Lezing ~ Michelangelo Buonarotti de mens in zijn gedichten door Peter Adema - vertelling & Willem Mook - luitmuziek
2025-09-25 20:00 - 22:30 (Europe/Amsterdam) | Het Amsterdams Lyceum, Valeriusplein 15, Amsterdam, 1075 BJ
Michelangelo Buonarotti (1475-1564) was en is als beeldhouwer/schilder een van de beroemdste kunstenaars van de Renaissance –zijn grootste werken zijn bij het grote publiek bekend en worden algemeen bewonderd. Minder bekend is dat hij prachtige gedichten schreef: over zijn leven, zijn kunst, zijn geliefden, zijn religieuze inborst en zijn angst voor de dood. Niet alleen is zijn poëzie van hoge kwaliteit; zijn menselijke ontboezemingen komen recht uit zijn hart. Daarbij is het uitzonderlijk dat een beeldend kunstenaar zelfbeschouwende gedichten nalaat.
Deze lezing brengt de mens Michelangelo in beeld aan de hand van zijn poëzie, die in het Nederlands amper gepubliceerd werd. Peter Adema maakte hiervoor een keuze uit de circa 300 overgeleverde gedichten van Michelangelo en maakte zijn eigen vertalingen, waarbij hij de kunstenaar door zijn levensfases volgt. De luitmuziek die tussen de gedichten door klinkt sluit aan bij Michelangelo’s leven en werkterrein in Noord-Italië. De luit ontwikkelde zich juist in die tijd als een polyfoon instrument en dankte zijn populariteit aan de mogelijkheid om er veelstemmig op te spelen. Lichtbeelden met vooral kunstwerken van Michelangelo begeleiden de klinkende poëzie en bieden visuele context in aansluiting op de voorgedragen gedichten.
Peter Adema studeerde klassieken in zijn geboortestad Amsterdam. Daarnaast deed hij opleidingen solozang en opera in Amsterdam aan het Conservatorium en in Parijs. Vervolgens trad hij veelvuldig op als verteller en vertolker van poëzie in samenwerking met diverse instrumentalisten.
Willem Mook studeerde hoofdvak luit aan het Sweelinck Conservatorium in Amsterdam en muziekwetenschap aan de Rijksuniversiteit Utrecht. Hij specialiseerde zich op het gebied van de Renaissance polyfonie en heeft een lange staat van dienst als solist en begeleider op luit, theorbe en vihuela de mano.
Als duo treden Peter Adema en Willem Mook al ruim 20 jaar samen op met diverse programma’s met poëzie en luitmuziek. Veelgevraagd was hun voorgaande programma ‘Met Dante van Hel tot Hemel’.

