederland. Zij is in 1996 afgestudeerd aan de Universiteit van Florence, faculteit Architectuur. In 2006 heeft ze nog een internationale masterclass aan het Berlage Instituut in Rotterdam gevolgd. Ze heeft meer dan 25 jaar werkervaring als architect. 4 jaar als restauratie-architect in Florence en inmiddels 24 jaar als architect in Nederland. In Nederland heeft zij eerst bij diversen architecten bureaus veelal aan nieuwbouw woning- en kantoren ervaring opgebouwd. In 2012 heeft ze haar eigen architectenbureau Vermeer Sacchetti Design opgericht. Met haar bureau richt ze zich op nieuwbouw, renovatie en herbestemming voor Retail en particulieren klanten. Voor meer informatie kunt u haar website www.designsvs.com bezoeken.

Film ~ Nostalgia (2022)
2025-04-09 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Mario Martone
Duur: ca 117 min
Ondertiteling: Nederlands
Met: Pierfrancesco Favino, Francesco Di Leva en Tommaso Ragno
Inleiding: Nina Bauer en Belinda Paparella
Synopsis:
Felice Lasco keert terug naar zijn geboortestad Napels om voor zijn doodzieke moeder te zorgen. Hij is meer dan veertig jaar weggeweest; deze periode heeft hij doorgebracht in het MiddenOosten en Afrika. Nu hij terug is in de Sanità-wijk, herontdekt hij verscheidene plaatsen uit zijn verleden, ontdekt hij nieuwe gebruiken en regels in de stad, en dat iets uit het verleden hem nog steeds aan hem lijkt te knagen. Ook ontmoet hij in Napels weer een oude vriend, Oreste, die de criminaliteit in is gegaan.

Lezing ~ Het Leven van Mathilde door Gregor Dijkhuis
2025-04-17 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
In augustus 2024 is Het Leven van Mathilde uitgekomen, een boek over markgravin Mathilde van Toscane. In een aaneenschakeling van avontuurlijke gebeurtenissen en intriges, vertelt Het Leven van Mathilde de geschiedenis van deze kleurrijke vrouw en haar voorgangers, de Heren van Canossa. Het is de eerste Nederlandstalige monografie over deze bijzondere vrouw, die in Nederland vrijwel onbekend is. Geheel ten onrechte.
Gravin Mathilde van Toscane (1046-1115) is een van de machtigste vorsten in de Hoge Middeleeuwen. Voor de geschiedenis van Italië is zij zelfs zo belangrijk dat de tweede helft van de 11e eeuw wel het ‘Mathildische tijdperk’ wordt genoemd. In deze turbulente tijd, waarin het doorgaans mannen zijn die de dienst uitmaken, houdt eigenzinnige Mathilde stand – met groot doorzettingsvermogen, en strategisch en militair inzicht.
Mathilde’s leven staat in het teken van de voortdurende strijd die zij moet voeren om de enorme nalatenschap veilig te stellen die haar voorouders hadden opgebouwd in Noord- en Midden-Italië. De naam van deze geëmancipeerde, strijdbare gravin is ook onlosmakelijk verbonden met de ‘Gang naar Canossa’. Haar stamburcht in de Apennijnen is het toneel van de boetetocht die keizer Hendrik IV moet ondernemen om zich te verzoenen met paus Gregorius VII. Mathilde is niet alleen de gastvrouw van die topontmoeting maar ook de belangrijkste bemiddelaar.
De 11e eeuw is ook de eeuw van de opkomst van de stadsteden in Italië. In deze turbulente tijd, waarin het doorgaans mannen zijn die de dienst uitmaken, houdt de eigenzinnige Mathilde zich opmerkelijk goed staande – met groot doorzettingsvermogen, strategisch en militair inzicht.
Gregor Dijkhuis (1953) studeerde aan de Universiteit van Amsterdam en was werkzaam als schoolleider in het voortgezet onderwijs. Sindsdien legt hij zich toe op de geschiedenis van de Hoge Middeleeuwen. Van zijn hand verscheen eerder Stupor Mundi, Kroniek van een eigenzinnige keizer (2015), de eerste Nederlandstalige monografie over keizer Frederik II. In 2021 schreef hij De Middeleeuwse Zomer (www.stupormundi.net)