Cursus ~ Niccolò Machiavelli’s ‘Il Principe' door Gandolfo Cascio ￼
2025-10-01 15:15 - 2025-11-05 16:45
Deze cursus biedt een begeleide lectuur van Il Principe (1532) van Niccolò Machiavelli, een van de fundamentele teksten van de Italiaanse literatuur en de Westerse politieke theorie.
Het werk wordt benaderd vanuit een multidisciplinair perspectief -politiek, historisch en esthetisch – op het kruispunt van de klassieke traditie, de crisis van de renaissance-orde en de hedendaagse cultuur.
Kernbegrippen zoals macht, legitimiteit, conflict en stijl wordenonderzocht in relatie tot de context waarin het werk is ontstaan, en in het licht van andere boeken van de denker. Bijzondere aandacht gaat uit naar de receptie van dit meesterwerk: tussen invloed en misverstand, om te begrijpen wat er vandaag de dag nog leeft van zijn visie, en hoe de mythe (en het cliché) van het ‘machiavellisme’ is ontstaan.
Docent
Dr. Gandolfo Cascio is docent-onderzoeker Italiaanse literatuur aan de Universiteit Utrecht waar hij ook het project Observatory on Dante Studies leidt.
Als historicus is hij geïnteresseerd in de Middeleeuwen, de vroege moderniteit en de representatie van de “Italianiteit”. Hij is de auteur van de monografieën Michelangelo in Parnaso (Marsilio 2019) en Dolci detti. Dante, la letteratura e i poeti (Marsilio 2021, Nino Martoglio Prize) en van de essaybundel Le ore del meriggio (Il Convivio 2020, Premio Giuseppe Antonio Borgese).
Werkvorm
Hoorcolleges (5) met gelegenheid voor vragen en discussie.
Data en tijdstip
Woensdag 1, 8, 15, 29 oktober en woensdag 5 november 2025 van 15.15 – 16.45 uur.
N.B.: er is geen les op 22 oktober i.v.m. de herfstvakantie.
Locatie
Het Amsterdams Lyceum.
Materiaal
Elke editie van ‘De Prins’ van Machiavelli.
Kosten
€ 75 voor leden van Dante Alighieri Amsterdam, € 95 voor niet-leden.
Aanmelding en aanvullende informatie
Voor aanmelding mailt u naar info@danteamsterdam.nl. U kunt zich tot uiterlijk 20 september 2025 aanmelden.
Het minimaal aantal deelnemers is 15, het maximaal aantal deelnemers is 25. Zodra duidelijk is dat de cursus doorgaat, ontvangen de deelnemers een bevestiging van deelname met een betaalverzoek. Inschrijving geschiedt op volgorde van aanmelding.

Film ~ L’Immensità (2022) ￼
2025-10-09 20:00 - 22:30
Regie: Emanuele Crialese
Duur: ca 94 min.
Ondertiteling: Italiaans
Met o.a.: Penélope Cruz en Vincenzo Amato
Inleiding: Isabel van de Kant
Synopsis
L’Immensità is een intieme en visueel rijke film van de Siciliaanse regisseur Emanuele Crialese, die in 2022 tijdens de presentatie op het filmfestival van Venetië uit de kast kwam als transgender. Deze persoonlijke wending geeft de film extra lading: het verhaal is namelijk deels gebaseerd op Crialese’s eigen ervaringen. De film speelt zich af in het Italië van de jaren zeventig. Centraal staat Clara, moeder van drie kinderen, die ondanks alles probeert het leven kleur te geven. Maar haar echtgenoot vormt een donkere tegenpool. Hij is gewelddadig, ontrouw en oefent zijn macht zonder schaamte uit. Tegen deze achtergrond ontvouwt zich het verhaal van identiteit en zelfontdekking. Crialese hanteert een unieke stijl: een sprankelende mix van Italiaanse neorealistische cinema en komedie.

Lezing ~ Rome-reizen in het voortgezet onderwijs door Roel Schoonveld
2025-10-15 20:00 - 22:30
Rome is al vele tientallen jaren een gewild reisdoel voor VWO-scholen in ons land, vooral voor gymnasiumleerlingen. In het voorjaar of najaar gaan grote groepen leerlingen met enkele docenten naar de Eeuwige Stad.
In de lezing legt Roel uit hoe ze dat aanpakken – er zijn nogal wat verschillen – met centraal de vraag: hoe kweek je belangstelling bij pubers voor “die ouwe troep”? Tevens komen er ontwikkelingen ter sprake die de reizen tegenwoordig bemoeilijken.
Roel Schoonveld was tientallen jaren als leraar scheikunde verbonden aan Het Amsterdams Lyceum, waar hij ook van 1985 tot 2017 rector was. Hij heeft vele tientallen werkweken geleid ter voorbereiding van de Rome-reizen en ook die reizen zelf geleid en begeleid. Roel maakt sinds 2009 deel uit van het Dante-bestuur.

Film~ L’Innocente (1976)
2025-11-05 20:00 - 22:30
Regie: Luchino Visconti
Duur: ca 123 min.
Ondertiteling: Nederlands
Met o.a.: Giancarlo Giannini, Laura Antonelli en Jennifer O’Neil
Inleiding: Thea Tacx
Synopsis
De jonge aristocraat Tullio heeft buitenechtelijke relaties waar hij rond vooruit komt, maar wanneer zijn echtgenote zich dezelfde vrijheid permitteert door een affaire met een jonge schrijver te beginnen, vindt Tullio dat onacceptabel. Zijn jaloezie heeft verstrekkende gevolgen.
Luchino Visconti weet het extravagante met het immorele meesterlijk te combineren. De film is gebaseerd op de gelijknamige roman van Gabriele D’Annunzio uit 1892.

Lezing ~ Sotto un Cielo di Stelle Il cammino teatrale di Carmelinda Gentile door Carmelinda Gentile
2025-11-20 20:00 - 22:30
Questa conferenza è un viaggio attraverso trent’anni di carriera teatrale, artistica e interiore. A partire dal debutto nel 1994 al Teatro Greco di Siracusa, Carmelinda Gentile ci guida tra i grandi testi della tragedia antica, il teatro civile, il cinema, la televisione e le esperienze internazionali che l’hanno portata nei Paesi Bassi, dove ha fondato il Korego Theatergroep.
La conferenza non si limita a raccontare le tappe di un percorso professionale, ma esplora anche le trasformazioni personali di una donna che ha scelto il teatro come strumento di verità, memoria e resistenza. Attraverso parole, ricordi e visioni, lo spettatore viene coinvolto in un racconto che illumina il confine sottile tra scena e vita, tra arte e realtà. Un atto d’amore verso il teatro come linguaggio universale capace di generare consapevolezza, cura e connessione profonda con l’altro.
Carmelinda Gentile, actrice en regisseur, is afkomstig uit Sicilië. Daar debuteerde ze in 1994 in het Griekse theater van Syracuse en nam ze vervolgens deel aan vele producties van het Istituto Nazionale del Dramma Antico onder leiding van o.a. grootmeester Luca Ronconi. Na haar verhuizing naar Nederland richtte ze de Korego Theatergroep op, een gezelschap met maatschappelijk engagement. Naast theater is ze ook werkzaam voor radio en film. Bij het grote publiek is ze bekend van haar rol in de serie ‘Il Commissario Montalbano’. In 2024 kreeg ze de titel ‘Cavaliere dell’Ordine della Stella d’Italia’ voor haar inzet voor de promotie van de Italiaanse cultuur in Nederland. Carmelinda spreekt vijf talen en heeft een veelzijdige artistieke opleiding.
N.B. Deze lezing wordt in het Italiaans gegeven (met toelichting in het Nederlands).

Film ~ La Signora senza Camelie (1953) ￼
2025-12-03 20:00 - 22:30
Regie: Michelangelo Antonioni
Duur: ca 100 min.
Ondertiteling: Engels
Met o.a.: Lucia Bosè, Andrea Cecchi, Gino Cervi, Alain Cuny
Inleiding: Piet Bijlholt
Synopsis
Een filmproducent raakt gecharmeerd van een aardige verkoopster en geeft haar een rolletje in zijn film. Hoewel de film matig wordt ontvangen, houdt het publiek van de nieuwelinge. Dat is het begin van haar filmcarrière. Maar haar bekruipt steeds meer een gevoel van onbehagen: de mensen om haar heen zien haar slechts als een mooi figuurtje en hebben geen oog voor wie ze werkelijk is. Ze wordt steeds ongelukkiger in haar rollen.
De manier waarop Carla in de film wordt ontdekt verschilt niet veel van bijvoorbeeld Sophia Loren of Gina Lollobrigida. Maar voor niet alle beginnelingen pakte het filmavontuur zo goed uit als voor genoemde twee sterren. Antonioni maakte van zijn derde speelfilm een aangrijpend en schrijnend kijkje achter de schermen van de filmwereld.