Lezing ~ Federico 'Fred' Carasso in Amsterdam. Emancipatie tussen kunst en politiek door Matisse Huiskens
2025-05-07 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Vrijwel direct na de Mars op Rome in 1922 vertrekt Federico ‘Fred’ Antonio Carasso (1899-1969) definitief uit Italië. Samen met vele anderen gaat hij op zoek naar een betere toekomst – wie weet als kunstenaar. Zijn artistieke ambities waren eerder bijna in de kiem gesmoord, toen hij als arbeider in de FIAT-fabriek in Turijn moest werken. Maar toch lukte het Carasso om te blijven tekenen, bijvoorbeeld voor de communistische krant L’Ordine Nuovo. De opkomst van het fascisme maakte echter ook daar een einde aan. Carasso belandt in Parijs, werkt als ambachtsman, maar werd vanwege zijn linkse idealen een paar jaar later het land uitgezet. Vervolgens komt hij aan in Brussel, hoewel ook daar zijn overtuigingen ertoe zouden leiden dat hij gedwongen werd om weg te gaan.
Na omzwervingen wordt Carasso verhoord op het bureau van de Vreemdelingenpolitie in Amsterdam. Uit het verslag van 8 januari 1934 blijkt dat hij voorlopig in de hoofdstad mocht verblijven, op voorwaarde dat hij zich niet meer met politiek zou inlaten. Carasso belooft plechtig zich tot beeldhouwen te beperken. Echter, in deze lezing wordt een ander licht geworpen op die verklaring van deze weinig bestudeerde, maar zeer actieve kunstenaar.
Carasso’s omvangrijke archief en oeuvre worden vanwege zijn aankomst in Amsterdam grotendeels in Nederland bewaard. In de lezing wordt zijn identiteit als een Italiaanse beeldhouwer in een breder perspectief geplaatst, om vanuit verschillende invalshoeken te kijken naar zijn soms beperkte mogelijkheden tot emancipatie. Wat zegt dat over het werk, de strategieën en de bewegingsruimte van migrerende kunstenaars?
Matisse Huiskens is kunsthistoricus, kunstcriticus en docent moderne en hedendaagse kunst aan de Universiteit Utrecht. In 2023 promoveerde hij aan de Universiteit van Amsterdam en van Salerno op een proefschrift over Fred Carasso in België en Nederland in de jaren ’20 tot en met de jaren ‘50. Daarnaast was hij de afgelopen jaren als onderzoeker en docent verbonden aan het Koninklijk Nederlands Instituut in Rome en het Nederlands Interuniversitair Kunsthistorisch Instituut in Florence.

Film ~ Viva la Libertà (2013)
2025-05-20 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Roberto Andò
Duur: ca 94 min
Ondertiteling: Nederlands
Met: Toni Servillo, Valerio Mastandrea, Valeria Bruni Tedeschi
Inleiding: Jaap Hoekstra
Synopsis:
Een ontspannen lentefilm ter voorbereiding op de ‘Italiaanse zomervakantie’, gedragen door topacteur Toni Servillo (in een dubbelrol) en Valeria Bruni Tedischi. Tevens een film met een ‘scherzende’ politieke inslag over een land, dat door velen als een krankzinnigengesticht wordt ervaren, en waarbij acteur Toni te hulp wordt geroepen om de regering van de ondergang te redden. Maar zoals alles in dat schone land ligt de liefde eraan ten grondslag. Genieten in optima forma.

Lezing ~ Pellegrino Artusi door Saskia Balmaekers
2025-06-04 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Hoe ver en hoe lang de naam Pellegrino Artusi zal weerklinken, daarvan hebben zijn ouders bij zijn geboorte in 1820, in het Italiaanse Forlimpopoli (Emilia-Romagna), nog geen idee. Dat hij op hoge leeftijd een kookboek zal publiceren dat duizenden keren wordt herdrukt, niet alleen in Italië maar ook in Nederland, Frankrijk, de Verenigde Staten en zelfs in Japan, ligt ver buiten hun voorstellingsvermogen. En dat terwijl Pellegrino’s eerste maaltijd het hart van een zwaluw was…
Saskia Balmaekers geeft tijdens haar lezing een kijkje in het leven van Pellegrino Artusi en de tot de totstandkoming van zijn culinaire meesterwerk La scienza in cucina e l’arte di mangiar bene, in het Nederlands vertaald als De wetenschap in de keuken en de kunst om goed te eten. Ze volgt zijn levensloop aan de hand van anekdotes, brieven en verhalen vol smakelijke details, zodat de man achter het bekendste kookboek van Italië een gezicht krijgt dat sprekender is dan de enige foto die van hem bewaard is gebleven. Schuif aan voor een smakelijke avond en maak kennis met Artusi en zijn heerlijke verhalen.
Saskia Balmaekers (1980) is schrijver, journalist en blogger, en bovenal Italiëkenner. Sinds 2010 deelt ze dagelijks de mooiste en lekkerste dingen uit Il Belpaese op de zeer populaire blog Ciaotutti.nl. Eerder verschenen van haar hand o.a. De geheimen van Inferno, De 101 mooiste plekken van Italië, Mijn Rome, Mijn Puglia en Mijn Napels.