Lezing ~ Ranuccio Bianchi Bandinelli en de Nederlandse archeologie 1930-1938 door Asker Pelgrom in samenwerking met het NKV
2025-12-10 20:00 - 22:30
In deze lezing staat het Nederlandse intermezzo in de carrière van de beroemde Italiaanse archeoloog Ranuccio Bianchi Bandinell (1900-1975) centraal, die van 1930 tot 1933 als bijzonder hoogleraar Griekse en Voor-Aziatische archeologie aan de Rijksuniversiteit te Groningen verbonden was.
Bandinelli’s ervaringen maken zichtbaar hoezeer de klassieke archeologie met name in dit tijdvak werd beïnvloed door de fascistische cultuurpolitiek, ook op talloze plaatsen in Nederland. Het zou hoe dan ook verkeerd zijn deze invloed enkel uit te leggen als ‘de lange arm’ van het regime in Rome. Ook de gewillige fascinatie van Nederlandse archeologen voor niet alleen het antieke, maar ook het moderne Italië speelde hierbij een belangrijke rol. Na zijn terugkeer in Italië in 1933 kreeg hij een rol in de spotlights van de fascistische propaganda.
Dr. Asker Pelgrom is cultuurhistoricus, gespecialiseerd in de Italiaanse geschiedenis van de negentiende en vroege twintigste eeuw. Hij doceerde aan de universiteiten van Groningen en Utrecht. Van 2017 tot 2021 was hij hoofd Geschiedenis aan het Koninklijk Nederlands Instituut Rome (KNIR) en vervolgens Liaison & Digitization Officer voor het KNIR. Momenteel werkt hij als projectleider voor de stichting Kastelen, historische Buitenplaatsen & Landgoederen (sKBL).

Lezing ~ Petrarca, zijn Boekenkast en zijn Briefwisseling door Christiaan Caspers
2026-01-15 20:00 - 22:00
Petrarca geldt als de uitvinder van het amoureuze sonnet: het veertienregelige gedicht waarin de dichter zijn of haar subjectieve liefdeservaringen vervat en berijmt. De sonnetten in Petrarca’s Canzoniere vonden navolging bij Shakespeare en Ronsard, bij Louise Labé en Elizabeth Barrett Browning en te onzent bij Jacques Perk, Willem Kloos en Hélène Swarth – om maar een willekeurige greep uit de Europese literatuur te doen. Maar Petrarca was nog veel meer dan een liefdespionier: hij was wandelaar, verzamelaar, diplomaat en dwarsdenker. In deze lezing wordt Petrarca via zijn boekenkast benaderd, dat wil zeggen: via de manuscripten die hij opspoorde, bezat, met zich meedroeg, las en annoteerde, en via zijn correspondentie. Zo komen we verrassend dicht bij wat Petrarca naast zijn overweldigende liefde voor ‘Laura’ allemaal bezighield.
Christiaan L. Caspers is docent Klassieke Talen en Kunstgeschiedenis aan het Murmelliusgymnasium te Alkmaar. Hij publiceert regelmatig over de kunst en literatuur van de Oudheidm en hun receptie in de (vroeg-)moderne tijd. Met Tycho Blauw bereidt

Boekenmarkt
2026-01-15 20:00 - 22:30
Voorafgaand aan de lezing zal er een tafel met tweedehands Italiaanse boeken in de zaal opgesteld staan. Deze boeken zijn gratis mee te nemen. Een boek ruilen mag ook. In dat geval neemt u zelf ook een boek (of boeken) mee die u voorafgaand aan de lezing aan de boekenstal kunt toevoegen. Alle boeken worden met gesloten beurs geruild of meegenomen en de ruilbeurs is alléén bedoeld voor Italiaanstalige boeken òf boeken met een Italiaans onderwerp.

N.B. na afloop van de lezing kunt u uw eigen boeken eventueel weer mee naar huis nemen. De achtergebleven boeken worden anders door het bestuur afgevoerd.”

Film ~ Paisà (1946)
2026-01-28 20:00 - 22:30
Regie: Roberto Rossellini
Duur: 124 min.
Ondertiteling: Engels
Met o.a.: Carmela Sazio, Robert van Loon, Dots Johnson
Inleiding: Isabel van de Kant
Synopsis
Deze filmklassieker is een van de belangrijkste van het Italiaanse neorealisme. De film bestaat uit zes episoden die zich afspelen tijdens de geallieerde bevrijding van Italië (1943–1945). In elke episode staat een ontmoeting centraal tussen Italianen en geallieerde soldaten, vaak gekenmerkt door taalproblemen, misverstanden en onverwachte momenten van menselijkheid. Rossellini gebruikt niet-professionele acteurs, echte locaties en een bijna documentaire stijl. De film schetst zo een mozaïek van menselijke ervaringen in een land dat langzaam bevrijd wordt, en geldt als een mijlpaal binnen het neorealisme en Rossellini’s oorlogstrilogie.

CURSUS ~ Boccaccio's Decameron Door Dr. Gandolfo Cascio
2026-02-04 - 2026-03-18
Deze cursus biedt een inleiding tot Giovanni Boccaccio’s Decameron: een baanbrekend meesterwerk van de Europese verhalende literatuur en een belangrijk getuigenis van de humanistische cultuur van de 14e eeuw. Na de historische en culturele context van het werk te hebben besproken, zullen we samen een aantal verhalen lezen om de personages, de belangrijkste thema’s (liefde, lot, vindingrijkheid, moraliteit, burgerlijke waarden), de structuur, de stilistische keuzes en de receptie te analyseren. De lesmethode is interdisciplinair en combineert literaire en intermediale benaderingen, met ruimte voor gezamenlijke discussie.
Gandolfo Cascio is docent Italiaanse literatuur aan de Universiteit Utrecht, waar hij ook het onderzoeksproject “Observatory on Dante Studies” leidt. Tot zijn boeken behoren Michelangelo in Parnaso. La ricezione delle “Rime” tra gli scrittori (Marsilio, 2019; in het Engels: Brill, 2022), Le ore del meriggio. Saggi critici (Il Convivio, 2020; Borgese-prijs) en Dolci detti. Dante, la letteratura e i poeti (Marsilio, 2021; Martoglio-prijs).
Werkvorm
Hoorcolleges (6 bijeenkomsten) met vragen en discussie.
Data en tijdstip
Woensdag 4, 11, 18 februari en 4, 11, 18 maart 2026, van 15.15-16.45 uur. (Let op: geen les op 25 februari i.v.m. voorjaarsvakantie van de school)
Locatie: Het Amsterdams Lyceum.
Materiaal:
Elke versie van het werk is geschikt als studiemateriaal.
Kosten:
€ 90 voor leden van Dante Alighieri Amsterdam, € 115 voor niet-leden.
Zodra duidelijk is dat de cursus doorgaat, krijgt u een bevestiging van deelname en een betaalverzoek. Aanmelding Via info@danteamsterdam.nl
Het minimaal aantal deelnemers is 15, het maximaal aantal deelnemers is 25. Aanmelding dient te geschieden vóór 20 januari 2026. Inschrijving geschiedt op volgorde van aanmelding