Film ~ Ferie d’Agosto (1996)
2025-06-19 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Paolo Virzì
Duur: ca 110 min
Ondertiteling: Italiaans
Met: Silvio Orlando, Sabrina Ferilli, Ennio Fantastichini
Inleiding: Marzia Ruta (Taalhuis Amsterdam)
Synopsis:
Italië, zomer midden jaren negentig. Twee families, verschillend in sociale klasse en cultureel kapitaal, gaan op vakantie naar het kleine eiland Ventotene. Deze vredige plek met zijn ongerepte natuur wordt het toneel van een bloedige, en bijna Shakespeariaanse, botsing tussen de twee families. Regisseur Paolo Virzì kroonde de film officieel als de enige echte erfgenaam van de traditie van de Commedia all’Italiana. De film werd gemaakt in het jaar na de eerste verkiezing van Silvio Berlusconi en is een van de films die zowel het falen van progressief links toont als het winnen van rechts populisme het best in beeld brengt. Het is geen verrassing dat de film als een komedie wordt omschreven.

Film ~ Amarcord (1973) ￼
2025-09-09 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Regie: Federico Fellini
Duur: ca 127 min.
Ondertiteling: Nederlands
Met: Bruno Zanin, Magali Noël en Pupella Maggio
Inleiding: Jet Rudolph

Synopsis
De film toont de jeugdherinneringen van Fellini over zijn geboortestad Rimini gedurende de fascistische jaren ’30, gezien door de ogen van zijn jeugdvriend Titta Benzi. De titel, in het Romagna-dialect, bevat een mix van de woorden amare, ricordare, cuore en amaro; de ingrediënten voor het ‘bitterzoete’ leven van de jaren ‘30 in Italië.
De film won in 1973 won een Oscar voor beste buitenlandse film en werd in 2002, samen met 99 andere films, uitgeroepen tot cultureel erfgoed, aangezien zij volgens het Ministerie van Cultuur het collectieve geheugen van het land tussen 1942 en 1978 hebben veranderd.
De film is een aantal jaren geleden ook al eens vertoond, maar op veler verzoek nu nog een keer.

Lezing ~ Michelangelo Buonarotti de mens in zijn gedichten door Peter Adema - vertelling & Willem Mook - luitmuziek
2025-09-25 20:00 - 22:30 | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Michelangelo Buonarotti (1475-1564) was en is als beeldhouwer/schilder een van de beroemdste kunstenaars van de Renaissance –zijn grootste werken zijn bij het grote publiek bekend en worden algemeen bewonderd. Minder bekend is dat hij prachtige gedichten schreef: over zijn leven, zijn kunst, zijn geliefden, zijn religieuze inborst en zijn angst voor de dood. Niet alleen is zijn poëzie van hoge kwaliteit; zijn menselijke ontboezemingen komen recht uit zijn hart. Daarbij is het uitzonderlijk dat een beeldend kunstenaar zelfbeschouwende gedichten nalaat.
Deze lezing brengt de mens Michelangelo in beeld aan de hand van zijn poëzie, die in het Nederlands amper gepubliceerd werd. Peter Adema maakte hiervoor een keuze uit de circa 300 overgeleverde gedichten van Michelangelo en maakte zijn eigen vertalingen, waarbij hij de kunstenaar door zijn levensfases volgt. De luitmuziek die tussen de gedichten door klinkt sluit aan bij Michelangelo’s leven en werkterrein in Noord-Italië. De luit ontwikkelde zich juist in die tijd als een polyfoon instrument en dankte zijn populariteit aan de mogelijkheid om er veelstemmig op te spelen. Lichtbeelden met vooral kunstwerken van Michelangelo begeleiden de klinkende poëzie en bieden visuele context in aansluiting op de voorgedragen gedichten.
Peter Adema studeerde klassieken in zijn geboortestad Amsterdam. Daarnaast deed hij opleidingen solozang en opera in Amsterdam aan het Conservatorium en in Parijs. Vervolgens trad hij veelvuldig op als verteller en vertolker van poëzie in samenwerking met diverse instrumentalisten.
Willem Mook studeerde hoofdvak luit aan het Sweelinck Conservatorium in Amsterdam en muziekwetenschap aan de Rijksuniversiteit Utrecht. Hij specialiseerde zich op het gebied van de Renaissance polyfonie en heeft een lange staat van dienst als solist en begeleider op luit, theorbe en vihuela de mano.
Als duo treden Peter Adema en Willem Mook al ruim 20 jaar samen op met diverse programma’s met poëzie en luitmuziek. Veelgevraagd was hun voorgaande programma ‘Met Dante van Hel tot Hemel’.