Lezing ~ Bijna een Halve Eeuw Nederlands Archeologisch Onderzoek in het Antieke Satricum door Marijke Gnade
2026-02-18 20:00 - 22:30
In het antieke Satricum (het huidige Le Ferriere) vinden al sinds 1977 grootschalige opgravingen door Nederlandse archeologen plaats. De site werd aan het einde van de 19e eeuw ontdekt en deels opgegraven door Italiaanse archeologen. Talloze vondsten afkomstig uit het centrale heiligdom van Mater Matuta en het rijke grafveld buiten de stad werden in het museum van de Villa Giulia in Rome ondergebracht. Daarna raakte de site in de vergetelheid. Toen de site in de jaren 70 werd bedreigd (en deels vernietigd) door grootschalige landbouwactiviteiten, werd het Koninklijk Nederlands Instituut te Rome door de Italiaanse archeologische dienst gevraagd om de opgravingen te hervatten en te redden wat er te redden viel. Die opgravingen duren nog altijd voort en vieren over twee jaar hun vijftigjarig bestaan. Satricum is inmiddels het langstlopende Nederlandse opgravingsproject in het mediterrane gebied. Duizenden studenten hebben er hun praktijkervaring opgedaan.
Marijke Gnade is emeritus hoogleraar Archeologie van pre-Romeinse culturen in Centraal-Italië aan de Universiteit van Amsterdam en sinds 2023 als senior research fellow verbonden aan het Koninklijk Nederlands Instituut in Rome. Sinds 1990 is zij directeur van het Satricumproject. In deze hoedanigheid organiseerde zij in 2014 een grote, semi-permanente, overzichtstentoonstelling over het Nederlands onderzoek in het antieke Satricum. In 2014 ontving zij van de gemeente Latina de Frumento d’Oro, een jaarlijkse prijs voor vrouwen die zich inzetten voor bijzondere activiteiten in de regio Lazio. Sinds november 2016 is zij ere-burger van de gemeente Latina.
Marijke is auteur van vele publicaties (monografieën, tentoonstellingscatalogi en artikelen) over Satricum en zijn grotere betekenis in de context van de pre-Romeinse wereld.

Film ~ È Stata la Mano di Dio (2021)
2026-03-03 20:00 - 22:30
Regie: Paolo Sorrentino
Duur: 135 min.
Ondertiteling: Nederlands
Met o.a.: Toni Servillo, Filippo Scotti en Teresa Saponangelo
Inleiding: Jet Rudolph
Synopsis
Hoe de komst van de wereldberoemde voetballer Diego Maradona het leven van de 16-jarige Fabietto (alter-ego van de regisseur) en zijn stad Napels veranderde. Hoe geluk en tragedie op hetzelfde moment kunnen samenkomen. De film, deels autobiografisch, is niet alleen voor voetballiefhebbers interessant!

Lezing ~ Natalia Ginzburg: Elk Woord Gewogen door Ine Zantingh
2026-03-12 20:00 - 22:00
In deze lezing maken we nader kennis met de schrijfster Natalia Ginzburg, die in Italië wordt gezien als één van de belangrijkste literatoren van de twintigste eeuw. Veel van haar werk is destijds in het Nederlands vertaald, maar na haar dood in 1991 raakte zij hier in de vergetelheid. Gelukkig is daar sinds vorig jaar verandering in gekomen: toen verscheen er een nieuw vertaling van haar bekendste boek Familielexicon. Ook haar essaybundel Nooit moetje me vragen is recent opnieuw vertaald.
Wie was deze schrijfster voor wie elk woord telde? Hoe kunnen we haar werk lezen? Bij een eerste kennismaking valt vooral de afwezigheid van grote emoties op in haar werk. Waarom doet zij dat, wat is de literaire betekenis ervan? En hoe komt het dat zij ons toch zo weet te raken, als we ons er voor openstellen? De spreekster vertelt over haar leven en werk en zal passages voorlezen uit Familielexicon en Nooit moet je me vragen.
Ine Zantingh studeerde Italiaanse Taal- en Letterkunde en Algemene Taalwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. Na haar doctoraal examen behaalde zij een master in de Nederlandse Taal- en Letterkunde en een eerstegraads onderwijsbevoegdheid. Gedurende bijna twintig jaar gaf zij Nederlandse les op een HAVO- en VWO-school in Amsterdam. Voor Dante Alighieri Haarlem geeft Ine taal- en literatuurlessen en leidt ze de conversatieclub Caffè Parlando.
N.B.
Voorafgaand aan de lezing vindt de jaarlijkse Assemblea Generale plaats.

Film ~ Una Giornata Particolare (1977)
2026-04-01 20:00 - 22:30
Regie: Ettore Scola
Duur: 101 min.
Ondertiteling: Nederlands
Met o.a.: Sophia Loren, Marcello Mastroianni, John Vernon
Inleiding: Allard Offerhaus
Synopsis
Een Bijzondere Dag: 8 mei 1939. Hitler is op bezoek in Rome om een bondgenootschap met dictator Mussolini te sluiten. Huisvrouw Antonietta heeft geen tijd om met man en kinderen de Führer en de Duce toe te gaan juichen. Ze is niet de enige die achterblijft in de huurkazerne. Ook Gabriele, een radiomedewerker, net ontslagen omdat hij homoseksueel is, is thuis in afwachting of ze hem zullen komen halen. De film is een hoogtepunt uit de Italiaanse filmgeschiedenis. Voor Sophia Loren en Marcello Mastroianni was het de mooiste film die ze samen maakten. Regisseur Ettore Scola wist met zijn zeer sobere kleurgebruik perfect de grauwe dagen van vlak voor de Tweede Wereldoorlog op te roepen.

Lezing ~ ‘Inganno’ Meesterlijk Bedrog in de Italiaanse Schilderkunst door Lotte Kokkedee
2026-04-08 20:00 - 22:00
Luca Giordano (1634-1705), beter bekend als ‘Luca fa presto’, stond niet alleen bekend om zijn snelle werkwijze, maar ook om zijn virtuoze imitaties ‘a la maniera di’. Meermaals misleidde de Napolitaanse kunstkameleon nietsvermoedende kunstkenners met zijn doeken in de stijl van illustere voorgangers als Tintoretto, Bassano en zelfs Dürer, tot hij na verloop van tijd triomfantelijk zijn auteurschap aantoonde. De lijn tussen virtuoze misleiding en snood bedrog was dun en subjectief, ook in de vroegmoderne tijd. Kunstbiografen bejubelden Giordano’s mimetische meesterschap, verzamelaars waarschuwden elkaar voor zijn dubieuze praktijken. Giordano was niet de eerste kunstenaar die de grenzen van het fatsoen opzocht met bedrieglijke imitatie: Annibale Carracci, Angelo Caroselli en vele anderen gingen hem voor.Hoe moeten we deze inganni begrijpen: hoe verhouden ze zich tot deeigentijdse kunsttheorie, kunstpraktijk en kunstreceptie?
Lotte Kokkedee studeerde Kunstgeschiedenis, Geschiedenis en Klassieke Zang in Amsterdam, Leiden en Den Haag. Momenteel promoveert ze aan de Universiteit Gent op een onderzoek naar bedrieglijke imitatie en vervalsing in de vroegmoderne schilderkunst. Eerder heeft ze voor verscheidene Amerikaanse en Nederlandse musea gewerkt.

Lezing ~ De Biënnale van Venetië, de Avant-Garde en de Katholieke Kerk: een Verhaal van Ups en Downs door Arnold Witte
2026-05-12 20:00 - 22:00
Sinds 1895 is de Biënnale van Venetië de vitrine van de moderne kunst. Aanvankelijk stond kunsthandel voorop in de tweejaarlijkse tentoonstelling, vervolgens evolueerde dat onder invloed van de fascistische regering tot het strijdtoneel van nationale staten, en na 1948 werd de internationale verbinding via de kunst het belangrijkste thema. Tijdens die hele periode hield de Katholieke Kerk zich afwezig, of nog meer, wees het af, omdat avant-gardisme als ketterij werd gezien. Tot 1956: toen kwam patriarch Roncalli van Venetië, die later Paus Johannes XXIII zou worden, naar de Giardini om het werk van beeldhouwer Giacomo Manzù te bekijken. Dat leidde tot een ommekeer in de verhouding tot de moderne kunst. In 1964 hield kardinaal Montini de ‘Messa degli Artisti’ en zocht hij toenadering tot de kunstenaars van zijn tijd, en in de daaropvolgende decennia zou de katholieke kerk regelmatig aanwezig zijn op de Biënnale. Dat zegt niet alleen iets over de nieuwe oriëntatie van de katholieke kerk, maarillustreert ook de recente ontwikkeling van de Biënnale, en de kunstwereld als geheel, naar sociaal geëngageerde kunst.
In deze lezing zal de geschiedenis van de Biënnale verteld worden aan de hand van deze ups en downs in de relatie met de kerk, en zo inzicht geven in de steeds verschuivende achterliggende doelen van de ‘Tentoonstelling der Tentoonstellingen’.
Arnold Witte is kunsthistoricus en gespecialiseerd in kunstpatronage,en aangesteld als hoofddocent Cultuurbeleid bij de Universiteit van Amsterdam. Hij doet onderzoek naar de rol van kardinalen, en meer in de breedte de Katholieke Kerk, als opdrachtgevers van kunstenaars. Sinds begin 2025 is hij ook voorzitter van Dante Alighieri Amsterdam.

Film ~ Nuovo Cinema Paradiso (1988)
2026-05-21 20:00 - 22:30
Regie: Giuseppe Tornatore
Duur: 155 min.
Ondertiteling: Nederlands
Met o.a.: Salvatore Cascio, Philippe Noiret, Marco Leonardi
Inleiding: Marzia Ruta (Taalhuis Amsterdam)
Synopsis
Het binnenland van Sicilië, vlak na de Tweede Wereldoorlog. Kleine Totò woont samen met zijn moeder en zusje, hopend dat zijn vader, vermist geraakt aan het Russische front, weer thuiskomt. Het leven is niet gemakkelijk, iedereen moet zien rond te komen, maar Totò heeft een bondgenoot: Alfredo, de filmoperateur van de enige bioscoop in het dorp, Cinema Paradiso. De relatie tussen Alfredo en Totò is veel meer dan een vader-zoonrelatie en een mentor-leerlingrelatie; ze zijn allebei hun leven aan elkaar verschuldigd. Nuovo Cinema Paradiso is een magische film over de reddende kracht van relaties, over de kracht van verhalen en een ode aan de liefde voor de cinema. De muziek van Ennio Morricone maakt dit meesterwerk compleet.

Lezing ~ Francesco De Gregori: Canzoni, Poesia e… Ancor di Più door Massimiliano Picciarelli
2026-06-18 20:00 - 22:00
In het omvangrijke panorama van het Italiaanse lied, en in het bijzonder van de zogenaamde ‘cantautori’ – artiesten die hun eigen liederen schrijven, spelen en zingen – neemt Francesco De Gregori als een van hun grootste vertegenwoordigers een prominente plaats in.
Tijdens deze lezing worden enkele van zijn werken besproken, niet alleen ter introductie van een artiest die weinig bekendheid geniet buiten de Italiaanse landsgrenzen, maar in het bijzonder vanwege de emoties die zijn werk al generaties lang oproept. Met zijn enorme productie, zijn grote verscheidenheid aan onderwerpen alsook met de poëtische aard van zijn teksten roept de zanger een wereld van schoonheid, realiteit en fantasie op. Met zijn unieke teksten en delicate melodieën weet hij hart èn geest te raken.
Massimiliano Picciarelli, geboren in Tarente (Apulië), woont sinds 1999 in Nederland. Hij studeerde Hongaarse en Engelse Taal- en Letterkunde aan de Universiteit van Padua alwaar hij tevens in de Taalkunde promoveerde. Thans gaat zijn interesse niet alleen uit naar de Italiaanse taal en cultuur, maar ook naar de taalkunde, de literatuur, de (kunst-)geschiedenis, film en zang van il Bel Paese. Sinds 2002 geeft Massimiliano les aan verschillende taalinstituten waar onder de American School in Den Haag en Dante Alighieri Leiden/Den Haag.
N.B.
Deze lezing wordt in het Italiaans gehouden.
